Modi Trump meeting: ફ્રાન્સના સુંદર શહેર Évian-les-Bainsમાં યોજાયેલી G7 Summit દરમિયાન વિશ્વની નજર એક મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય મુલાકાત પર અટકી ગઈ હતી. ભારતના વડાપ્રધાન Narendra Modi અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump વચ્ચે થયેલી આ મુલાકાતે માત્ર ભારત–અમેરિકા સંબંધોને જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સુરક્ષા, વેપાર અને મધ્યપૂર્વના સંકટ જેવા મુદ્દાઓને પણ ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી દીધા છે. ખાસ કરીને સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા અને વેપાર કરાર અંગે બંને નેતાઓના નિવેદનોએ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં નવી ઉથલપાથલ ઊભી કરી છે.
એવિયનમાં મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠક: શું ચર્ચાયું?
G7 સમિટના મંચ પર ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની આ બેઠકને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે કારણ કે બંને દેશો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને સુરક્ષા માળખામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. બેઠક દરમિયાન ભારત–અમેરિકા વેપાર કરાર, મધ્યપૂર્વની સ્થિતિ, ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક જહાજો પર થયેલા હુમલા અને વૈશ્વિક સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા થઈ.
ભારત તરફથી વડાપ્રધાન મોદીએ સ્પષ્ટ રીતે સમુદ્રી માર્ગોની સ્વતંત્રતા અને સુરક્ષા જાળવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. તેમણે જણાવ્યું કે લાખો ભારતીય નાવિકો (ખલાસીઓ) આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજી વ્યવસાયમાં કાર્યરત છે અને તેમની સુરક્ષા વૈશ્વિક જવાબદારી છે.
ખલાસીઓની સુરક્ષા અને હોર્મુઝ મુદ્દો
મધ્યપૂર્વના તણાવ વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ આજના સમયમાં સૌથી સંવેદનશીલ સમુદ્રી માર્ગોમાંનું એક બન્યું છે. અહીં થયેલા હુમલાઓમાં ભારતીય નાગરિકો સહિત અનેક ખલાસીઓના મોતના સમાચાર બાદ ભારતે આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી ઉઠાવ્યો.
મોદીએ બેઠકમાં જણાવ્યું કે ઈરાન સાથેના કોઈપણ સમજૂતી અથવા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસોમાં સમુદ્રી કર્મચારીઓની સુરક્ષા પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. આ મુદ્દો માત્ર ભારત માટે નહીં પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક વેપાર માટે મહત્વનો છે કારણ કે વિશ્વનો મોટો ભાગ આ માર્ગ પરથી ઊર્જા અને માલસામાન પર નિર્ભર છે.
ટ્રમ્પનું નિવેદન: “ભારત પર હુમલો થશે તો અમે મદદ કરીશું”
બેઠક દરમિયાન ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આપેલા નિવેદને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અને રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા જગાવી છે. તેમણે જણાવ્યું કે અમેરિકા ભારત સાથે મજબૂત ભાગીદારી ધરાવે છે અને જો ભારત પર કોઈ પ્રકારનો હુમલો થાય તો અમેરિકા મદદ માટે આગળ રહેશે.
ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક કહ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે રક્ષા સંબંધો મજબૂત છે અને જ્યાં સુધી તેઓ સત્તામાં છે, ભારતને વ્હાઇટ હાઉસમાં મજબૂત મિત્ર મળશે. આ નિવેદન ભારત–અમેરિકા વ્યૂહાત્મક સંબંધોને વધુ મજબૂત દર્શાવે છે, ખાસ કરીને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં વધી રહેલા ચીનના પ્રભાવ વચ્ચે.
વેપાર, રોકાણ અને વૈશ્વિક સહકાર
ટ્રમ્પે બેઠક દરમિયાન ભારતને “મજબૂત વાટાઘાટકાર” તરીકે ઓળખાવ્યા અને જણાવ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે વેપાર કરાર પર સતત કામ ચાલી રહ્યું છે. તેમણે ભારતના અમેરિકા ખાતે વધતા રોકાણની પણ પ્રશંસા કરી.
મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચે ચર્ચા દરમિયાન ટેક્નોલોજી, મેન્યુફેક્ચરિંગ, ઊર્જા અને રક્ષા ક્ષેત્રમાં સહયોગ વધારવાની સંભાવનાઓ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું. અમેરિકા ભારતમાં અને ભારત અમેરિકામાં ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, જે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ભારતની વધતી ભૂમિકા
ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત હવે માત્ર પ્રાદેશિક શક્તિ નથી પરંતુ વૈશ્વિક નિર્ણય પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેમણે જણાવ્યું કે પશ્ચિમ એશિયા સહિતના મુદ્દાઓમાં ભારતની હાજરી અને પ્રભાવ વધતો જઈ રહ્યો છે.
આ નિવેદન ભારતની વધતી કૂટનીતિક ક્ષમતાને દર્શાવે છે, ખાસ કરીને જ્યારે વિશ્વ અનેક ભૂ-રાજકીય સંકટોનો સામનો કરી રહ્યું છે.
આ મુલાકાત શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
આ બેઠક માત્ર એક રાજદ્વારી મુલાકાત નથી પરંતુ તે ભારત–અમેરિકા સંબંધોના આગામી દાયકાના દિશા-નિર્ધારણનું પ્રતિબિંબ છે.
મધ્યપૂર્વમાં તણાવ, રશિયા–યુક્રેન યુદ્ધ અને વૈશ્વિક વેપારની અસ્થિરતા વચ્ચે ભારત અને અમેરિકા જેવા દેશોનો સહયોગ વૈશ્વિક સ્થિરતા માટે મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યો છે.
