મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) સહિત મહારાષ્ટ્રના 29 મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોમાં મેયરપદની ચૂંટણીઓ પહેલા, અનામતને લઈને રાજકીય વિવાદ શરૂ થયો છે. BMC મેયરપદની અનામત લોટરી સિસ્ટમ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવી હતી, જેના પરિણામે આ પદ મહિલાઓને ફાળવવામાં આવ્યું હતું. શિવસેનાના ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથે આનો સખત વિરોધ કર્યો છે અને લોટરી પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.
શિવસેના-યુબીટીએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે OBC અનામત માટેના ડ્રોમાં મુંબઈને કેમ બાકાત રાખવામાં આવ્યું. પાર્ટીએ દલીલ કરી હતી કે બીએમસી મેયરનું પદ છેલ્લા બે ટર્મથી ઓપન કેટેગરીમાં હતું, તેથી આ વખતે OBCને તક આપવી જોઈતી હતી. ઉદ્ધવ ઠાકરેના નેતૃત્વ હેઠળના જૂથના નેતા અને પૂર્વ મેયર કિશોરી પેડણેકરે આ નિર્ણય સામે વાંધો ઉઠાવ્યો અને પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. રાજ્યમંત્રી મિસાલે જણાવ્યું કે તેઓ વાંધાની નોંધ લઈ રહ્યા છે.
આ બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત છે
લોટરી સિસ્ટમ હેઠળ, પુણે, ધુળે, મુંબઈ (BMC), નાંદેડ, નવી મુંબઈ, માલેગાંવ, મીરા-ભાયંદર, નાસિક અને નાગપુરમાં મેયરની બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રાખવામાં આવી છે. લાતુર, જાલના અને થાણે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો અનુસૂચિત જાતિ માટે અનામત રાખવામાં આવ્યા છે, જેમાં લાતુર અને જાલના અનુસૂચિત જાતિની મહિલાઓ માટે અનામત છે, જ્યારે થાણે અનુસૂચિત જાતિની મહિલાઓ માટે ઓપન છે.
કુલ આઠ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો OBC માટે અનામત રાખવામાં આવ્યા છે. અકોલા, ચંદ્રપુર, અહિલ્યાનગર અને જલગાંવ OBC મહિલાઓ માટે અનામત છે, જ્યારે પનવેલ, ઇચલકરંજી, કોલ્હાપુર અને ઉલ્હાસનગર OBC ઓપન માટે અનામત છે.
કઈ નગરપાલિકાને કયો ક્વોટા?
બૃહન્મુંબઈ (BMC) - ઓપન મહિલા
ધુલે - ઓપન મહિલા
નાસિક - ઓપન મહિલા
ભિવંડી-નિઝામપુર - ઓપન
પરભણી - ઓપન
કલ્યાણ-ડોમ્બિવલી – અનુસૂચિત જનજાતિ (ST)
પુણે - ઓપન વિમેન
ચંદ્રપુર - OBC
કોલ્હાપુર - OBC ઓપન
જલગાંવ – OBC મહિલા
મીરા-ભાયંદર - ઓપન મહિલા
વસઈ-વિરાર - ઓપન
અહિલ્યાનગર – OBC મહિલા
પિંપરી-ચિંચવડ - ઓપન
અકોલા - OBC મહિલા
અમરાવતી - ઓપન
જાલના - અનુસૂચિત જાતિ (SC) મહિલાઓ
લાતુર - અનુસૂચિત જાતિ (SC) મહિલાઓ
છત્રપતિ સંભાજીનગર – ઓપન
નાંદેડ-વાઘાલા - ઓપન મહિલા
નવી મુંબઈ - ઓપન મહિલા
પનવેલ - OBC
થાણે - અનુસૂચિત જાતિ (SC)
ઉલ્હાસનગર - OBC ઓપન
નાગપુર - ઓપન મહિલા
માલેગાંવ - ઓપન મહિલાઓ
ઇચલકરંજી - OBC ઓપન
સાંગલી-મિરાજ-કુપવાડ - ઓપન
સોલાપુર - ઓપન
એકંદર સ્થિતિ
29 મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોમાંથી, 16 જગ્યાઓ અનામત રાખવામાં આવી છે. આમાં અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) માટે 1, અનુસૂચિત જાતિ (SC) માટે 3 (2 મહિલાઓ સહિત) અને OBC માટે 8 (4 મહિલાઓ સહિત)નો સમાવેશ થાય છે. 17 મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો ઓપન કેટેગરીમાં છે, જેમાં 9 જગ્યાઓ મહિલાઓ માટે અનામત છે.
ચૂંટણી કાઉન્સિલરોના મતદાન દ્વારા યોજાશે
અનામત પૂર્ણ થયા પછી, તમામ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોમાં મેયરની ચૂંટણી મ્યુનિસિપલ ગૃહમાં કાઉન્સિલર મતદાન દ્વારા હાથ ધરવામાં આવશે. આ હેતુ માટે, વિવિધ શહેરોમાં નવા ચૂંટાયેલા કાઉન્સિલરોની ખાસ બેઠકો બોલાવવામાં આવશે. જો કે, તે પહેલાં, લોટરી-આધારિત અનામત પ્રણાલી પર રાજકીય ઉથલપાથલ વધુ તીવ્ર બનતી દેખાય છે.
