Donald Trump: મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાએ ઈરાનના નવા સુપ્રીમ લીડર મોજતબા ખામેનેઈ અંગે મોટી કાર્યવાહી કરી છે. અમેરિકાના "Rewards for Justice" કાર્યક્રમ હેઠળ મોજતબા ખામેનેઈ વિશે એવી માહિતી આપનારને 10 મિલિયન ડોલર (ભારતીય ચલણ મુજબ અંદાજે ₹92 કરોડ) સુધીનું ઇનામ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણય બાદ ફરી એકવાર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યા છે. મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી એક વખત ગંભીર સ્તરે પહોંચી ગયો છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગ નજીક વ્યાપારી જહાજો પર થયેલા હુમલા બાદ અમેરિકાએ ઈરાનના અનેક સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર મોટા પાયે એરસ્ટ્રાઈક કર્યા છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે ઈરાન સાથેની સમજૂતી હવે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે અને જો વધુ ઉશ્કેરણી થશે તો અમેરિકા વધુ કડક કાર્યવાહી કરશે.
કોણ છે આ મહિલા જેને PM મોદીએ આપ્યો ઓટોગ્રાફ? : જાણો સંઘર્ષથી સફળતા સુધી પ્રેરણાદાયક કહાની
મોજતબા ખામેનેઈ કોણ છે?
મોજતબા ખામેનેઈ ઈરાનના પૂર્વ સુપ્રીમ લીડર અલી ખામેનેઈના પુત્ર છે. અલી ખામેનેઈના અવસાન બાદ તેઓ ઈરાનના નવા સુપ્રીમ લીડર તરીકે સત્તા પર આવ્યા હોવાનું વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. જોકે તેઓ લાંબા સમયથી જાહેર જીવનમાં ઓછા દેખાતા નેતા તરીકે ઓળખાય છે, પરંતુ ઈરાનની સત્તા વ્યવસ્થામાં તેમનો પ્રભાવ વર્ષોથી મહત્વનો માનવામાં આવે છે. વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર મોજતબા ખામેનેઈએ સત્તાવાર હોદ્દા કરતાં વધુ પરદાની પાછળ રહીને નિર્ણય પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. હવે સુપ્રીમ લીડર બન્યા બાદ તેઓ વૈશ્વિક રાજનીતિમાં વધુ ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે.
અમેરિકાએ શા માટે જાહેર કર્યું ઇનામ?
અમેરિકાના વિદેશ વિભાગના "Rewards for Justice" કાર્યક્રમ હેઠળ મોજતબા ખામેનેઈ સહિત ઈરાનના કેટલાક વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અંગે ઉપયોગી માહિતી આપનારને 10 મિલિયન ડોલર સુધીનું ઇનામ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ પગલું એવા લોકો વિશે માહિતી મેળવવા માટે છે, જેઓ ઈરાનની સુરક્ષા અને ગુપ્તચર વ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. અમેરિકાએ આ કાર્યવાહી પોતાના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી હોવાનું જણાવ્યું છે.
ટ્રમ્પની હત્યાનું નવું કાવતરું? : ઇઝરાયલે અમેરિકાને ઈરાનના કથિત 'કિલિંગ પ્લાન' અંગે ચેતવ્યું
હોર્મુઝમાં હુમલા બાદ અમેરિકાનો જવાબ
અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીમાં ઈરાનના મિસાઇલ મથકો, ડ્રોન લોન્ચિંગ સાઇટ્સ અને અન્ય સૈન્ય સુવિધાઓને નિશાન બનાવવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. અમેરિકાનો દાવો છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં વેપારી જહાજોની સુરક્ષા માટે આ કાર્યવાહી જરૂરી હતી. આ જળમાર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંનો એક માનવામાં આવે છે, જ્યાંથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે.
ટ્રમ્પનું કડક નિવેદન
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે ઈરાને અગાઉ થયેલી સમજૂતીનું પાલન કર્યું નથી અને હોર્મુઝ વિસ્તારમાં થયેલા હુમલાઓ બાદ અમેરિકા હવે વધુ રાહ નહીં જુએ. તેમણે ચેતવણી આપી કે જો ઈરાન ફરી કોઈ હુમલો કરશે તો તેનો જવાબ વધુ તીવ્ર સૈન્ય કાર્યવાહીથી આપવામાં આવશે. સાથે જ ટ્રમ્પે એવો પણ સંકેત આપ્યો કે જો ઈરાન વાટાઘાટો માટે આગળ આવશે તો રાજદ્વારીનો રસ્તો સંપૂર્ણપણે બંધ નથી.
ઈરાનનો પણ વળતો પ્રહાર
અમેરિકી હુમલાઓ બાદ ઈરાને પણ ખાડી વિસ્તારમાં આવેલી અમેરિકી સૈન્ય સુવિધાઓ તરફ મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાઓ કર્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. જોકે અમેરિકાના જણાવ્યા મુજબ આ હુમલાઓમાં મોટું નુકસાન થયું નથી. બંને દેશોની સૈન્ય કાર્યવાહીથી સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી છે.
ઈરાનમાં ફરી ભડક્યુ યુદ્ધ : અમેરિકા-ઈઝરાયલના હુમલાના દાવા વચ્ચે ટ્રમ્પે નેતન્યાહૂને કર્યો ફોન
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસરની આશંકા
હોર્મુઝ જળમાર્ગ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વનો માર્ગ છે. અહીં વધતા તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવમાં અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે. જો સંઘર્ષ વધુ લંબાશે તો વિશ્વભરના ઊર્જા બજારો, શિપિંગ ઉદ્યોગ અને વૈશ્વિક વેપાર પર તેની સીધી અસર થઈ શકે છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે લાંબા ગાળાના સંઘર્ષથી અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થા પર દબાણ વધી શકે છે.
