Weather Alert: ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ની તાજી આગાહી મુજબ, દેશના હવામાનમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ઉત્તર ભારતના પહાડી વિસ્તારોમાં પશ્ચિમી વિક્ષોભ (Western Disturbance) સક્રિય થવાને કારણે જમ્મુ-કાશ્મીર અને હિમાચલ પ્રદેશમાં ફરી એકવાર વરસાદ અને હિમવર્ષાનું એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, આ હિમવર્ષાની અસર મેદાની વિસ્તારોમાં ઠંડક લાવવાને બદલે વિપરીત જોવા મળી રહી છે. રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ અને દિલ્હીમાં ગરમીનો પારો સતત ઉપર જઈ રહ્યો છે, જેના કારણે માર્ચના પ્રારંભે જ મે મહિના જેવી ગરમીનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે.
જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સોમવારથી હળવા વરસાદ અને હિમવર્ષાની શક્યતા છે, પરંતુ હાલમાં સમગ્ર ખીણમાં લઘુત્તમ અને મહત્તમ તાપમાન સરેરાશ કરતા ઘણું વધારે નોંધાયું છે. હિમાચલ પ્રદેશમાં પણ 11 માર્ચથી હવામાન પલટાય તેવી સંભાવના છે, જેના કારણે પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિકો માટે સાવચેતીના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે.
રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાં ગરમીનો 'ટોર્ચિંગ' પ્રકોપ
રાજસ્થાનમાં માર્ચ મહિનાની શરૂઆતમાં જ ગરમીએ તેનું રૌદ્ર સ્વરૂપ બતાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે. રાજ્યના અનેક જિલ્લાઓમાં તાપમાન અત્યારથી જ 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસને વટાવી ગયું છે, જે સામાન્ય રીતે એપ્રિલ કે મે મહિનામાં જોવા મળતું હોય છે. ઝુનઝુનુ જિલ્લાનું પિલાની શહેર 40.2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સાથે રાજ્યનું સૌથી ગરમ મથક નોંધાયું હતું, જ્યારે સરહદી જિલ્લા બાડમેરમાં પણ પારો 40 ડિગ્રી પર સ્થિર રહ્યો છે. ગરમીની આ અસર પાડોશી રાજ્ય મધ્યપ્રદેશમાં પણ જોવા મળી રહી છે, જ્યાં રતલામમાં તાપમાન 38.6 ડિગ્રી સુધી પહોંચતા લોકો આકરા તાપનો અનુભવ કરી રહ્યા છે.
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં પણ સૂર્યના તેવર આકરા થયા છે. નવી દિલ્હીમાં તાપમાન 35.6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું છે, જે સિઝનની સરેરાશ કરતા વધુ છે. હવામાન વિભાગની આગાહી મુજબ, આગામી દિવસોમાં ગરમીમાં હજુ પણ વધારો થઈ શકે છે અને પારો 37 ડિગ્રી સુધી પહોંચવાની આશંકા છે. આ અચાનક વધેલી ગરમી પાછળ મુખ્યત્વે પવનોની દિશામાં થયેલો ફેરફાર જવાબદાર માનવામાં આવે છે. હાલમાં રાજસ્થાનના રણ પ્રદેશ તરફથી ગરમ અને સૂકા પવનો ફૂંકાઈ રહ્યા છે, જેને કારણે મેદાની વિસ્તારોમાં તાપમાનમાં ઉછાળો આવ્યો છે.
માર્ચમાં આટલી બધી ગરમી અને હીટવેવનું કારણ શું?
હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ પવનો ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાંથી આવતા હતા જે ઠંડક લાવતા હતા, પરંતુ હવે પવનની દિશા બદલાઈને પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ થઈ ગઈ છે. આ પરિવર્તનને કારણે હવામાં ભેજનું પ્રમાણ પણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી ગયું છે. ભેજ ઓછો હોવાને કારણે સૂર્યના કિરણો સીધા જમીન પર પડે છે અને જમીન ઝડપથી ગરમ થાય છે, પરિણામે ગરમીની તીવ્રતામાં વધારો અનુભવાય છે. આગામી દિવસોમાં જો આ સ્થિતિ યથાવત રહેશે, તો ગરમી હજુ પણ વધુ આકરી બની શકે છે.
ક્યારે ગણાય 'હીટવેવ' (લૂ)?
હવામાન વિભાગના માપદંડ મુજબ, જ્યારે મેદાની વિસ્તારોમાં મહત્તમ તાપમાન 40 ડિગ્રી કે તેથી વધુ થઈ જાય અને તે સામાન્ય તાપમાન કરતા 4 થી 6 ડિગ્રી વધારે હોય, ત્યારે તેને 'હીટવેવ' જાહેર કરવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં લૂ લાગવાનો ખતરો વધી જાય છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે.
આગામી 48 કલાકની આગાહી: ક્યાં પડશે વરસાદ?
દક્ષિણ અને પૂર્વોત્તર ભારતમાં હજુ પણ હળવા વરસાદની આશા છે:
10 માર્ચ: નાગાલેન્ડ, મણિપુર, મિઝોરમ, ત્રિપુરા ઉપરાંત દક્ષિણમાં કેરળ અને આંધ્રપ્રદેશમાં વીજળીના કડાકા સાથે હળવો વરસાદ પડી શકે છે.
11 માર્ચ: કેરળ અને આંધ્રપ્રદેશના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ગાજવીજ સાથે છૂટાછવાયા ઝાપટાં પડવાની શક્યતા છે.
