નવો iPhone હાથમાં આવે ત્યારે મોટાભાગના લોકો સૌથી પહેલાં તેનું બોક્સ ઉત્સાહથી ખોલવા માંગે છે. પરંતુ Appleનું બોક્સ સામાન્ય સ્માર્ટફોનની જેમ તરત ખુલતું નથી. ઢાંકણ ધીમે ધીમે ઉપર આવે છે અને આખી અનબોક્સિંગ પ્રક્રિયા થોડા સેકન્ડ વધુ લઈ લે છે. ઘણા લોકોને લાગે છે કે આ માત્ર ડિઝાઇનનો ભાગ હશે, પરંતુ હકીકતમાં તેની પાછળ Appleની ગહન માર્કેટિંગ અને માનસિક અનુભવ આધારિત સ્ટ્રેટેજી કામ કરે છે.
માત્ર પેકિંગ નહીં, ‘અનુભવ’ વેચે છે Apple
Apple વર્ષોથી પોતાના પ્રોડક્ટ્સને માત્ર ગેજેટ તરીકે નહીં પરંતુ એક પ્રીમિયમ અનુભવ તરીકે રજૂ કરતી આવી છે. iPhone ખરીદનાર ગ્રાહકને શરૂઆતથી જ “કઈક ખાસ ખરીદ્યું છે” એવી લાગણી થાય, તે માટે કંપની દરેક નાની બાબતમાં ધ્યાન આપે છે. તેમાં પેકેજિંગ પણ સામેલ છે. ઘણા યુઝર્સે અનુભવ્યું હશે કે iPhoneનું બોક્સ ખોલતાં તેની લિડ એકદમ ટાઈટ ફિટ હોય છે. બોક્સ અચાનક ખૂલી જતું નથી. ઢાંકણ ધીમે ધીમે હવામાં દબાણ બદલાતાં ઉપર આવે છે. આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે થોડા સેકન્ડ વધારે લે છે, પરંતુ Apple માટે આ જ ક્ષણ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. કંપની માને છે કે અનબોક્સિંગનો પહેલો અનુભવ જ ગ્રાહકના મનમાં પ્રોડક્ટ માટેની પ્રીમિયમ ઇમેજ મજબૂત બનાવે છે.
Steve Jobsની ફિલોસોફી સાથે જોડાયેલું છે અનબોક્સિંગ
Steve Jobsએ એક વખત કહ્યું હતું કે જ્યારે કોઈ ગ્રાહક iPhone અથવા iPadનું બોક્સ ખોલે છે, ત્યારે તે માત્ર પેકેજ ન હોવું જોઈએ, પરંતુ એક “ટેક્ટાઇલ અનુભવ” હોવો જોઈએ. એટલે કે, બોક્સ ખોલવાની રીત જ ગ્રાહકને કહી દે કે અંદરનો પ્રોડક્ટ કેટલો ખાસ છે. Steve Jobs માનતા હતા કે પ્રોડક્ટનો અનુભવ તેનો ઉપયોગ શરૂ થાય તે પહેલાં જ શરૂ થઈ જવો જોઈએ. એટલે જ Apple પેકેજિંગમાં પણ અત્યંત કાળજી લે છે. Jobsએ આ વિચારધારા Appleના પ્રારંભિક રોકાણકાર અને પૂર્વ ચેરમેન Mike Markkula પાસેથી શીખી હતી. Markkulaનું માનવું હતું કે બ્રાન્ડનો અનુભવ માત્ર પ્રોડક્ટથી નહીં પરંતુ ગ્રાહક સાથેના દરેક સંપર્કથી બને છે.
કેમ ધીમે ખૂલે છે iPhoneનું બોક્સ?
Appleએ iPhoneના બોક્સને એવી રીતે ડિઝાઇન કર્યું છે કે તેમાં એર-પ્રેશર કંટ્રોલ થાય. જ્યારે યુઝર લિડ ઊંચકવાનો પ્રયાસ કરે છે ત્યારે અંદરનું હવાનું દબાણ ધીમે ધીમે બદલાય છે અને ઢાંકણ સ્લો મોશનમાં ઉપર આવે છે.
