Iran Protests: ઈરાનમાં છેલ્લા બે અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા વ્યાપક વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે સરકારે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાનના એટર્ની જનરલ મોહમ્મદ મોવાહેદી આઝાદએ ચેતવણી આપી છે કે પ્રદર્શનમાં ભાગ લેનાર કોઈપણ વ્યક્તિને 'મોહરેબ' (ઈશ્વરના દુશ્મન) ગણવામાં આવશે, જે ઈરાની કાયદા હેઠળ મૃત્યુદંડની સજા ધરાવે છે. આ નિવેદન ઈરાની રાજ્ય ટેલિવિઝન પર પ્રસારિત કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પ્રદર્શનકારીઓ, તેમને મદદ કરનારા અથવા અસુરક્ષા ફેલાવનારા તમામ વ્યક્તિઓ પર આ આરોપ લાગી શકે છે. સરકારે સ્પષ્ટ જણાવ્યું છે કે આવા આરોપોમાં દયા, છૂટછાટ કે વિલંબ નહીં કરવામાં આવે.
'મોહરેબ' કાયદો શું કહે છે?
ઈરાની દંડ સંહિતાની કલમ 186 અનુસાર, જો કોઈ જૂથ અથવા સંગઠન ઇસ્લામિક રિપબ્લિક સામે સશસ્ત્ર વિરોધ કરે છે, તો તેના સભ્યો અથવા જાણીજોઈને સમર્થન આપનારા તમામને 'મોહરેબ' ગણી શકાય છે – ભલે તેઓ વ્યક્તિગત રીતે હથિયારધારી પ્રવૃત્તિમાં સામેલ ન હોય.કલમ 190માં આરોપ માટેની સજાઓમાં નીચેનો સમાવેશ થાય છે:ફાંસી (મૃત્યુદંડ)
જમણો હાથ અને ડાબો પગ કાપી નાખવો
કાયમી દેશનિકાલ
આ કાયદાનો ઉપયોગ અગાઉના વિરોધ પ્રદર્શનોમાં પણ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી હતી.
વિરોધ પ્રદર્શનોનું મૂળ કારણ
આ વિરોધ પ્રદર્શનો ડિસેમ્બર 2025ના અંતમાં શરૂ થયા હતા, જ્યારે ઈરાની રિયાલનું મૂલ્ય અમેરિકન ડોલર સામે રેકોર્ડ નીચા સ્તર (લગભગ 1.4 મિલિયન રિયાલ પ્રતિ ડોલર) પર પહોંચ્યું હતું. આર્થિક સંકટ, મોંઘવારી અને બેરોજગારીને કારણે શરૂ થયેલા આ પ્રદર્શનો ઝડપથી સરકાર વિરોધી બની ગયા છે. લોકો સુપ્રીમ લીડર અલી ખમેનેઈ સામે નારેબાજી કરી રહ્યા છે અને કેટલાક સ્થળોએ પહલવી યુગના પ્રતીકોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
દેશનિકાલ કરાયેલા ક્રાઉન પ્રિન્સનું આહ્વાન
દેશનિકાલમાં રહેલા રેઝા પહલવી (અંતિમ શાહના પુત્ર)એ પ્રદર્શનકારીઓને સમર્થન આપ્યું છે. તેમણે લોકોને રસ્તાઓ પર ઉતરવા, જાહેર સ્થળો પર કબજો કરવા અને સિંહ-સૂર્ય ધ્વજ ફરકાવવાની અપીલ કરી છે. તેમના આહ્વાન પછી પ્રદર્શનોમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. સરકારે ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ અને સુરક્ષા દળોનો ઉપયોગ કરીને પ્રદર્શનોને દબાવવાના પ્રયાસો કર્યા છે, પરંતુ વિરોધ હજુ પણ ચાલુ છે. આ પરિસ્થિતિ ઈરાનના ઇતિહાસમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં સૌથી મોટા વિરોધ તરીકે ઉભરી છે.
