India UK CETA 2026: ભારત અને યુનાઇટેડ કિંગડમ (યુકે) વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી વાટાઘાટો બાદ આખરે Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA) 15 જુલાઈથી સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવી ગયો છે. આ કરારને ભારતના વિદેશી વેપાર અને અર્થતંત્ર માટે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં થયેલા સૌથી મહત્વપૂર્ણ આર્થિક કરારોમાંનો એક માનવામાં આવી રહ્યો છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ ઐતિહાસિક પ્રસંગે જણાવ્યું કે ભારત-યુકે વચ્ચેનો આ કરાર માત્ર વેપાર વધારવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ, ટેક્નોલોજી, રોકાણ, નવીનતા અને કુશળ માનવબળના સહયોગને પણ નવી દિશા આપશે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, CETAથી ખેડૂતો, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME), સ્ટાર્ટઅપ્સ, ઉદ્યોગસાહસિકો અને નિકાસકારોને સીધો લાભ મળશે તેમજ ભારતીય ઉત્પાદનોને બ્રિટિશ બજારમાં વધુ સરળ અને સ્પર્ધાત્મક પ્રવેશ મળશે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન પીયૂષ ગોયલની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ શેર કરતાં જણાવ્યું કે આ કરાર ભારતના વિકાસના નવા અધ્યાયની શરૂઆત છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, ભારત અને યુકે વચ્ચેનો સંબંધ હવે માત્ર રાજદ્વારી સંબંધો પૂરતો સીમિત નહીં રહે, પરંતુ વેપાર, ટેક્નોલોજી, ઇનોવેશન અને રોકાણના મજબૂત આધાર પર વધુ ગાઢ બનશે. સાથે જ સોશિયલ સિક્યોરિટી કરાર અમલમાં આવતા યુકેમાં કામ કરતા હજારો ભારતીય વ્યાવસાયિકોને પણ મહત્વપૂર્ણ રાહત મળશે.
99 ટકા ભારતીય નિકાસને મળશે ડ્યૂટી-ફ્રી પ્રવેશ
ભારત-યુકે CETAનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે હવે ભારતમાંથી યુકે મોકલાતા લગભગ 99 ટકા ઉત્પાદનો પર આયાત શુલ્ક (ડ્યૂટી) નહીં લાગે. અત્યાર સુધી અનેક ભારતીય ઉત્પાદનોને બ્રિટિશ બજારમાં પ્રવેશ માટે ભારે કસ્ટમ ડ્યૂટી ચૂકવવી પડતી હતી, જેના કારણે ભાવ વધતા ભારતીય માલને સ્પર્ધામાં મુશ્કેલી પડતી હતી. હવે ડ્યૂટી-ફ્રી પ્રવેશ મળવાથી ભારતીય ઉત્પાદનો વધુ સસ્તા અને સ્પર્ધાત્મક બનશે, જેના કારણે નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની સંભાવના છે. ખાસ કરીને ટેક્સટાઇલ, ગારમેન્ટ્સ, હેન્ડલૂમ, ફૂટવેર, ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ, કૃષિ આધારિત ઉત્પાદનો, મરીન પ્રોડક્ટ્સ, ઓટોમોબાઇલ પાર્ટ્સ, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, જ્વેલરી અને કેમિકલ્સ જેવા અનેક ક્ષેત્રોને આ કરારથી મોટો લાભ મળશે. નિકાસ વધવાથી દેશમાં રોજગારીની નવી તકો પણ ઊભી થશે અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને વૈશ્વિક બજારમાં વધુ મજબૂત સ્થાન મળશે.
ખેડૂતો અને MSME માટે બનશે વિકાસનું નવું દ્વાર
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ખાસ કરીને ખેડૂતો અને નાના-મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME)નો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે CETA તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર સુધી પહોંચવાની મોટી તક આપશે. ભારતના કૃષિ અને ખાદ્ય ઉત્પાદનોની યુકેમાં માંગ સતત વધી રહી છે. હવે વેપાર સરળ બનતાં ભારતીય ખેડૂતોને તેમના ઉત્પાદનો માટે વધુ મોટું બજાર મળશે અને નિકાસ દ્વારા આવકમાં વધારો થઈ શકે છે. તે જ રીતે MSME ક્ષેત્ર, જે ભારતના અર્થતંત્રનો મહત્વપૂર્ણ આધારસ્તંભ છે, તેને પણ આ કરારથી સીધો લાભ મળશે. અત્યાર સુધી નાના ઉદ્યોગોને વૈશ્વિક બજારમાં પ્રવેશ મેળવવામાં અનેક પડકારોનો સામનો કરવો પડતો હતો, પરંતુ હવે શુલ્કમાં રાહત અને વેપારના સરળ નિયમો તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સ્પર્ધા કરવાની તક આપશે. આ કરાર ભારતના 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અને 'આત્મનિર્ભર ભારત' અભિયાનને પણ મજબૂત બનાવશે.
