Jantar Mantar movement: જંતર-મંતર ખાતે 36 દિવસ સુધી ચાલેલા આંદોલન અને 20 જુલાઈના સંસદ માર્ચ દરમિયાન નોંધાયેલી તમામ FIR પાછી ખેંચવામાં આવશે તેવી અટકળો વચ્ચે દિલ્હી પોલીસે મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરી છે. પોલીસે જણાવ્યું છે કે માત્ર સરકાર અથવા પોલીસ દ્વારા નોંધાયેલી FIR જ પરત ખેંચવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરાશે, જ્યારે ખાનગી ફરિયાદોના આધારે નોંધાયેલા કેસોમાં કાયદાકીય કાર્યવાહી યથાવત રહેશે.
માત્ર સરકારી FIR પર જ થશે કાર્યવાહી
કેન્દ્ર સરકારે અગાઉ શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શનમાં સામેલ લોકો સામે નોંધાયેલા કેસો અંગે સકારાત્મક વલણ દર્શાવ્યું હતું અને આવા પ્રદર્શનકારીઓ સામે રાહત આપવાનો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો. આ નિર્ણયને અનુસરીને દિલ્હી પોલીસ પોતાની તરફથી નોંધાયેલા કેસો પર કાર્યવાહી શરૂ કરશે. તેમ છતાં, સોમવાર સાંજ સુધી આ સંબંધમાં કોઈ સત્તાવાર આદેશ જાહેર કરવામાં આવ્યો ન હતો. તેથી FIR પરત ખેંચવાની પ્રક્રિયા હજુ વહીવટી અને કાનૂની મંજૂરી બાદ જ આગળ વધશે.
મહિલા પત્રકારોની ફરિયાદવાળા કેસ રહેશે યથાવત
દિલ્હી પોલીસના વિશેષ પોલીસ કમિશનર દેવેશ ચંદ શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું કે સમગ્ર આંદોલન દરમિયાન દિલ્હીમાં અંદાજે 20 FIR નોંધાઈ હતી.
તેમાં:
લગભગ 14 કેસ પ્રદર્શન, કાયદો અને વ્યવસ્થા ભંગ તેમજ હિંસા સંબંધિત છે.
એક કેસ પરવાનગી વિના ડ્રોન ઉડાડવાનો છે.
લગભગ પાંચ FIR ખાનગી ફરિયાદોના આધારે નોંધાઈ છે.
આ ખાનગી ફરિયાદોમાં બે મહિલા પત્રકારોએ છેડછાડ, મારપીટ અને અન્ય ગંભીર આરોપો લગાવ્યા છે.
પોલીસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ખાનગી ફરિયાદોના આધારે નોંધાયેલા આવા કેસો સરકાર અથવા પોલીસ પોતાના સ્તરે પાછા ખેંચી શકતી નથી. આ કેસોમાં આરોપીઓની ઓળખ, ધરપકડ અને આગળની તપાસ કાયદા મુજબ ચાલુ રહેશે.
સરકારી FIR પરત ખેંચવાની પ્રક્રિયા કેવી રહેશે?
દિલ્હી પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર માત્ર તે જ કેસોમાં કાર્યવાહી શક્ય છે જેમાં ફરિયાદી તરીકે દિલ્હી પોલીસ અથવા રાજ્ય સરકાર છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ રહેશે:
કેન્દ્ર સરકાર અથવા સક્ષમ સત્તાધિકારી તરફથી સત્તાવાર આદેશ જાહેર થશે.
દિલ્હી પોલીસ કેસ પાછો ખેંચવા માટે ઉપ રાજ્યપાલ (LG) સમક્ષ પ્રસ્તાવ મોકલશે.
એલજીની મંજૂરી મળ્યા બાદ સંબંધિત અદાલતમાં અભિયોજન આગળ ન ચલાવવાની અરજી કરવામાં આવશે.
અંતિમ નિર્ણય સંબંધિત અદાલત કરશે. અદાલતની મંજૂરી વિના કોઈપણ કેસ આપમેળે સમાપ્ત થઈ શકશે નહીં.
કેસ બંધ કરવા માટે ઉપલબ્ધ ત્રણ કાનૂની વિકલ્પ
1. ક્લોઝર રિપોર્ટ
જો હજુ સુધી ચાર્જશીટ દાખલ થઈ નથી અને તપાસ દરમિયાન પૂરતા પુરાવા મળતા નથી, તો પોલીસ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ ક્લોઝર રિપોર્ટ રજૂ કરી શકે છે. અદાલત મંજૂરી આપે તો કેસ સમાપ્ત થઈ શકે છે.
2. હાઇકોર્ટમાં અરજી
ગંભીર કેસોમાં અથવા અન્ય કોઈ રાહત ન મળે તો ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS)ની કલમ 528 હેઠળ હાઇકોર્ટ FIR રદ કરવાની અરજી પર વિચાર કરી શકે છે.
3. લોક અદાલતનો વિકલ્પ
પરવાનગી વિના વિરોધ પ્રદર્શન, રસ્તા રોકવાના કેસ અથવા કલમ 163ના ઉલ્લંઘન જેવા પ્રમાણમાં નાના ગુનાઓના કેસોમાં બંને પક્ષોની સંમતિથી લોક અદાલતમાં સમાધાન શક્ય બની શકે છે.
આંદોલન સંબંધિત કેસો એક નજરમાં
કુલ નોંધાયેલી FIR: અંદાજે 20
પ્રદર્શન અને હિંસા સંબંધિત કેસ: 14
પરવાનગી વિના ડ્રોન ઉડાડવાનો કેસ: 1
ખાનગી ફરિયાદોના કેસ: લગભગ 5
મહિલા પત્રકારો સાથે છેડછાડ અને મારપીટના આરોપો ધરાવતા કેસો પણ તેમાં સામેલ
ટોલસ્ટોય માર્ગ અને જંતર-મંતર વિસ્તારમાં બે CCTV કેમેરા તોડવાના કેસોની અલગ તપાસ ચાલુ છે.
આ પણ વાંચો : નંદન નીલેકણી જ કેમ? કોંગ્રેસથી મોદી સરકારના વિશ્વાસ સુધી : NTA સુધારણાની મોટી જવાબદારી પાછળની આખી કહાની
આ નિર્ણય કેમ મહત્વનો છે?
દિલ્હી પોલીસની સ્પષ્ટતા પછી હવે એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે તમામ પ્રદર્શનકારીઓને એકસરખી રાહત મળશે નહીં. શાંતિપૂર્ણ વિરોધ દરમિયાન પોલીસ દ્વારા નોંધાયેલા કેસોમાં સરકાર રાહત આપવા તૈયાર છે, પરંતુ જ્યાં વ્યક્તિગત ફરિયાદો, મહિલા સુરક્ષા અથવા અન્ય ફોજદારી આરોપો જોડાયેલા છે ત્યાં કાયદાકીય પ્રક્રિયા યથાવત રહેશે. આથી એક તરફ શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શન કરનારા લોકોને રાહત મળવાની શક્યતા છે, જ્યારે બીજી તરફ વ્યક્તિગત હકો અને ફરિયાદોને પણ કાનૂની સુરક્ષા આપવામાં આવશે. અંતિમ નિર્ણય દરેક કેસમાં સંબંધિત અદાલતના આદેશ પર આધારિત રહેશે.
