ફ્રાન્સમાં યોજાનારી G7 સમિટ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠકની સંભાવના; વેપાર, H-1B વિઝા, ઊર્જા સુરક્ષા અને ઈરાન મુદ્દે ચર્ચા થવાની શક્યતા. ફ્રાન્સના એવિયાન-લે-બેંસ ખાતે 15 થી 17 જૂન દરમિયાન યોજાનારી G7 સમિટમાં ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે થનારી સંભવિત બેઠક પર આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય વર્તુળોની નજર છે. બંને નેતાઓ વચ્ચેની આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે ભારત-અમેરિકા વેપાર ચર્ચાઓ મહત્વપૂર્ણ તબક્કે છે અને પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન સંબંધિત તણાવ વૈશ્વિક ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
વેપાર કરાર, ઈરાન સંકટ અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો G7 સમિટમાં રહેશે કેન્દ્રસ્થાને
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, બેઠકમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર, ટેરિફ સંબંધિત મતભેદો, H-1B વિઝા નીતિ, ઊર્જા સહકાર અને પશ્ચિમ એશિયાની સુરક્ષા પરિસ્થિતિ જેવા મુદ્દાઓ મુખ્ય રહેશે. આ બેઠક છેલ્લા એક વર્ષમાં ઉભા થયેલા કેટલાક મતભેદો બાદ બંને દેશો માટે સંબંધોને નવી દિશા આપવાનો પ્રયાસ માનવામાં આવી રહી છે.
યુએસ–ઈરાન કરાર પર ટ્રમ્પનો મોટો દાવો: આજે યુદ્ધ સમાપ્ત થશે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી ખુલશે!
વેપાર કરાર પર રહેશે ખાસ ધ્યાન
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબા સમયથી વેપાર કરાર અંગે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. ભારત ઇચ્છે છે કે તેને અમેરિકી બજારમાં વધુ અનુકૂળ ટેરિફ લાભ મળે, જ્યારે અમેરિકા કેટલાક વેપારી અને શ્રમ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટતા માંગે છે. જોકે અમેરિકી અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે G7 સમિટ દરમિયાન કોઈ અંતિમ વેપાર કરાર જાહેર થવાની શક્યતા ઓછી છે અને ચર્ચાઓ હજુ આગળ વધશે. અમેરિકાના ટ્રેડ રિપ્રેઝેન્ટેટિવ જેમિસન ગ્રીર આગામી દિવસોમાં ભારતની મુલાકાત લેવાના છે જેથી વાટાઘાટોને આગળ ધપાવી શકાય. ભારતના વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે અગાઉ આશા વ્યક્ત કરી હતી કે જુલાઈના મધ્ય સુધીમાં વેપાર કરારના પ્રથમ તબક્કા અંગે પ્રગતિ થઈ શકે છે. વેપાર કરાર બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
ઈરાન સંકટે વધારી કૂટનીતિક જટિલતા
મોદી-ટ્રમ્પ બેઠકની પૃષ્ઠભૂમિમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દો ઈરાન છે. અમેરિકાએ ઈરાન સાથે જોડાયેલા દરિયાઈ માર્ગો અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિસ્તારમાં વિવિધ કાર્યવાહી હાથ ધરી છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા અને શિપિંગ સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી છે. તાજેતરમાં કેટલાક ભારતીય નાવિકોના મૃત્યુ બાદ ભારતે અમેરિકાને સત્તાવાર વિરોધ પણ નોંધાવ્યો હતો. ભારત માટે હોર્મુઝ જળમાર્ગનું મહત્વ વિશેષ છે કારણ કે દેશની ઊર્જા જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો પશ્ચિમ એશિયાથી પૂરો થાય છે. તેથી ભારત ઈચ્છે છે કે વિસ્તારમાં સ્થિરતા જળવાય અને વેપારી જહાજોની અવરજવર પર કોઈ અસર ન પડે. બેઠક દરમિયાન મોદી આ મુદ્દે ભારતની ચિંતાઓ ટ્રમ્પ સમક્ષ મૂકી શકે છે. બીજી તરફ અમેરિકા દાવો કરી રહ્યું છે કે ઈરાન સાથે શાંતિ સમજૂતી તરફ પ્રગતિ થઈ રહી છે અને હોર્મુઝ જળમાર્ગને સંપૂર્ણ રીતે ખુલ્લો રાખવા માટે પ્રયત્નો થઈ રહ્યા છે. જોકે વિવિધ પક્ષોના નિવેદનોમાં હજુ વિસંગતતા જોવા મળી રહી છે, જેના કારણે પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણ રીતે સ્થિર થઈ હોવાનું કહી શકાય નહીં.
'ઈરાન સાથે રવિવારે થશે ફાઈનલ ડીલ': ટ્રંપનો મોટો દાવો
H-1B વિઝા અને ભારતીય વ્યાવસાયિકોનો મુદ્દો
બેઠકમાં H-1B વિઝા નીતિ પણ ચર્ચાનો મહત્વપૂર્ણ વિષય બની શકે છે. અમેરિકામાં કાર્યરત હજારો ભારતીય આઈટી અને ટેકનોલોજી વ્યાવસાયિકો માટે આ મુદ્દો સીધો અસરકારક છે. ભારત લાંબા સમયથી કુશળ કર્મચારીઓ માટે વધુ સરળ અને પારદર્શક વિઝા પ્રક્રિયાની માંગ કરી રહ્યું છે. ટેક્નોલોજી, કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા, સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન અને ડિજિટલ અર્થતંત્ર જેવા ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો વચ્ચે વધતા સહકારને ધ્યાનમાં લેતા માનવ સંસાધન ગતિશીલતા પણ મહત્વનો મુદ્દો બની રહ્યો છે.
G7 સમિટમાં ભારતની વ્યાપક ભૂમિકા
વડાપ્રધાન મોદીએ જણાવ્યું છે કે તેઓ G7 સમિટમાં માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ ગ્લોબલ સાઉથના દેશોની આશાઓ અને ચિંતાઓને પણ અવાજ આપશે. વિકાસશીલ દેશો સામે ઊભા પડકારો, આબોહવા પરિવર્તન, ઊર્જા સુરક્ષા, સપ્લાય ચેઇન અને વૈશ્વિક આર્થિક અસમાનતા જેવા મુદ્દાઓ પર ભારત પોતાની સ્થિતિ રજૂ કરશે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ એમાન્યુઅલ મેક્રોં સહિત અન્ય વિશ્વ નેતાઓ સાથે પણ મોદીની બેઠક નિર્ધારિત છે. આ પ્રવાસ ભારતના યુરોપ સાથેના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસનો ભાગ માનવામાં આવે છે.
મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચેની સંભવિત બેઠકમાંથી કોઈ મોટો કરાર બહાર આવે તેવી શક્યતા હાલ ઓછી માનવામાં આવે છે, પરંતુ આ મુલાકાત આગામી મહિનાઓમાં ભારત-અમેરિકા સંબંધોની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. વેપાર વાટાઘાટો, ઊર્જા સુરક્ષા, ટેક્નોલોજી સહકાર અને વૈશ્વિક ભૂરાજકીય પડકારો વચ્ચે બંને દેશો કેવી રીતે સંતુલન સાધે છે તેના પર વિશ્વનું ધ્યાન રહેશે. G7 સમિટ દરમિયાન થનારી ચર્ચાઓ ભવિષ્યના મોટા નિર્ણયો માટે પાયો તૈયાર કરી શકે છે.
