Chyavanprash Recipe: શિયાળાની ઠંડીમાં શરદી, ઉધરસ, ગળાનો દુખાવો કે કમજોરી તમને વારંવાર પરેશાન કરે છે? બજારનું ચ્યવનપ્રાશ મોંઘું પડે છે અને તેમાં ખાંડનું પ્રમાણ પણ વધુ હોય છે. તો ચાલો આજે ઘરે જ શુદ્ધ, ઔષધીય ગુણોથી ભરપૂર અને સ્વાદિષ્ટ ચ્યવનપ્રાશ બનાવીએ બિલકુલ દાદીમાની જૂની પરંપરાગત રીતે!
જરૂરી સામગ્રી (લગભગ 700-800 ગ્રામ ચ્યવનપ્રાશ બનશે)
તાજા આમળા – 500 ગ્રામ
દેશી ઘી – 2 મોટી ચમચી
ગોળ (ખાંડનો પાવડર અથવા પાણીમાં ઓગાળેલો ગોળ) – 400-500 ગ્રામ (સ્વાદ પ્રમાણે, મધ પણ લઈ શકાય)
એલચી પાવડર – 1 ચમચી
તજ પાવડર – 1/2 ચમચી
સૂંઠ (સૂકા આદુ) પાવડર – 1/2 ચમચી
પીપર (લાંબા મરી) પાવડર – 1/2 ચમચી
કાળા મરી પાવડર – 1/4 ચમચી
તમે થોડા કાજુ, બદામ, અખરોટનો પાવડર પણ ઉમેરી શકો છો)ઘરે
ચ્યવનપ્રાશ બનાવવાની સરળ રીત
આમળાને સારી રીતે ધોઈ, પ્રેશર કૂકરમાં પાણી વગર કે થોડા પાણી સાથે 2-3 સીટી આવે ત્યાં સુધી બાફી લો.
ઠંડા થયા પછી બી કાઢીને મિક્સરમાં બરછટ પેસ્ટ બનાવો (પાણી ન ઉમેરતા).
જાડા તળિયાની કડાઈમાં 2 ચમચી ઘી ગરમ કરો. તેમાં આમળાની પેસ્ટ નાખી મધ્યમ આંચ પર સતત હલાવતા 15-20 મિનિટ તળો. જ્યારે પેસ્ટ આછા બદામી રંગની થાય અને કડાઈ છોડવા લાગે ત્યારે સમજો તૈયાર છે.
હવે ગેસ ધીમો કરી ઓગાળેલો ગોળ કે મધ ધીમે ધીમે ઉમેરો અને સતત હલાવો.
જ્યારે મિશ્રણ ઘટ્ટ થવા લાગે ત્યારે તમામ મસાલા (એલચી, તજ, સૂંઠ, પીપર, કાળા મરી) નાખી 5-7 મિનિટ વધુ શેકો.
જ્યારે ચ્યવનપ્રાશ જેવી ચોંટી જાય તેવી કન્સિસ્ટન્સી આવી જાય અને કડાઈ સરળતાથી છોડી દે, ત્યારે ગેસ બંધ કરો.
ગરમ ગરમ જ સાફ, સૂકી કાચની બરણીમાં ભરી દો. ઠંડું થયા પછી ઢાંકણ બંધ કરો.
લાભ અને ખાવાની રીત
દરરોજ સવારે ખાલી પેટે કે દૂધ સાથે 1-2 ચમચી લો.
રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધે, શ્વાસની તકલીફ દૂર થાય, ત્વચા ચમકે, પાચન સુધરે અને ઠંડી-ઉધરસથી બચાવ થાય.
આ શિયાળે બજારના ચ્યવનપ્રાશને બાય-બાય કહો અને ઘરે બનેલું શુદ્ધ ચ્યવનપ્રાશ અજમાવો – સ્વાસ્થ્ય અને સ્વાદ બંનેનો ડબલ ફાયદો!





















