ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત : ઈરાન-ઈઝરાયેલ યુદ્ધ વચ્ચે રશિયાથી ક્રૂડ ઓઈલના જહાજો રવાના, ઓઈલ સંકટ ટળશે

પશ્ચિમ એશિયામાં સતત વધી રહેલા તણાવ અને Strait of Hormuz બંધ થવાની દહેશતે ભારતની મુશ્કેલીઓમાં વધારો કર્યો છે. પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર મિડિલ ઈસ્ટમાંથી તેલના પુરવઠામાં સંભવિત અવરોધને જોતા ભારત સરકારે ફરી એકવાર રશિયન ઓઈલ તરફ પોતાનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. ભારત પોતાની કુલ તેલની જરૂરિયાતોના આશરે 90% જેટલી આયાત કરે છે. તાજેતરના સમયમાં ભારત દ્વારા મિડિલ ઈસ્ટ પાસેથી ક્રૂડની ખરીદીમાં વધારો કરાયો હતો પરંતુ Iran સાથે જોડાયેલી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે હવે જોખમ ઘટાડવા માટે ફરીથી Russia પાસેથી કાચું તેલ ખરીદવાની પ્રક્રિયા તેજ કરવામાં આવી છે.

મહત્વનું છે કે છેલ્લા કેટલાક સપ્તાહમાં ભારતીય તેલ કંપનીઓએ United States સાથેની સંભવિત ટ્રેડ ડીલને ધ્યાનમાં રાખીને રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદીમાં આંશિક ઘટાડો કર્યો હતો. તે સમયે એવું માનવામાં આવતું હતું કે રશિયા પાસેથી વધુ તેલ ખરીદવાથી વ્યાપારિક કરાર પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. ભારતના આ નિર્ણય બાદ રશિયાએ પોતાના વધારાના તેલનો જથ્થો China તરફ વાળ્યો હતો. જોકે હવે વૈશ્વિક સંજોગો બદલાતા દેખાઈ રહ્યા છે. Bloombergના અહેવાલ મુજબ શિપ-ટ્રેકિંગ ડેટા દર્શાવે છે કે પૂર્વ એશિયા તરફ જઈ રહેલા રશિયન ક્રૂડ ઓઈલના કેટલાક કાર્ગોને હવે ભારત તરફ વાળવામાં આવ્યા છે.

શિપ મોનિટરિંગ પ્લેટફોર્મ Kpler અને Vortexaના આંકડાઓ મુજબ 2 ટેન્કરોમાં આશરે 1.4 Million બેરલ કાચું તેલ ભરેલું છે જે ચાલુ સપ્તાહમાં ભારતીય બંદરો પર પહોંચે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે. ઈરાન પર Israel અને United Statesની સૈન્ય કાર્યવાહી બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે અને કિંમતોમાં પણ ઉછાળો આવ્યો છે.

વૈશ્વિક બજારમાં વાસ્તવિક પુરવઠો ખોરવાય તે પહેલા જ ભાવમાં વધારો શરૂ થઈ ગયો છે કારણ કે રોકાણકારોને ડર છે કે વ્યુહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતો Strait of Hormuz પ્રભાવિત થઈ શકે છે. દુનિયાભરમાં થતા કુલ તેલ વેપારનો અંદાજે 20% હિસ્સો આ સાંકડા સમુદ્રી માર્ગ પરથી પસાર થાય છે જે Iran, Oman અને United Arab Emiratesની વચ્ચે આવેલો છે. તેલ ટેન્કર પર હુમલા અને દરિયાઈ વાહનવ્યવહારમાં અવરોધના સમાચારોએ બજારની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઉર્જા બજારમાં માત્ર વિક્ષેપની આશંકા પણ ભાવને ઉપર લઈ જવા માટે પૂરતી હોય છે. તેલ માત્ર એક સામાન્ય વસ્તુ નથી પરંતુ વૈશ્વિક જીઓ-પોલિટિક્સને અસર કરતું મહત્વનું સાધન છે. ઈરાન પરના હુમલા બાદ વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક Brent Crudeની કિંમત પ્રતિ બેરલ અંદાજે 76 Dollars સુધી પહોંચી ગઈ છે જે થોડા સપ્તાહ અગાઉ 68 Dollarsની આસપાસ સ્થિર હતી.