હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ખાડી દેશોમાંથી તેલ અને ગેસ પુરવઠો ખોરવાયા બાદ ભારતે વૈકલ્પિક માર્ગો શોધવાનું શરૂ કર્યું છે. ભારત ઓસ્ટ્રેલિયા, રશિયા, કેનેડા અને અલ્જેરિયા જેવા દેશો પાસેથી ગેસ આયાત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. ભારત સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને UAE જેવા દેશો પાસેથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં તેલ અને ગેસ ખરીદતું હતું. જોકે, ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્ધને કારણે, તેલ અને ગેસ જહાજો હોર્મુઝ દ્વારા પરિવહન કરી શકતા નથી. તેથી, સરકારે કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.
રશિયાથી તેલ અને ગેસનું મોટું શિપમેન્ટ
અહેવાલો અનુસાર, મધ્ય પૂર્વ કટોકટી વચ્ચે રશિયા ભારતનો તેલનો સૌથી મોટો વૈકલ્પિક સ્ત્રોત બની ગયો છે. માર્ચના પહેલા 11 દિવસમાં રશિયન તેલની આયાત 50% વધીને 1.5 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ (bpd) થઈ ગઈ, જે ફેબ્રુઆરીમાં લગભગ 1 મિલિયન હતી. જોકે, રશિયા હવે તેલ ખરીદી પર ડિસ્કાઉન્ટ આપી રહ્યું નથી. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ભારતને ફસાયેલા રશિયન તેલ ખરીદવા માટે 30 દિવસની કામચલાઉ છૂટ આપી છે. અહેવાલો અનુસાર, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC) અને રિલાયન્સ જેવી કંપનીઓએ લગભગ 30 મિલિયન બેરલ રશિયન તેલ માટે સોદા કર્યા છે.
ભારત તેની જરૂરિયાતનો 88 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદે છે
હોર્મુઝ થઈને ગલ્ફ દેશોમાંથી 2.5 થી 2.7 મિલિયન બેરલ તેલ
55% રસોઈ ગેસ વિદેશથી આયાત કરવામાં આવે છે
30% LNG ગેસ અન્ય દેશોમાંથી પણ ખરીદવામાં આવે છે.
અમેરિકા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદવો
ભારતે તેના પુરવઠામાં વૈવિધ્ય લાવવા માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસેથી તેલ અને ગેસની ખરીદીમાં પણ વધારો કર્યો છે. મધ્ય પૂર્વમાંથી પુરવઠામાં વિક્ષેપ બાદ, ભારતીય રિફાઇનરીઓ અમેરિકન ક્રૂડ ઓઇલ તરફ વળ્યા છે. સ્થાનિક અછતને પહોંચી વળવા માટે ગેઇલે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે મોટા ગેસ (LNG) સોદા કર્યા છે.
લેટિન અમેરિકા અને આફ્રિકા
ભારત એવા માર્ગો દ્વારા તેલ આયાત કરી રહ્યું છે જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર આધાર રાખતા નથી. પહેલી વાર, ભારતે ગયાનાથી સીધા ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવાનું શરૂ કર્યું છે. ઇન્ડિયન ઓઇલ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન (HPCL) એ ત્યાંથી આશરે ચાર મિલિયન બેરલ તેલ આયાત કર્યું છે. ભારત નાઇજીરીયા અને અંગોલા જેવા પશ્ચિમ આફ્રિકન દેશોથી વધારાના તેલ શિપમેન્ટ પણ સોર્સ કરી રહ્યું છે.
કુદરતી ગેસના નવા સ્ત્રોતો
કુદરતી ગેસ પુરવઠામાં 25% ની અછતને પહોંચી વળવા સરકારે નવા પગલાં લીધાં છે. ભારતે વૈકલ્પિક LPG અને LNG પુરવઠા માટે અલ્જીરિયા, નોર્વે અને કેનેડા જેવા દેશોનો સંપર્ક કર્યો છે. નવા સ્ત્રોતોમાંથી મેળવેલા બે મોટા LNG કાર્ગો હાલમાં ભારત તરફ રવાના થઈ રહ્યા છે.
