બ્રિટનની University of Londonમાં આયોજિત એક શૈક્ષણિક કાર્યક્રમ દરમિયાન ભારતના સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ Justice Surya Kant સમક્ષ પૂછાયેલા એક પ્રશ્નને લઈને ચર્ચા શરૂ થઈ છે. Artificial Intelligence અને International Law વિષય પર યોજાયેલા વ્યાખ્યાન દરમિયાન એક હાજર વ્યક્તિએ ભારતમાં અસહમતિ અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અંગે પ્રશ્ન પૂછવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેના કારણે કાર્યક્રમમાં થોડો તણાવપૂર્ણ માહોલ સર્જાયો હતો.
આ સમગ્ર ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવ્યા બાદ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. વીડિયોમાં કાર્યક્રમના સંચાલક અને પ્રશ્ન પૂછનાર વ્યક્તિ વચ્ચેની વાતચીત પણ સાંભળવા મળે છે, જેમાં એન્કર પ્રશ્નને મુખ્ય વિષય સાથે અસંબંધિત ગણાવીને આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરે છે.
Londonમાં AI અને International Law પર આપ્યું વ્યાખ્યાન
Justice Surya Kant બ્રિટનના છ દિવસીય પ્રવાસ પર છે. આ દરમિયાન તેમણે University of Londonના Birkbeck Collegeમાં Artificial Intelligence અને International Law વિષય પર વિશેષ વ્યાખ્યાન આપ્યું હતું. વ્યાખ્યાન દરમિયાન AIના વધતા ઉપયોગ, વૈશ્વિક કાયદાકીય પડકારો અને લોકશાહી વ્યવસ્થામાં નવી ટેક્નોલોજીની ભૂમિકા જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. કાર્યક્રમના અંતે હાજર લોકો માટે પ્રશ્નોત્તરી સત્ર પણ રાખવામાં આવ્યું હતું. આ સત્ર દરમિયાન જ એક વ્યક્તિએ ભારતની લોકશાહી અને અસહમતિને લગતો પ્રશ્ન પૂછવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
પ્રશ્ન દરમિયાન શું બન્યું?
સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવેલા વીડિયોમાં જોવા મળે છે કે એક વ્યક્તિએ પ્રશ્ન પૂછવાની શરૂઆત કરતાં પહેલાં કહ્યું હતું કે Justice Surya Kantએ પોતાના ભાષણમાં લોકશાહી અને AI સંબંધિત અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ રજૂ કર્યા છે. ત્યારબાદ તેણે એવો મુદ્દો ઉઠાવવાનો પ્રયાસ કર્યો કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કેટલાક કાનૂની નિરીક્ષકો ભારતની અંદર અસહમતિ પ્રત્યે વધતી દુશ્મનાવટ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. પ્રશ્ન સંપૂર્ણ રીતે રજૂ થાય તે પહેલાં જ કાર્યક્રમનું સંચાલન કરી રહેલા એન્કરે વચ્ચે હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો. એન્કરે જણાવ્યું હતું કે કાર્યક્રમનો વિષય Artificial Intelligence અને International Law છે અને પૂછવામાં આવતો પ્રશ્ન આ વિષય સાથે સીધો સંબંધ ધરાવતો નથી. એન્કરે વારંવાર ખેદ વ્યક્ત કરતાં કહ્યું હતું કે તે આ પ્રકારનો પ્રશ્ન સત્રમાં સામેલ કરી શકશે નહીં.
વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર થયો વાયરલ
આ ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર ઝડપથી વાયરલ થયો છે. વીડિયો CJP (Citizens for Justice and Peace) સાથે સંકળાયેલા પ્રવક્તા Saurav Das દ્વારા શેર કરવામાં આવ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. વીડિયો સામે આવ્યા બાદ વિવિધ સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સ અને રાજકીય વિશ્લેષકો દ્વારા અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ આપવામાં આવી રહી છે. કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે પ્રશ્ન પૂછવાની સંપૂર્ણ તક મળવી જોઈએ હતી, જ્યારે અન્ય લોકો માને છે કે કાર્યક્રમનો નિર્ધારિત વિષય અલગ હોવાથી એન્કરનો નિર્ણય યોગ્ય હતો.
કાર્યક્રમમાં કેમ વધ્યું તણાવ?
પ્રશ્નોત્તરી સત્ર દરમિયાન પ્રશ્ન અટકાવવામાં આવતા કેટલાક હાજર લોકો દ્વારા અસંતોષ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હોવાનું પણ વીડિયોમાં સાંભળવા મળે છે. વીડિયોના એક ભાગમાં "Please give us some respect" જેવા શબ્દો પણ સંભળાતા હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ ઘટનાના કારણે થોડા સમય માટે કાર્યક્રમમાં તણાવપૂર્ણ વાતાવરણ સર્જાયું હતું. જોકે ત્યારબાદ કાર્યક્રમ આગળ વધ્યો હતો અને કોઈ મોટી અપ્રિય ઘટના નોંધાઈ નહોતી.
ન્યાયતંત્ર અને જાહેર કાર્યક્રમોમાં પ્રશ્નોત્તરીનો મુદ્દો
વિદેશી યુનિવર્સિટીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર યોજાતા આવા કાર્યક્રમોમાં પ્રશ્નોત્તરી સત્ર ઘણી વખત ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની જાય છે. ખાસ કરીને જ્યારે વક્તા કોઈ દેશના ઉચ્ચ પદ પર કાર્યરત હોય ત્યારે સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓને લઈને પ્રશ્નો ઉઠતા રહે છે. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર એ ચર્ચાને વેગ આપ્યો છે કે શૈક્ષણિક કાર્યક્રમોમાં પ્રશ્નોની મર્યાદા શું હોવી જોઈએ અને કાર્યક્રમના મુખ્ય વિષયની બહારના મુદ્દાઓને કેટલી જગ્યા આપવી જોઈએ. હાલ સુધી Justice Surya Kant અથવા ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય તરફથી આ ઘટનાને લઈને કોઈ સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી.
