Night Eating Syndrome: આજની ભાગદોડભરી જિંદગી અને બદલાતી લાઈફસ્ટાઈલના કારણે લોકોની ખાવા-પીવાની આદતોમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો છે. ઘણા લોકો એવા હોય છે જે દિવસ દરમિયાન તો પૂરતો અને પૌષ્ટિક આહાર લે છે, પરંતુ જેવી રાત પડે કે તરત જ તેમને કશુંક ખાવાની તીવ્ર ઈચ્છા થવા લાગે છે. ખાસ કરીને રાત્રે 2 કે 3 વાગ્યે અચાનક ઊંઘ ઉડી જવી અને ફ્રીજ ફંફોસવાની આ આદતને ઘણા લોકો સામાન્ય ગણીને અવગણતા હોય છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આવું કેમ થાય છે? શું આ માત્ર એક ખરાબ આદત છે કે પછી તમારા શરીરમાં કોઈ બીમારી ઘર કરી રહી છે?
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, રાત્રે ક્યારેક ભૂખ લાગવી એ સામાન્ય બાબત હોઈ શકે છે, પરંતુ જો આ પ્રક્રિયા દરરોજ થતી હોય, તો તે સ્વાસ્થ્ય માટે ચિંતાનો વિષય છે. નિષ્ણાતો સમજાવે છે કે જ્યારે શરીરને રાત્રિના સમયે પણ ઊર્જાની જરૂરિયાત વર્તાય છે, ત્યારે મગજ ભૂખના સંકેતો મોકલે છે. મોડી રાત સુધી જાગતા લોકોમાં આ સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે. જો આ આદત પર કાબૂ મેળવવામાં ન આવે, તો તે સ્થૂળતા, ડાયાબિટીસ અને લિવર સંબંધિત ગંભીર રોગોને આમંત્રણ આપી શકે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે રાત્રે ભૂખ લાગવા પાછળનું વિજ્ઞાન શું છે.
શું છે નાઇટ ઇટિંગ સિન્ડ્રોમ (Night Eating Syndrome)?
મેડિકલ ભાષામાં રાત્રે વારંવાર ભૂખ લાગવાની આ સ્થિતિને 'નાઇટ ઇટિંગ સિન્ડ્રોમ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ એક પ્રકારનો ખાવા સંબંધિત વિકાર (Eating Disorder) છે. આ સિન્ડ્રોમથી પીડાતી વ્યક્તિ રાત્રિના ભોજન પછી પણ અતિશય ભૂખ અનુભવે છે અને વારંવાર ખાવા માટે જાગી જાય છે. જો તમને અઠવાડિયામાં એકાદ-બે વાર આવું થાય તો તે સામાન્ય છે, પરંતુ જો આ સિલસિલો દરરોજ ચાલતો હોય, તો તમારે તેને ગંભીરતાથી લેવાની જરૂર છે.
આ પણ વાંચો: આગ વરસાવતી ગરમીમાં પણ ભરી દેશે ઠંડકનો અહેસાસ! : ઉનાળામાં જરુર જાઓ આ ઠંડા અને શાંત પર્યટન સ્થળો પર
મોડી રાત સુધી જાગવું અને હોર્મોન્સનું સંતુલન
રાત્રે ભૂખ લાગવા પાછળનું મુખ્ય કારણ શરીરમાં રહેલા હોર્મોન્સ છે. એક્સપર્ટ જણાવે છે કે જે લોકો પૂરતી ઊંઘ લેતા નથી, તેમના શરીરમાં 'ઘ્રેલિન' (Ghrelin) નામનો હોર્મોન અનિયંત્રિત થઈ જાય છે. આ હોર્મોન ભૂખ લગાડવા માટે જવાબદાર છે. ઊંઘના અભાવે આ હોર્મોનનું સ્તર વધે છે, જેના કારણે વ્યક્તિને રાત્રે વારંવાર અને વધુ પડતી ભૂખ લાગે છે. આ ચક્ર લાંબો સમય ચાલે તો શરીરનું મેટાબોલિઝમ બગડે છે અને સ્વાસ્થ્ય બગડવાની શરૂઆત થાય છે.
રાત્રિની ભૂખને કઈ રીતે કંટ્રોલ કરવી?
જો તમે પણ આ સમસ્યાથી પરેશાન હોવ, તો નિષ્ણાતો નીચે મુજબના કેટલાક ફેરફાર કરવાની સલાહ આપે છે:
તણાવથી દૂર રહો: માનસિક તણાવ ઘણીવાર વ્યક્તિને વધુ ખાવા (Stress Eating) તરફ દોરે છે. યોગ અને ધ્યાન દ્વારા મનને શાંત રાખવાનો પ્રયાસ કરો.
ભોજનનું સમયપત્રક: દિવસ દરમિયાન 3 થી 4 વખત યોગ્ય સમયે ભોજન લેવાની આદત પાડો જેથી રાત્રે શરીરને ઊર્જાની અછત ન વર્તાય.
હળવું રાત્રિભોજન: રાત્રે હંમેશા સુપાચ્ય અને હળવો ખોરાક લો. પ્રોટીનયુક્ત આહાર લેવાથી પેટ લાંબો સમય ભરેલું લાગે છે.
ઊંઘની આદત બદલો: મોડી રાત સુધી મોબાઈલ કે ટીવી જોવાની આદત છોડો. વહેલા સુઈ જવાથી હોર્મોન્સનું સંતુલન જળવાય છે.
ડોક્ટરની સલાહ: જો ઉપરોક્ત ફેરફારો કરવા છતાં પણ તમારી રાતની ભૂખ શાંત ન થતી હોય, તો વિલંબ કર્યા વગર ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