આ ડિઝાઇન માટે કંપની પાસે પેટન્ટ પણ હોવાનું કહેવાય છે. તેનો મુખ્ય હેતુ છે:
ઉત્સુકતા વધારવી
પ્રીમિયમ અનુભવ આપવો
ગ્રાહકને અનબોક્સિંગ દરમિયાન ભાવનાત્મક રીતે જોડવો
પ્રોડક્ટની કિંમત અને ખાસિયતનો અનુભવ કરાવવો
સામાન્ય સ્માર્ટફોન કંપનીઓ ઝડપથી ખુલતા બોક્સ બનાવે છે, પરંતુ Apple ઈચ્છે છે કે ગ્રાહક થોડું રોકાઈને તે ક્ષણનો આનંદ માણે.
Jony Iveએ પણ ખુલાસો કર્યો હતો
Jony Ive, જેમણે વર્ષો સુધી Appleમાં ડિઝાઇનિંગ પર કામ કર્યું હતું, તેમણે પણ પેકેજિંગ પાછળનું રહસ્ય સમજાવ્યું હતું. તેમના અનુસાર, પેકેજિંગ માત્ર કવર નથી પરંતુ “થિયેટર” છે. એટલે કે, બોક્સ ખોલવાની પ્રક્રિયા પોતે જ એક સ્ટોરી બનાવે છે. ગ્રાહક ધીમે ધીમે અંદરના પ્રોડક્ટ સુધી પહોંચે છે અને તે દરમિયાન તેની અંદર ઉત્સુકતા વધતી જાય છે. ડિઝાઇન નિષ્ણાતોના મતે, જ્યારે કોઈ વસ્તુ તરત ન મળે ત્યારે મગજમાં તેની કિંમત વધુ અનુભવે છે. Apple આ માનસિકતાનો ઉપયોગ ખૂબ જ બુદ્ધિશાળી રીતે કરે છે.
અનબોક્સિંગ હવે માર્કેટિંગનો મોટો ભાગ બની ગયો
આજના સમયમાં YouTube અને સોશિયલ મીડિયા પર “અનબોક્સિંગ વીડિયો” એક મોટો ટ્રેન્ડ બની ચૂક્યો છે. લાખો લોકો નવા iPhoneના અનબોક્સિંગ વીડિયો જોતા હોય છે. iPhoneનું ધીમું અને સ્મૂથ અનબોક્સિંગ કેમેરા પર વધુ આકર્ષક લાગે છે. બોક્સ ધીમે ખુલતું હોવાથી વીડિયોમાં સસ્પેન્સ અને પ્રીમિયમ ફીલ આવે છે. માર્કેટિંગ નિષ્ણાતો કહે છે કે Appleએ અનબોક્સિંગને પણ બ્રાન્ડિંગનો ભાગ બનાવી દીધું છે. જ્યારે ગ્રાહક બોક્સ ખોલે છે ત્યારે તેને લાગે છે કે તે કોઈ સામાન્ય ફોન નહીં પરંતુ લક્ઝરી પ્રોડક્ટ હાથમાં લઈ રહ્યો છે.
માત્ર દેખાવ નહીં, માનસિક અસર પણ છે મહત્વની
માનસશાસ્ત્ર પ્રમાણે, કોઈ પણ વસ્તુ માટે થોડી રાહ જોવી પડે તો તેનો આનંદ વધુ મળે છે. Apple આ જ સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરે છે. ધીમે ખૂલતું બોક્સ ગ્રાહકને થોડા સેકન્ડ માટે રોકે છે. તે દરમિયાન તેની અંદર ઉત્સુકતા અને આનંદ બંને વધે છે. આ પ્રક્રિયા ગ્રાહકને શાંત અને ધ્યાન કેન્દ્રિત સ્થિતિમાં લઈ જાય છે, જેથી પ્રોડક્ટનો પ્રથમ અનુભવ વધુ અસરકારક બને. આ કારણથી જ ઘણા લોકો iPhone અનબોક્સિંગને “સેટિસ્ફાઈંગ” અનુભવ કહે છે.
