બે ભાગમાં તૂટી રહી છે ભારતની ધરતી : વિનાશક ભૂકંપને આરે

વૈજ્ઞાનિકો વિશ્વમાં આવી શકે તેવી કુદરતી આફતો વિશે ચેતવણીઓ આપે છે. આ વખતે તેણે ભારતના ભૌગોલિક ભવિષ્યને લઈને ખૂબ જ ચિંતાજનક ચેતવણી જારી કરી છે. ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓએ સંકેત આપ્યો છે કે ભારતીય પ્લેટ હવે વિભાજનની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ રહી છે અને આ વિકાસ ભવિષ્યમાં દેશમાં ભૂકંપની શક્યતા વધારી શકે છે. અમેરિકાના જીઓફિઝિકલ યુનિયનમાં પ્રકાશિત થયેલા એક સંશોધનમાં આ સ્થિતિ વિશે વિગતો આપવામાં આવી છે જેમાં એવું કહેવાય છે કે ભારતીય પ્લેટ હવે "ડેલેમિનેશન" નામની નવી ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ રહી છે.

ડિલેમિનેશન પ્રક્રિયા શું છે?
ડિલેમિનેશન એ એક ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય પ્રક્રિયા છે જેમાં ટેક્ટોનિક પ્લેટનો નીચેનો ભાગ પૃથ્વીના આવરણમાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન પ્લેટની અંદર ઊભી તિરાડો વિકસિત થાય છે જે તેની સ્થિરતાને અસર કરી શકે છે. આ પ્રક્રિયા પ્લેટોની રચનાને બદલી શકે છે અને તે વિસ્તારમાં ધરતીકંપ જેવી કુદરતી આફતોની સંભાવનાને વધારી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે છેલ્લા 60 મિલિયન વર્ષોથી યુરેશિયન પ્લેટ સાથે અથડાતી ભારતીય પ્લેટ હવે નવા તબક્કામાં પ્રવેશી છે.

ભૂકંપની શક્યતા વધી
આ શોધ એ અર્થમાં પણ મહત્વપૂર્ણ છે કે તે ભારતમાં આવતા ભૂકંપની તીવ્રતા અને પ્રકૃતિને સમજવામાં મદદ કરશે. તિબેટીયન ઝરણામાં સિસ્મિક તરંગો અને હિલીયમ આઇસોટોપ્સનું વિશ્લેષણ કર્યા બાદ વૈજ્ઞાનિકોએ આ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યા હોવાનો દાવો કર્યો હતો. પરિણામે પ્લેટની અંદર એક ઊભી તિરાડ મળી આવી હતી જે અગાઉ વૈજ્ઞાનિકો માટે અજાણ હતી.

વૈજ્ઞાનિકોએ ભારતના ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય ભવિષ્ય વિશે ચેતવણી આપી ન હતી
વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણ

યુટ્રેચ યુનિવર્સિટીના ભૂસ્તરશાસ્ત્રી ડુવે વાન હિન્સબર્ગેન કહે છે "અમે ક્યારેય કલ્પના કરી ન હતી કે ખંડો આ રીતે વર્તે છે. પૃથ્વી વિજ્ઞાન માટે આ ખૂબ જ મૂળભૂત શોધ છે." તેમનું કહેવું છે કે આ શોધ એ સાબિત કરે છે કે પ્લેટની સપાટીની જાડાઈ અને લાક્ષણિકતાઓ જ બદલાઈ શકે છે પરંતુ ટેક્ટોનિક શિફ્ટને અસર કરતી આંતરિક પ્રક્રિયાઓ પણ ખૂબ જ ઝડપથી બદલાઈ શકે છે જેને સમજવું અત્યંત મુશ્કેલ છે.