મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા જીઓ-પોલિટિકલ તણાવ વચ્ચે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો ફરી એકવાર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યા છે. અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવાઓને ઈરાને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢતા પરિસ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની છે. ઈરાને માત્ર દાવાઓને ખોટા ગણાવ્યા નથી, પરંતુ તેને રાજકીય પ્રચાર અને ભ્રામક માહિતી તરીકે પણ ગણાવી છે.
ટ્રમ્પના દાવા પર ઈરાનનો સખત પ્રતિકાર
તાજેતરમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર દાવો કર્યો હતો કે ઈરાનની “નવી સરકાર”એ યુદ્ધવિરામ માટે અમેરિકા પાસે અપીલ કરી છે. આ દાવાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા જગાવી હતી, પરંતુ ઈરાન સરકારે તેને તરત જ નકારી કાઢ્યો.
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે આ દાવો “આધારહીન અને ખોટો” છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ પ્રકારના નિવેદનો હકીકતોને વિકૃત કરે છે અને વૈશ્વિક સ્તરે ગેરસમજ ઊભી કરે છે.
મુંબઈ સ્થિત ઈરાનના કૉન્સ્યુલેટ જનરલે પણ આ મુદ્દે પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે દેશમાં કોઈ સત્તા પરિવર્તન થયું નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે મસૂદ પેઝેશ્કિયન અગાઉ પણ રાષ્ટ્રપતિ હતા અને હાલમાં પણ તે જ પદ પર છે.
‘એપ્રિલ ફૂલ’ ટિપ્પણીથી રાજકીય વ્યંગ
ઈરાને ટ્રમ્પના નિવેદન પર વ્યંગાત્મક પ્રહાર કરતાં કહ્યું કે “રાષ્ટ્રપતિ ટ્વીટ દ્વારા બદલાતા નથી.” આ ટિપ્પણીને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં એક મજબૂત રાજકીય સંદેશ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
ઈરાનના નિવેદન મુજબ, આ પ્રકારના દાવાઓ માત્ર રાજકીય લાભ માટે કરવામાં આવે છે અને તેનો વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ સાથે કોઈ સંબંધ નથી. આ પ્રતિક્રિયા દર્શાવે છે કે ઈરાન હવે આવા નિવેદનો સામે વધુ આક્રમક વલણ અપનાવી રહ્યું છે.
હોર્મુઝ જળસંધિ અને યુદ્ધની સંભાવનાઓ
ટ્રમ્પે તેમના નિવેદનમાં હોર્મુઝ જળસંધિ (Strait of Hormuz)નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે જો ઈરાન આ મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગને ફરીથી ખોલે, તો અમેરિકા યુદ્ધવિરામ અંગે વિચાર કરી શકે છે.
હોર્મુઝ જળસંધિ વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, અને અહીં કોઈ પણ પ્રકારની અસ્થિરતા વૈશ્વિક બજારમાં મોટો પ્રભાવ પેદા કરી શકે છે.
બીજી તરફ, ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીએ એક ઇન્ટરવ્યૂમાં જણાવ્યું કે ઈરાન યુદ્ધ માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર છે. તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી કે કોઈપણ દેશ ઈરાનને ધમકી આપવાની ભૂલ ન કરે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સમીકરણો અને સહયોગી દેશોની ભૂમિકા
આ સમગ્ર પરિસ્થિતિમાં એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ છે કે અમેરિકાના પરંપરાગત સહયોગી દેશો જેમ કે યુનાઇટેડ કિંગડમ, સ્પેન અને ફ્રાન્સે આ સંઘર્ષમાં સીધો સહયોગ આપવાનો ઇન્કાર કર્યો છે.
આ પરિસ્થિતિએ ટ્રમ્પને પણ નિરાશ કર્યા છે. તેમણે કહ્યું કે જે દેશો તેલ સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે, તેઓએ અથવા તો અમેરિકાથી તેલ ખરીદવું જોઈએ અથવા પોતે જ હોર્મુઝ જળસંધિમાંથી તેલ મેળવવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.
