Study Abroad Scholarship: વિશ્વની ટોચની યુનિવર્સિટીઓમાં અભ્યાસ કરવાનું સ્વપ્ન દરેક વિદ્યાર્થી જુએ છે. અમેરિકા, બ્રિટન, કેનેડા, ઓસ્ટ્રેલિયા કે યુરોપની પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાની ઇચ્છા ઘણા વિદ્યાર્થીઓ ધરાવે છે, પરંતુ ઊંચી ટ્યુશન ફી, રહેવા-જમવાનો ખર્ચ અને અન્ય ખર્ચાઓને કારણે અનેક પ્રતિભાશાળી વિદ્યાર્થીઓ માટે આ સ્વપ્ન અધૂરું રહી જાય છે. ખાસ કરીને આર્થિક રીતે નબળા વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ માટે વિદેશમાં અભ્યાસ કરવો મોટો પડકાર બની રહે છે. આવા વિદ્યાર્થીઓને વૈશ્વિક સ્તરનું શિક્ષણ મેળવવાની તક મળી રહે તે માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશીપ (NOS) યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ લાયક વિદ્યાર્થીઓને વિદેશમાં માસ્ટર્સ અને પીએચડી જેવા ઉચ્ચ અભ્યાસક્રમો માટે આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે.
શું છે નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશીપ યોજના?
નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશીપ (NOS) કેન્દ્ર સરકારની એક મહત્વાકાંક્ષી યોજના છે, જેનો મુખ્ય હેતુ આર્થિક રીતે વંચિત પરંતુ પ્રતિભાશાળી વિદ્યાર્થીઓને વિશ્વ કક્ષાનું શિક્ષણ મેળવવામાં મદદ કરવાનો છે. આ યોજના હેઠળ પસંદગી પામેલા વિદ્યાર્થીઓને વિશ્વની માન્ય અને પ્રતિષ્ઠિત વિદેશી યુનિવર્સિટીઓમાં અભ્યાસ કરવા માટે જરૂરી નાણાકીય સહાય આપવામાં આવે છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર વિદ્યાર્થીઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો નથી, પરંતુ તેમને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવા સક્ષમ બનાવવાનો પણ છે.
કોને મળે છે આ સ્કોલરશીપનો લાભ?
આ યોજના ખાસ કરીને સમાજના વંચિત અને પછાત વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ માટે શરૂ કરવામાં આવી છે. સ્કોલરશીપનો લાભ મુખ્યત્વે અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST), ડી-નોટિફાઇડ અને નોમેડિક ટ્રાઇબ્સ (DNT), ભૂમિહીન કૃષિ મજૂર પરિવારો અને પરંપરાગત કારીગર પરિવારોના વિદ્યાર્થીઓને આપવામાં આવે છે. સરકારનું માનવું છે કે, આ વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરનું શિક્ષણ મળે તો તેઓ પોતાના ક્ષેત્રમાં નવી ઊંચાઈઓ હાંસલ કરી શકે છે અને સમાજના વિકાસમાં વધુ સકારાત્મક યોગદાન આપી શકે છે.
સ્કોલરશીપ હેઠળ શું-શું ખર્ચ સરકાર ઉઠાવે છે?
નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશીપની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે વિદ્યાર્થીઓના અભ્યાસ સંબંધિત મોટાભાગના ખર્ચ સરકાર દ્વારા ઉઠાવવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ યુનિવર્સિટીની ટ્યુશન ફી, હોસ્ટેલ અથવા રહેઠાણ માટેનું મેન્ટેનન્સ એલાઉન્સ, મેડિકલ ઇન્શ્યોરન્સ, વિઝા ફી તેમજ ઇકોનોમી ક્લાસ એર ટિકિટનો ખર્ચ પણ સામેલ કરવામાં આવે છે. આથી વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારો પરનો આર્થિક બોજ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે અને વિદ્યાર્થીઓ સંપૂર્ણ ધ્યાન પોતાના અભ્યાસ પર કેન્દ્રિત કરી શકે છે.
અરજી માટેની જરૂરી પાત્રતા શું છે?
નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશીપનો લાભ મેળવવા માટે સરકાર દ્વારા કેટલીક ચોક્કસ પાત્રતા નક્કી કરવામાં આવી છે. SC, DNT, ભૂમિહીન કૃષિ મજૂર અને પરંપરાગત કારીગર પરિવારોના વિદ્યાર્થીઓ માટે પરિવારની વાર્ષિક આવક 8 લાખ રૂપિયાથી ઓછી હોવી જરૂરી છે. જ્યારે અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) કેટેગરીના વિદ્યાર્થીઓ માટે આ આવક મર્યાદા 6 લાખ રૂપિયા વાર્ષિક નક્કી કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત અરજી કરતી વખતે ઉમેદવારની ઉંમર 35 વર્ષથી ઓછી હોવી જોઈએ. સૌથી મહત્વપૂર્ણ શરત એ છે કે વિદ્યાર્થીને કોઈ માન્ય અને પ્રતિષ્ઠિત વિદેશી યુનિવર્સિટીમાંથી માસ્ટર્સ અથવા પીએચડી કોર્સ માટે અનકન્ડિશનલ એડમિશન ઓફર મળી હોવી જોઈએ. ગ્લોબલ રેન્કિંગ ધરાવતી યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રવેશ મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓને પસંદગી પ્રક્રિયામાં વધુ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
અરજી ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી?
નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશીપ માટેની અરજી પ્રક્રિયા અલગ-અલગ મંત્રાલયો દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવે છે. અનુસૂચિત જાતિ (SC), DNT અને ભૂમિહીન કૃષિ મજૂર કેટેગરીના વિદ્યાર્થીઓ સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા મંત્રાલય (Ministry of Social Justice and Empowerment)ના નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશીપ પોર્ટલ પર ઓનલાઈન અરજી કરી શકે છે. જ્યારે અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) કેટેગરીના વિદ્યાર્થીઓએ આદિજાતિ બાબતોના મંત્રાલય (Ministry of Tribal Affairs)ના સત્તાવાર પોર્ટલ મારફતે અરજી કરવાની રહેશે. અરજી કરતા પહેલાં વિદ્યાર્થીઓએ તમામ પાત્રતા માપદંડો, જરૂરી દસ્તાવેજો અને અરજીની સમયમર્યાદા વિશે સંપૂર્ણ માહિતી મેળવી લેવી જોઈએ.
વિદેશમાં અભ્યાસ કરવા ઈચ્છતા વિદ્યાર્થીઓ માટે મોટી તક
દેશના હજારો વિદ્યાર્થીઓ માટે નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશીપ એક સુવર્ણ તક સમાન છે. જે વિદ્યાર્થીઓ માત્ર આર્થિક મર્યાદાઓને કારણે પોતાના સપનાઓ સાકાર કરી શકતા નથી, તેમના માટે આ યોજના નવી આશા લઈને આવી છે. યોગ્ય પાત્રતા ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ આ યોજનાનો લાભ લઈને વિશ્વની પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીઓમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવી શકે છે અને પોતાના કરિયર તેમજ ભવિષ્યને નવી દિશા આપી શકે છે.
