ગુજરાતમાં ઠંડીએ હવે સત્તાવાર રીતે વિદાય લઈ લીધી છે અને સૂર્યનારાયણે પોતાનું રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. માર્ચ મહિનાની શરૂઆતમાં જ રાજ્યના અનેક શહેરોમાં તાપમાનનો પારો 39 થી 40 ડિગ્રીની આસપાસ પહોંચી ગયો છે. હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજા બુલેટિન મુજબ, ઉત્તર-પૂર્વ દિશા તરફથી ફૂંકાતા ગરમ પવનોને કારણે રાજ્યમાં 'અકાળે' ઉનાળાનું આગમન થયું હોય તેવો માહોલ સર્જાયો છે. ખાસ કરીને અમદાવાદ અને વડોદરા જેવા મોટા શહેરો માટે 'યલો એલર્ટ' જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે આગામી દિવસોમાં ગરમી હજુ પણ આકરી બનશે.
હાલમાં સૌરાષ્ટ્રનું રાજકોટ અને સુરેન્દ્રનગર 40 ડિગ્રી તાપમાન સાથે રાજ્યના સૌથી ગરમ શહેરો નોંધાયા છે. હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, વાતાવરણીય પરિબળોના મિશ્રણને કારણે આ વર્ષે ગરમીની શરૂઆત સામાન્ય સમય કરતાં વહેલી થઈ છે. માત્ર ગુજરાત જ નહીં, પરંતુ પડોશી રાજ્ય રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાં પણ તાપમાનમાં 3 થી 5 ડિગ્રીનો વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
આ જિલ્લાઓમાં હીટવેવની આગાહી: યલો એલર્ટ જાહેર
હવામાન વિભાગે ગુજરાતના અનેક જિલ્લાઓમાં હીટવેવની આગાહી કરતા લોકોને બપોરના સમયે સાવચેત રહેવા સૂચના આપી છે. નીચે મુજબના જિલ્લાઓમાં તાપમાન સામાન્ય કરતા વધુ રહેવાની શક્યતા છે:
મધ્ય ગુજરાત: અમદાવાદ, વડોદરા અને ગાંધીનગર.
સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છ: રાજકોટ, સુરેન્દ્રનગર, બોટાદ, ભાવનગર, અમરેલી અને કચ્છ.
ઉત્તર અને દક્ષિણ ગુજરાત: બનાસકાંઠા (ડીસા) અને સુરત.
રાજ્યના કુલ આઠ જિલ્લાઓમાં તાપમાન 39 ડિગ્રીને પાર કરી ગયું છે, જેના કારણે બપોરના સમયે રસ્તાઓ પર ટ્રાફિક ઓછો જોવા મળી રહ્યો છે અને લોકો ગરમીથી બચવા માટે ઠંડા પીણાંનો સહારો લઈ રહ્યા છે.
આગામી 90 દિવસ આકરા રહેશે: IMDની ચેતવણી
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, માર્ચ મહિનામાં ગુજરાતમાં હીટવેવના દિવસોની સંખ્યા સરેરાશ કરતા વધુ રહેવાની શક્યતા છે. આગામી 90 દિવસો દરમિયાન દેશના મેદાની અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં લૂ લાગવાના કિસ્સાઓમાં વધારો થઈ શકે છે. જોકે, એક તરફ વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સને કારણે પહાડી રાજ્યો જેવા કે જમ્મુ-કાશ્મીર અને હિમાચલ પ્રદેશમાં હળવી હિમવર્ષા અને વરસાદની શક્યતા છે, પરંતુ તેની અસર ગુજરાતમાં ઠંડક લાવવાને બદલે વાતાવરણમાં ભેજ ઘટાડી ગરમી વધારવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે.
હીટવેવ અને લૂ થી બચવા માટેની માર્ગદર્શિકા
આકરી ગરમીમાં સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવા માટે આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા કેટલીક મહત્વની સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે:
શું કરવું?
જળ સંચય: તરસ ન લાગી હોય તો પણ પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી પીવો. છાશ, લસ્સી, લીંબુ પાણી અને નારિયેળ પાણીનો વધુ ઉપયોગ કરો.
પોશાક: હળવા રંગના અને સુતરાઉ કપડાં પહેરો. બહાર નીકળતી વખતે છત્રી, ટોપી કે રૂમાલથી માથું ઢાંકી રાખો.
ખાસ કાળજી: બાળકો, વૃદ્ધો અને બીમાર વ્યક્તિઓની વિશેષ કાળજી લો, કારણ કે તેમને લૂ લાગવાની શક્યતા વધુ હોય છે.
શું ન કરવું?
બપોરે 12 થી 4 વાગ્યા સુધી બિનજરૂરી તડકામાં બહાર નીકળવાનું ટાળો.
ચા, કોફી કે સોફ્ટ ડ્રિંક્સ જેવા પીણાંનું સેવન ઓછું કરો, કારણ કે તે શરીરમાંથી પાણીનું પ્રમાણ ઘટાડે છે.
વધુ પડતો મસાલેદાર કે તળેલો ખોરાક લેવાનું ટાળો.
લૂ લાગે તો શું કરવું? (પ્રાથમિક સારવાર)
જો કોઈ વ્યક્તિને ગરમીને કારણે ચક્કર આવે અથવા બેભાન થાય, તો તાત્કાલિક તેને છાંયડામાં લઈ જઈ ભીના કપડાથી શરીર લૂછવું જોઈએ. શરીરમાં પાણીનું સ્તર જળવાય તે માટે ORS અથવા લીંબુ પાણી આપવું અને સ્થિતિ ગંભીર જણાય તો 108 એમ્બ્યુલન્સની મદદ લેવી.
