હિંદ મહાસાગરમાં વધતી ચીન અને પાકિસ્તાનની ગતિવિધિઓ વચ્ચે ભારત હવે એક એવી વ્યૂહાત્મક ચાલ ચલવા જઈ રહ્યું છે જે સમગ્ર ક્ષેત્રના સુરક્ષા સંતુલનને બદલી શકે છે. ‘પ્રોજેક્ટ-75(I)’ હેઠળ આવનારી અદ્યતન સ્ટીલ્થ સબમરીનો ભારત માટે માત્ર હથિયાર નહીં, પરંતુ ‘શાંત શક્તિ’ સાબિત થશે. જર્મની સાથેની અંદાજિત ₹90,000 કરોડની આ ડીલ પર સમગ્ર વિશ્વની નજર છે.
Project-75(I): ભારતની સમુદ્રી શક્તિનો નવો અધ્યાય
ભારત સરકારના મહત્ત્વાકાંક્ષી Project-75(I) હેઠળ 6 અદ્યતન સ્ટીલ્થ સબમરીનો બનાવવાની યોજના છે. આ પ્રોજેક્ટ ભારતીય નૌસેનાને આગામી દાયકાઓ માટે મજબૂત બનાવશે. આ ડીલમાં જર્મનીની પ્રતિષ્ઠિત કંપની ThyssenKrupp Marine Systems અને ભારતની Mazagon Dock Shipbuilders Limited સાથે મળીને કામ કરશે. આ સહયોગ ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ પહેલને પણ મજબૂત બનાવશે, કારણ કે આ સબમરીનોનું નિર્માણ ભારતમાં જ થશે.
AIP ટેક્નોલોજી: સબમરીન ક્ષમતામાં ક્રાંતિ
આ સબમરીનોમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફીચર એ છે કે તેમાં એડવાન્સ એર ઇન્ડિપેન્ડન્ટ પ્રોપલ્શન (AIP) ટેક્નોલોજી હશે. આ ટેક્નોલોજી સબમરીનને લાંબા સમય સુધી પાણીની અંદર રહેવાની ક્ષમતા આપે છે. સામાન્ય સબમરીનોને વારંવાર સપાટી પર આવવું પડે છે, પરંતુ AIP સબમરીનો ઘણા દિવસો સુધી ગુપ્ત રીતે ઓપરેટ કરી શકે છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે દુશ્મન માટે આ સબમરીનો શોધવી લગભગ અશક્ય બની જાય છે.
TKMS અને MDL: મજબૂત ભાગીદારી
જર્મનીની ThyssenKrupp Marine Systems વિશ્વની અગ્રણી નૌસૈનિક ટેક્નોલોજી કંપનીઓમાંની એક છે. તે ખાસ કરીને ડીઝલ-ઇલેક્ટ્રિક સબમરીન અને AIP ટેક્નોલોજી માટે જાણીતી છે. બીજી તરફ Mazagon Dock Shipbuilders Limited ભારતનું મુખ્ય શિપયાર્ડ છે, જે પહેલાથી જ સ્કોર્પીન ક્લાસ સબમરીન સફળતાપૂર્વક બનાવી ચૂક્યું છે. આ બંને કંપનીઓની ભાગીદારીથી ભારતને ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર અને સ્વદેશી ઉત્પાદન બંનેનો લાભ મળશે.
સામાન્ય સબમરીનથી કેટલી અલગ?
આ સબમરીનો સામાન્ય સબમરીન કરતાં ઘણી વધારે અદ્યતન હશે.
સ્ટીલ્થ ડિઝાઇન: અવાજ અને સિગ્નલ ખૂબ ઓછા
લાંબા સમય સુધી પાણીની અંદર રહેવાની ક્ષમતા
ટોર્પીડો અને મિસાઇલથી સજ્જ
દુશ્મનના જહાજો અને સબમરીન પર સચોટ હુમલો
આ સબમરીનો ‘ચુપચાપ હુમલો’ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે આધુનિક યુદ્ધમાં સૌથી મોટી શક્તિ ગણાય છે.
‘ગેમ ચેન્જર’ કેમ કહેવાય છે?
આ સબમરીનોને ‘ગેમ ચેન્જર’ કહેવાનું કારણ માત્ર તેમની હુમલાની ક્ષમતા નથી. તે એક મોબાઇલ સિક્રેટ બેઝની જેમ કાર્ય કરે છે. સમુદ્રની અંદર રહીને આ સબમરીન દુશ્મન પર નજર રાખી શકે છે, માહિતી એકત્રિત કરી શકે છે અને યોગ્ય સમયે ચોક્કસ હુમલો કરી શકે છે. એકવાર આ સબમરીન પોતાની પોઝિશનમાં આવી જાય, પછી તે દુશ્મનને કોઈ તક આપ્યા વગર હુમલો કરી શકે છે.
હિંદ મહાસાગરમાં ભારતની વધતી દાદાગીરી
Indian Ocean વિસ્તારમાં ભારત માટે આ સબમરીનો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. ચીન અને પાકિસ્તાનની વધતી નૌકાદળ ગતિવિધિઓ વચ્ચે ભારત પોતાની હાજરી વધુ મજબૂત બનાવી શકશે. આ સબમરીનો માત્ર હુમલા માટે જ નહીં, પરંતુ ઇન્ટેલિજન્સ એકત્ર કરવા માટે પણ ખૂબ ઉપયોગી રહેશે.
