Kedarnath Yatra News : કેદારનાથના પગપાળા માર્ગ પર લિંચોલીથી રુદ્ર પોઈન્ટ સુધીનો વિસ્તાર હિમસ્ખલનની દૃષ્ટિએ અત્યંત જોખમી માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ સમગ્ર વિસ્તારમાં અંદાજે 4 થી 5 કિલોમીટરના દાયરામાં હિમસ્ખલન સૌથી વધુ સક્રિય રહે છે અને અહીં જ સૌથી મોટું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.
લિંચોલી પાસેના લગભગ 4 કિમી લાંબા માર્ગમાં આશરે 11 જેટલા 'એવલાંચ શૂટ' સક્રિય છે. વાડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હિમાલયન જીઓલોજીના વૈજ્ઞાનિકોએ તાજેતરમાં આ વિષય પર એક સંશોધન પત્ર (રિસર્ચ પેપર) જાહેર કર્યું છે. જેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે કેદારનાથના પગપાળા માર્ગ પર, ખાસ કરીને લિંચોલીથી આગળના 4 કિમીના હિસ્સામાં સૌથી વધુ ખતરો છે. વૈજ્ઞાનિકોએ તેમના રિપોર્ટમાં સૂચન આપ્યું છે કે કેદારનાથ માટે રોપ-વે પ્રોજેક્ટ પર ઝડપથી કામ થવું જોઈએ અને સાથે જ જૂના પગપાળા માર્ગથી યાત્રા ફરી શરૂ કરવી જોઈએ.
હિમાલયી ક્ષેત્ર પર વધી રહ્યું છે ભારે દબાણ
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, લિંચોલીથી રુદ્ર પોઈન્ટ વચ્ચેના 11 એવલાંચ શૂટ અત્યંત જોખમી છે. આ વિસ્તારોમાં સતત ઉપરથી નીચે તરફ હિમસ્ખલન થતું રહે છે, જેની સાથે મોટા પથ્થરો (બોલ્ડર્સ) પણ નીચે પડે છે. દર વર્ષે કેદારનાથ આવતા શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યા વધી રહી છે, જેના કારણે હિમાલયી ક્ષેત્ર પર ભારે દબાણ વધી રહ્યું છે અને ત્યાંની ઇકોસિસ્ટમ (પરિસ્થિતિકી તંત્ર) પણ બદલાઈ રહી છે.
જોખમી વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ
રિસર્ચમાં જણાવ્યા મુજબ, એપ્રિલથી જૂન વચ્ચે ઉપરના વિસ્તારોમાં હળવો બરફ જમા રહે છે, જેના કારણે હિમસ્ખલનનો ખતરો સતત રહે છે. આમ છતાં, ઘણીવાર શ્રદ્ધાળુઓને આ જોખમી વિસ્તારોમાં ફોટા પડાવતા અને મોજ-મસ્તી કરતા જોવામાં આવ્યા છે. એવા અનેક વીડિયો પણ સામે આવ્યા છે જેમાં પોલીસકર્મીઓ યાત્રીઓને એવલાંચ ઝોનમાં જતાં અટકાવતા હોય, પરંતુ તેમ છતાં ઘણા મુસાફરો ત્યાં રોકાતા જોવા મળે છે.
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, આ હિમસ્ખલનની લંબાઈ દોઢ કિલોમીટર સુધીની હોય છે, જ્યારે તેમની પહોળાઈ ક્યાંક 100 મીટર તો ક્યાંક 200 મીટર સુધી હોય છે. અનુમાન છે કે દર મિનિટે આશરે 100 થી 200 શ્રદ્ધાળુઓ આ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે, જે ભવિષ્ય માટે મોટો ખતરો બની રહ્યો છે. વધતું તાપમાન, ગ્લેશિયર પર વધતું દબાણ અને બદલાતી ઇકોસિસ્ટમ આ જોખમને વધુ ગંભીર બનાવી રહ્યા છે.
તમિલનાડુ ચૂંટણી પરિણામ બાદ રાજકીય ચક્રવાત : ગઠબંધન રાજકારણ નવા તબક્કામાં પ્રવેશ્યું
ગમે ત્યારે થઈ શકે છે મોટું નુકસાન!
રિસર્ચ પેપરમાં એ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે હિમસ્ખલનના બે રસ્તાઓ આસપાસના પ્રવાહો સાથે મળીને એક મોટો અને વધુ વિનાશક પ્રવાહ બનાવે છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, માનવીય દખલગીરી, પર્યટન, તીર્થયાત્રા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસને કારણે હિમસ્ખલનની વારંવારતા અને તીવ્રતા વધી ગઈ છે. રિપોર્ટમાં આ વિસ્તારમાં ટકાઉ વિકાસ (Sustainable Development), જોખમોનું મેપિંગ અને હિમસ્ખલનના જોખમનું સક્રિય સંચાલન કરવાની તાત્કાલિક જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે લિંચોલીથી રુદ્ર પોઈન્ટ સુધીનો માર્ગ ગમે ત્યારે ભારે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, તેથી રોપ-વે પ્રોજેક્ટને પ્રાધાન્ય આપવું જોઈએ અને જૂના પગપાળા માર્ગને ફરીથી ઉપયોગમાં લેવા પર વિચાર કરવો જોઈએ.
કેમ નવો માર્ગ વધુ જોખમી છે?
વર્ષ 2013માં આવેલી કેદારનાથની દુર્ઘટના બાદ જૂનો પગપાળા માર્ગ રામબાડા સુધી સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યો હતો. ત્યારબાદ યાત્રા ફરી શરૂ કરવા માટે વર્તમાન નવા પગપાળા માર્ગનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. આ માર્ગ દક્ષિણ દિશા તરફ છે, જ્યાં સૂર્યપ્રકાશ ઓછો પડે છે અને ગ્લેશિયરની હાજરી વધુ હોવાથી જોખમ વધારે છે. આપત્તિ પહેલાનો જૂનો માર્ગ પૂર્વ દિશામાં હતો, જ્યાં પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ મળતો હતો અને ત્યાં ગ્લેશિયર નહોતા.
બંગાળના CMને કેટલી મળે છે સેલરી? : મુખ્યમંત્રી બન્યા બાદ સુવેન્દુ અધિકારીને મળશે આ ખાસ સુવિધાઓ
ભૂતકાળની હિમસ્ખલન દુર્ઘટનાઓ
ઉત્તરાખંડના ઉચ્ચ હિમાલયી વિસ્તારોમાં હિમસ્ખલન એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે, પરંતુ ઘણી વખત તે અત્યંત ઘાતક સાબિત થયા છે. 2019-2021: નંદા દેવી અને ત્રિશૂલ પર્વત પાસેના હિમસ્ખલનમાં 100 થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા. 23 એપ્રિલ 2021: ગિરથી ગંગા ઘાટીમાં એવલાંચે BRO ના કેમ્પને તબાહ કર્યો, જેમાં 16 લોકોના મોત થયા. ઓક્ટોબર 1998: હેમકુંડ સાહિબ માર્ગ પર 27 શ્રદ્ધાળુઓના મોત થયા હતા. 4 ઓક્ટોબર 2022: દ્રૌપદી કા ડાંડા ચોટી પર નેહરુ પર્વતારોહણ સંસ્થાના 27 સભ્યોના મોત થયા હતા.