ટેક્નોલોજી, રોકાણ અને નવીનતામાં વધશે સહયોગ
CETA માત્ર વેપાર કરાર નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે ટેક્નોલોજી, સંશોધન, ઇનોવેશન અને રોકાણ જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાનું પણ મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીના જણાવ્યા મુજબ આ કરારથી ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ટેક્નોલોજી કંપનીઓને યુકેમાં વધુ તકો મળશે, જ્યારે યુકેની કંપનીઓ માટે પણ ભારતમાં રોકાણ કરવું વધુ સરળ બનશે. આ કરાર હેઠળ બંને દેશો વચ્ચે ડિજિટલ ઇકોનોમી, ગ્રીન ટેક્નોલોજી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ફિનટેક, હેલ્થ ટેક્નોલોજી અને અન્ય આધુનિક ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધવાની અપેક્ષા છે. આ ઉપરાંત બૌદ્ધિક સંપત્તિ અધિકારો (IPR), સરકારી ખરીદી (Government Procurement) અને Rules of Origin જેવા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે વેપારને વધુ પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બનાવશે.
ભારતીય પ્રોફેશનલ્સને સોશિયલ સિક્યોરિટીનો મળશે લાભ
CETA સાથે અમલમાં આવેલા ભારત-યુકે સોશિયલ સિક્યોરિટી એગ્રીમેન્ટને ભારતીય વ્યાવસાયિકો માટે ઐતિહાસિક ગણવામાં આવી રહ્યું છે. યુકેમાં અસ્થાયી ધોરણે કામ કરવા જતાં ભારતીય કર્મચારીઓ અને પ્રોફેશનલ્સને હવે સોશિયલ સિક્યોરિટી સંબંધિત કેટલાક મહત્વપૂર્ણ લાભ મળશે. આ વ્યવસ્થાથી ભારતીય કંપનીઓ માટે તેમના કર્મચારીઓને યુકેમાં મોકલવું વધુ સરળ બનશે અને વધારાના આર્થિક બોજમાં પણ ઘટાડો થશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, આ પગલાથી IT, કન્સલ્ટિંગ, ફાઇનાન્સ, એન્જિનિયરિંગ અને અન્ય વ્યાવસાયિક સેવાઓ સાથે જોડાયેલા ભારતીયોને વિશેષ ફાયદો થશે. કુશળ ભારતીય માનવબળ માટે યુકેમાં નવી રોજગારીની તકો પણ વધવાની શક્યતા છે.
ભારત પણ ઘટાડશે કેટલાક ઉત્પાદનો પર આયાત શુલ્ક
વેપાર કરાર દ્વિપક્ષીય હોવાથી ભારત પણ યુકેથી આવતા કેટલાક ઉત્પાદનો પર તબક્કાવાર આયાત શુલ્ક ઘટાડશે. તેમાં પ્રીમિયમ કાર, સ્કોચ વિસ્કી અને અન્ય કેટલાક આલ્કોહોલિક પીણાં જેવા ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે. જોકે ભારતે પોતાના સ્થાનિક ઉદ્યોગોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને કેટલાક સંવેદનશીલ ઉત્પાદનોને આ રાહતમાંથી બહાર રાખ્યા છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, સફરજન, અખરોટ, સ્માર્ટફોન અને સોનાના બાર જેવા ઉત્પાદનો પર હાલની ટેરિફ નીતિમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. આ નિર્ણય સ્થાનિક ઉત્પાદકો અને બજારના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે.
ભારત-યુકે સંબંધોમાં નવા યુગની શરૂઆત
વિશ્વભરમાં આર્થિક સ્પર્ધા અને બદલાતા વેપાર માળખા વચ્ચે ભારત અને યુકે વચ્ચેનો CETA બંને દેશો માટે લાંબા ગાળાનો મહત્વપૂર્ણ કરાર સાબિત થઈ શકે છે. વેપાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ કરારથી આગામી વર્ષોમાં બંને દેશો વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે. સાથે જ રોકાણ, રોજગારી, ઉત્પાદન અને નિકાસ ક્ષેત્રને પણ નવી ગતિ મળશે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું કે આ કરાર બંને લોકશાહી દેશો વચ્ચેના પરસ્પર વિશ્વાસનું પ્રતિક છે અને ભવિષ્યમાં ભારત અને યુકે વેપાર, ટેક્નોલોજી, રોકાણ અને નવીનતા જેવા ક્ષેત્રોમાં સાથે મળીને વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં વધુ મજબૂત ભાગીદારી સ્થાપિત કરશે. ભારત માટે આ કરાર માત્ર એક વેપાર સમજૂતી નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થામાં પોતાની હાજરી વધુ મજબૂત બનાવવાનો એક મહત્વપૂર્ણ પગથિયો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
