પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધની આગમાં પાકિસ્તાન હોમાયું : કુવૈતના તેલ ઉત્પાદન ઘટાડવાના નિર્ણયથી શહબાઝ સરકારની મુશ્કેલી વધી

મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સશસ્ત્ર સંઘર્ષની સીધી અસર હવે વૈશ્વિક સ્તરે ઈંધણના પુરવઠા પર જોવા મળી રહી છે. ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે વણસેલી સ્થિતિને કારણે તેલ નિકાસ કરતા દેશો પોતાની રણનીતિ બદલી રહ્યા છે. આ ક્રમમાં કુવૈતે કાચા તેલના ઉત્પાદનમાં કાપ મૂકવાની જાહેરાત કરતા પાકિસ્તાન માટે અસ્તિત્વનું સંકટ ઊભું થયું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉર્જાના ભાવમાં ઉછાળો આવવાની ભીતિ વચ્ચે પાકિસ્તાન જેવા દેવાતળે દબાયેલા દેશો માટે આગામી દિવસો અત્યંત પડકારજનક સાબિત થશે.

સુરક્ષાના કારણોસર Kuwait Petroleum Corporationનો મોટો નિર્ણય

કુવૈતની સરકારી તેલ કંપની Kuwait Petroleum Corporation એટલે કે KPC દ્વારા 7 Marchના રોજ એક મહત્વનું નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર વર્તમાન પ્રાદેશિક અસ્થિરતા અને સુરક્ષાના જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને તેલના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે આ ઘટાડો કેટલા પ્રમાણમાં હશે તેની સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી પરંતુ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં કુવૈતનું સરેરાશ ઉત્પાદન 26 લાખ બેરલ પ્રતિદિન હતું. Strait of Hormuzમાં વધતા તણાવને કારણે જહાજોની અવરજવર જોખમી બની હોવાથી કુવૈતે આ સાવચેતીભર્યું પગલું ભર્યું હોવાનું મનાય છે. જો પરિસ્થિતિ થાળે પડશે તો જ ઉત્પાદન ફરી વધારવા અંગે વિચારણા કરવામાં આવશે.

પાકિસ્તાન માટે કુવૈતનું મહત્વ અને સંભવિત અસરો

પાકિસ્તાન પોતાની પેટ્રોલિયમ જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર છે. આ આયાતમાં કુવૈતનો હિસ્સો અત્યંત મહત્વનો છે. આંકડાકીય માહિતી મુજબ પાકિસ્તાન કુવૈત પાસેથી દરરોજ આશરે 40000થી 60000 બેરલ જેટલું કાચું તેલ અને અન્ય પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ ખરીદે છે. કુવૈતના આ નિર્ણયથી પાકિસ્તાનમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની ભારે અછત સર્જાઈ શકે છે. અગાઉ કતાર દ્વારા પાકિસ્તાનને LNG સપ્લાય રોકવાની ચેતવણી આપવામાં આવી હતી જેના કારણે ત્યાં પહેલેથી જ વીજળી સંકટ ઘેરાયેલું છે. પાકિસ્તાનની 99% LNGની જરૂરિયાત કતાર દ્વારા પૂર્ણ થાય છે અને હવે કુવૈતના નિર્ણયથી દેશમાં ટ્રાન્સપોર્ટ અને ઉદ્યોગો ઠપ્પ થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

Strait of Hormuzમાં વધતું જોખમ

વૈશ્વિક તેલ વ્યાપાર માટે Strait of Hormuz સૌથી સંવેદનશીલ અને મહત્વનો માર્ગ છે. વિશ્વના કુલ તેલ પરિવહનનો 20% હિસ્સો આ સાંકડી સમુદ્રપટ્ટીમાંથી પસાર થાય છે. ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલા આ રૂટ પર યુદ્ધની અસર પડતા તેલના જહાજો પર હુમલાનું જોખમ વધી ગયું છે. કુવૈત સિવાય ઈરાક અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત જેવા દેશો પણ પોતાના નિકાસ રૂટ અને સ્ટોરેજ ક્ષમતાને લઈને ચિંતિત છે. ઈરાકના તેલ ક્ષેત્રોમાં પણ ઉત્પાદન અગાઉ કરતા 15 લાખ બેરલ જેટલું ઘટી ગયું હોવાના અહેવાલો છે.

નિષ્ણાતોના મતે જો પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બનશે તો પાકિસ્તાન જેવા દેશોમાં ઈંધણના ભાવ આસમાને પહોંચશે અને સામાન્ય જનતા પર મોંઘવારીનો અસહ્ય બોજ વધશે.