આજકાલ બજારમાં મળતા પેકેટવાળા દૂધ પર ઘણા લોકોને શંકા રહે છે કે તે શુદ્ધ છે કે ભેળસેળવાળું. ઘણી વખત દૂધને લાંબા સમય સુધી ટકાવવા અને વધુ ગાઢ દેખાડવા માટે તેમાં ખતરનાક કેમિકલ્સ જેમ કે યુરિયા, સ્ટાર્ચ, ડિટર્જન્ટ પાઉડર કે ફોર્માલિન જેવી વસ્તુઓ ઉમેરવામાં આવે છે. આવું ભેળસેળવાળું દૂધ પીવાથી આરોગ્યને ગંભીર નુકસાન થઈ શકે છે, ખાસ કરીને બાળકો અને વૃદ્ધોને. તમારા અને પરિવારના સ્વાસ્થ્યની કાળજી લેવા માટે ઘરે જ કેટલીક સરળ ટેસ્ટ કરીને દૂધની શુદ્ધતા તપાસી શકાય છે. આવો, જાણીએ આ સરળ અને અસરકારક ટિપ્સ કે જેનાથી મિનિટોમાં ખબર પડી જશે કે તમારું દૂધ શુદ્ધ છે કે ભેળસેળવાળું.
ભેળસેળવાળા દૂધમાં કયા કેમિકલ્સ ઉમેરાય છે?
દૂધને બગડતું અટકાવવા માટે ફોર્માલિન (જે મૃતદેહ સડવાથી બચાવવા વપરાય છે) ઉમેરવામાં આવે છે. વધુ ગાઢ દેખાડવા યુરિયા, સ્ટાર્ચ અને ડિટર્જન્ટ પાઉડરનો ઉપયોગ થાય છે. આ કેમિકલ્સ લિવર, કિડનીને નુકસાન પહોંચાડે છે અને લાંબા ગાળે કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ વધારે છે. બાળકોમાં વૃદ્ધિ અટકી શકે છે અને પેટની તકલીફો જેમ કે ઉલટી, ડાયરિયા થઈ શકે છે.
સ્વાદ અને સુગંધથી ઓળખો
શુદ્ધ દૂધમાં હલકી મીઠાશ હોય છે અને તેની સુગંધ તાજી હોય છે. જો દૂધ કડવું લાગે અથવા તેમાં સાબુ જેવી સુંવાળી સુગંધ આવે, તો તેમાં ડિટર્જન્ટ અથવા સાબુની ભેળસેળ હોઈ શકે છે.
ઉકાળવાની ટેસ્ટ
દૂધને ઉકાળો અને જુઓ. શુદ્ધ દૂધ ઉકળ્યા પછી પણ સફેદ જ રહે છે, જ્યારે ભેળસેળવાળું દૂધ પીળાશ પડી જાય છે અથવા તેનો રંગ બદલાઈ જાય છે.
સ્ટાર્ચ ટેસ્ટ (આયોડિન ટેસ્ટ)
થોડું દૂધ એક વાસણમાં લો અને તેમાં 2-3 બૂંદ આયોડિન ટિંક્ચર (જે ઘાના માટે વપરાય છે) નાખો. જો દૂધનો રંગ વાદળી થઈ જાય, તો તેમાં સ્ટાર્ચની ભેળસેળ છે. શુદ્ધ દૂધમાં આવો કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
ફોમ ટેસ્ટ (ઝાગ ટેસ્ટ)
એક બોટલમાં થોડું દૂધ નાખીને જોરથી હલાવો. જો વધારે પડતો ઝાગ (ફોમ) બને અને તે લાંબા સમય સુધી રહે, તો તેમાં ડિટર્જન્ટ અથવા સાબુની ભેળસેળ હોઈ શકે છે. શુદ્ધ દૂધમાં થોડો જ ઝાગ બને છે અને તે ઝડપથી અદૃશ્ય થઈ જાય છે.
અન્ય સરળ ટેસ્ટ
હાથ પર ઘસવાની ટેસ્ટ: થોડું દૂધ હાથ પર લગાવીને ઘસો. શુદ્ધ દૂધ ચીકણું લાગે છે અને સરળતાથી ધોવાઈ જાય છે, જ્યારે ભેળસેળવાળું દૂધ ચીકણું ન લાગે અને ધોવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
પાણીમાં નાખવાની ટેસ્ટ: એક ગ્લાસ પાણીમાં થોડું દૂધ નાખો. શુદ્ધ દૂધ નીચે બેસી જાય છે, જ્યારે ભેળસેળવાળું દૂધ પાણીમાં ભળી જાય છે.
આ સરળ ટેસ્ટથી તમે ઘરે બેઠા દૂધની શુદ્ધતા તપાસી શકો છો. હંમેશા વિશ્વસનીય બ્રાન્ડ કે સ્થાનિક દૂધ કેન્દ્રમાંથી દૂધ ખરીદો અને આરોગ્યની કાળજી લો.
