Iran violence: ઈરાનમાં છેલ્લા 13-14 દિવસથી ચાલી રહેલા હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનોમાં સરકારી દળોએ વિરોધીઓ પર ગોળીબાર કર્યો છે. તેહરાનના એક ડોક્ટરે આપેલા અનામી નિવેદન અનુસાર, રાજધાનીના માત્ર છ હોસ્પિટલોમાં 217થી વધુ પ્રદર્શનકારીઓના મોત નોંધાયા છે, જેમાં મોટા ભાગના જીવલેણ ગોળીઓથી થયા છે. આ વિરોધ પ્રદર્શનો ડિસેમ્બર 2025ના અંતમાં તેહરાનના ગ્રાન્ડ બજારમાં વેપારીઓના હડતાલથી શરૂ થયા હતા, જે ઝડપથી દેશભરમાં ફેલાઈ ગયા છે. પ્રદર્શનકારીઓ "ડિક્ટેટર મર્ગે" (મૃત્યુ ડિક્ટેટરને) અને "ખામેને મર્ગે" જેવા નારા લગાવી રહ્યા છે, જે સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લાહ અલી ખામેની સામે સીધો હુમલો છે.
મુખ્ય કારણો અને આર્થિક સંકટ
ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા ગંભીર સંકટમાં છે:ઈરાની રિયાલ 2025માં લગભગ અડધું મૂલ્ય ગુમાવી ચૂક્યું છે, જે હવે 1.4 મિલિયનથી વધુ રિયાલ પ્રતિ યુએસ ડોલર પર પહોંચી ગયું છે.
ડિસેમ્બર 2025માં ફુગાવો 42.2% સુધી પહોંચ્યો છે, જેના કારણે ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવો 72% વધ્યા છે.
આ સંકટ અમેરિકા અને યુરોપના પ્રતિબંધો, તેમજ જૂન 2025માં ઇઝરાયલ સાથેના યુદ્ધના પરિણામે વધુ ગંભીર બન્યો છે.
સરકારની પ્રતિક્રિયા અને હિંસા
સરકારે દેશભરમાં ઈન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા બ્લેકઆઉટ લાદ્યો છે.
ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) અને અન્ય સુરક્ષા દળોને તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.
ખામેનેએ વિરોધીઓને અમેરિકા (ખાસ કરીને પ્રમુખ ટ્રમ્પ)ના એજન્ટ તરીકે બતાવ્યા છે અને કડક કાર્યવાહીની ચેતવણી આપી છે.
માનવ અધિકાર સંસ્થાઓ (જેમ કે Hengaw, HRANA, Amnesty International) અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં 45થી 50+ મૃત્યુ અને હજારો ધરપકડ થઈ છે, પરંતુ ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટને કારણે વાસ્તવિક આંકડા વધુ હોઈ શકે છે.
આ વિરોધ પ્રદર્શનો 2022ના મહસા અમિની આંદોલન પછીના સૌથી મોટા છે અને રેજીમ વિરુદ્ધ પૂર્ણ વિપ્લવમાં ફેરવાઈ રહ્યા છે. પરિસ્થિતિ ખૂબ જ તણાવપૂર્ણ છે અને આગામી દિવસોમાં વધુ હિંસા થઈ શકે છે.
