ભારતની રણનીતિમાં મોટો ફેરફાર : રશિયન તેલ પર નિર્ભરતા ઘટાડી. હવે આ દેશો પાસેથી ખરીદી વધારાઈ

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump દ્વારા Russia પર લાદવામાં આવેલા નવા પ્રતિબંધોની સીધી અસર ભારતની તેલ આયાત પર જોવા મળી રહી છે. રશિયન ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાયમાં આવેલા અવરોધોને પગલે ભારતીય રિફાઈનરીઓએ હવે અન્ય દેશો તરફ નજર દોડાવી છે. બદલાતી વૈશ્વિક સ્થિતિમાં ભારત પોતાની તેલ ખરીદીની વ્યૂહરચનામાં ઝડપથી ફેરફાર કરી રહ્યું છે જેથી સ્થાનિક જરૂરિયાતોને કોઈ આંચ ન આવે. જાન્યુઆરીના પ્રારંભિક આંકડા સૂચવે છે કે અમેરિકી દબાણ અને અનિશ્ચિતતાને કારણે ભારતીય કંપનીઓ હવે પરંપરાગત અને નવા ભાગીદારો પાસેથી વધુ તેલ મંગાવી રહી છે.

મોટી કંપનીઓએ રશિયન તેલથી અંતર જાળવ્યું

જાન્યુઆરીના પ્રથમ પખવાડિયાના ડેટા ચોંકાવનારા છે. અગાઉ રશિયન તેલની સૌથી મોટી ખરીદદારો પૈકીની એક Reliance Industries એ આ સમયગાળામાં Russia પાસેથી તેલની ખરીદી કરી નથી. આ ઉપરાંત Hindustan Petroleum, HPL-Mittal Energy અને Mangalore Refinery and Petrochemicals જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓએ પણ રશિયન ક્રૂડથી દૂરી બનાવી છે. હાલમાં માત્ર Indian Oil, Nayara Energy અને Bharat Petroleum જ રશિયન તેલની આયાત ચાલુ રાખી છે.

ગુયાના અને સાઉદી અરેબિયા બન્યા નવા આધાર

રશિયાથી તેલના પ્રવાહમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થતા ભારતે હવે Guyana અને Saudi Arabia પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. બે વર્ષના લાંબા અંતરાલ બાદ ભારતીય રિફાઈનરીઓએ દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ ગુયાના પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલનો પ્રથમ શિપમેન્ટ સ્વીકાર્યો છે. ઘરેલું બજારમાં ઈંધણની સતત વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે જાન્યુઆરીમાં સાઉદી અરેબિયા પાસેથી ખરીદીમાં 36% નો ધરખમ વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

કયા દેશમાંથી કેટલી આયાત વધી?

વૈશ્વિક એનાલિટિક્સ ફર્મ Kpler ના આંકડા મુજબ ભારતની તેલ આયાતનું નવું ચિત્ર નીચે મુજબ છે:

• Guyana: જાન્યુઆરીના પ્રથમ 15 દિવસમાં અંદાજે 2,97,000 bpd (Barrels Per Day) તેલની ખરીદી કરાઈ.

• Iraq: ભારતનો બીજો સૌથી મોટો સપ્લાયર ઈરાક રહ્યો છે, જેની આયાત 18% વધીને 1.071 Million bpd પર પહોંચી છે.

• Saudi Arabia: સાઉદી પાસેથી આયાત વધીને 954,000 bpd થઈ છે.

• Africa: નાઈજીરિયાથી તેલની આયાત બમણી થઈને 305,000 bpd અને અંગોલાથી ત્રણ ગણી વધીને 195,000 bpd નોંધાઈ છે.

આ તરફ UAE થી ક્રૂડ ઓઈલના પ્રવાહમાં 40% નો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે United States થી આવતા તેલનો જથ્થો 349,000 bpd પર સ્થિર રહ્યો છે. રશિયા હજુ પણ ભારતનો સૌથી મોટો સ્રોત છે, પરંતુ તેની માત્રા 2025 ના સરેરાશ કરતા 30% જેટલી ઘટી ગઈ છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત હવે કોઈ એક દેશ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે પોતાના તેલ પોર્ટફોલિયોમાં વિવિધતા લાવી રહ્યું છે.