Nitin Gadkari Deepfake Case: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડીપફેક ટેક્નોલોજીના વધતા દુરુપયોગ વચ્ચે કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નિતિન ગડકરીએ પોતાના નામે ફેલાવવામાં આવી રહેલા ભ્રામક દાવાઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. સોશિયલ મીડિયા અને વિવિધ ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ પર E20 (ઇથેનોલ બ્લેન્ડેડ) પેટ્રોલ પોલિસી સાથે તેમને અને તેમના પરિવારને આર્થિક લાભ થતો હોવાના દાવા વાયરલ થયા બાદ ગડકરીએ બોમ્બે હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખટખટાવ્યો હતો. હવે હાઈકોર્ટે તેમને મેટા, ગૂગલ, X (પૂર્વે ટ્વિટર) સહિતના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ સામે કાર્યવાહી કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ કેસ માત્ર નિતિન ગડકરીની વ્યક્તિગત પ્રતિષ્ઠા સાથે જ નહીં, પરંતુ AI દ્વારા બનાવવામાં આવતા ડીપફેક અને ભ્રામક ઓનલાઈન કન્ટેન્ટ સામે કાનૂની લડતના દૃષ્ટિકોણથી પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. અરજીમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સોશિયલ મીડિયા પર ગડકરી અને તેમના પરિવારને E20 પોલિસીમાંથી સીધો આર્થિક લાભ થતો હોવાના ખોટા અને ગેરમાર્ગે દોરતા દાવાઓ કરવામાં આવી રહ્યા છે, જે સંપૂર્ણપણે અસત્ય છે.
E20 પોલિસી સાથે પોતાનો કોઈ સંબંધ ન હોવાનો દાવો
બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરાયેલી અરજીમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે, E20 એટલે કે ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ કાર્યક્રમ કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે. આ યોજના માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય હેઠળ આવતી નથી, જેની જવાબદારી હાલમાં નિતિન ગડકરી સંભાળી રહ્યા છે. અરજીમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે, ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ અંગેનો નિર્ણય સમગ્ર કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો અને તેને કોઈ એક વ્યક્તિ અથવા મંત્રી સાથે જોડવો યોગ્ય નથી.
ડીપફેક અને ફેક કન્ટેન્ટ સામે કાનૂની કાર્યવાહી
ગડકરીની અરજીનો મુખ્ય હેતુ સોશિયલ મીડિયા અને અન્ય ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર તેમના નામે ફેલાવવામાં આવી રહેલા ડીપફેક વીડિયો, AI દ્વારા બનાવાયેલા ભ્રામક કન્ટેન્ટ અને ખોટા દાવાઓને દૂર કરાવવાનો છે. તેમના વકીલે કોર્ટને જણાવ્યું કે, આવી સામગ્રી મોટા પ્રમાણમાં ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ છે અને તે તેમની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડે છે તેમજ લોકોને ગેરમાર્ગે દોરી રહી છે.
મેટા, ગૂગલ અને X સામે કેસની મંજૂરી
આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન બોમ્બે હાઈકોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ અભય આહુજાએ નિતિન ગડકરીને મેટા, ગૂગલ, X સહિત સંબંધિત ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ કાર્યવાહીનો હેતુ આવા પ્લેટફોર્મ્સ પર ઉપલબ્ધ ખોટી અને ભ્રામક સામગ્રીને દૂર કરાવવાનો છે.
અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા નહીં, ભ્રામક માહિતી સામે વાંધો
અરજીમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે આ કેસનો હેતુ સરકારની નીતિઓ અંગે થતી જાહેર ચર્ચા, ટીકા અથવા અભિપ્રાય વ્યક્ત કરવાની સ્વતંત્રતા પર કોઈ પ્રતિબંધ લાવવાનો નથી. ગડકરીએ માત્ર એવી સામગ્રી સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે, જે ખોટી માહિતીના આધારે તેમની વ્યક્તિગત છબી અને પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડે છે અથવા AI અને ડીપફેકનો ઉપયોગ કરીને ગેરમાર્ગે દોરે છે.
AI યુગમાં ડીપફેક સામે વધી રહી છે ચિંતા
તાજેતરના સમયમાં AI આધારિત ડીપફેક વીડિયો અને ફેક કન્ટેન્ટના કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. રાજકારણીઓ, ફિલ્મી કલાકારો અને જાહેર જીવન સાથે જોડાયેલી અનેક જાણીતી વ્યક્તિઓ આવા ભ્રામક કન્ટેન્ટનો ભોગ બની ચૂકી છે. નિતિન ગડકરીનો આ કેસ પણ હવે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સની જવાબદારી, વ્યક્તિગત પ્રતિષ્ઠાના અધિકાર અને AI ટેક્નોલોજીના જવાબદાર ઉપયોગ અંગે મહત્વપૂર્ણ કાનૂની કેસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
