ભારતભરના ગેસ ગ્રાહકો માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકાર હવે સ્વચ્છ અને સસ્તી ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઘરઆંગણે બાયોગેસ પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવાની નવી પહેલ શરૂ કરવા જઈ રહી છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય 1 જુલાઈ 2026થી બાયોમાસ એગ્રીગેશન મશીનરી (BAM) પોર્ટલ શરૂ કરશે, જેના માધ્યમથી બાયોગેસ પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવા ઇચ્છુક લોકો અને ઉત્પાદકો નોંધણી કરાવી શકશે.
સરકારનો મુખ્ય હેતુ પરંપરાગત LPG અને PNG પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો તેમજ પર્યાવરણને અનુકૂળ ઊર્જા સ્ત્રોતોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. નોંધણી પ્રક્રિયા 1 જુલાઈથી શરૂ થઈ 30 જુલાઈ 2026 સુધી ચાલુ રહેશે. આ સમયગાળા દરમિયાન લાયક અરજદારો સરકારની આર્થિક સહાય માટે અરજી કરી શકશે.
બાયોગેસ પ્લાન્ટ માટે મળશે સરકારી આર્થિક સહાય
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર BAM પોર્ટલ પર સફળતાપૂર્વક નોંધણી કરાવનાર લાયક અરજદારોને બાયોગેસ પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવા માટે નાણાકીય સહાય આપવામાં આવશે. આ સહાયનો ઉપયોગ પ્લાન્ટ માટે જરૂરી મશીનરી ખરીદવા અને સ્થાપન ખર્ચ ઘટાડવા માટે થઈ શકશે. સરકારનું માનવું છે કે દેશમાં કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) ઉત્પાદન વધારવાથી સ્વચ્છ ઊર્જાનો ઉપયોગ વધશે અને ખેડૂતો તથા ગ્રામ્ય વિસ્તારોને વધારાની આવકનું સાધન પણ મળશે. ઘરઆધારિત બાયોગેસ પ્લાન્ટ સ્થાપિત થયા બાદ રસોઈ માટે જરૂરી ગેસ ઘરેથી જ ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે, જેના કારણે ગેસ સિલિન્ડર ખરીદવાની જરૂરિયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે.
શું છે બાયોગેસ પ્લાન્ટ?
બાયોગેસ એ એક સ્વચ્છ અને નવીનીકરણીય ઊર્જા સ્ત્રોત છે, જે ગાય-ભેંસના ગોબર, રસોડામાંથી નીકળતા ભીના કચરા, કૃષિ અવશેષો અને અન્ય જૈવિક કચરાના વિઘટન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં ઉત્પન્ન થતી ગેસનો ઉપયોગ રસોઈ, પાણી ગરમ કરવા અને કેટલીક જગ્યાએ વીજ ઉત્પાદન માટે પણ થઈ શકે છે. નાના અને મધ્યમ કદના પોર્ટેબલ બાયોગેસ પ્લાન્ટ હવે સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે, જે ઘરઆંગણે સ્થાપિત કરી શકાય છે. આવા પ્લાન્ટ માત્ર ગેસ પૂરું પાડતા નથી પરંતુ પ્લાન્ટમાંથી નીકળતું જૈવિક ખાતર ખેતી માટે પણ ઉપયોગી બને છે. આથી એક જ વ્યવસ્થામાં ઊર્જા અને કુદરતી ખાતર બંનેનો લાભ મળે છે.
આ પણ વાંચો: આગામી 72 કલાકમાં દેશભરમાં ચોમાસું થશે સક્રિય : 16 રાજ્યોમાં ભારે વરસાદ અને તેજ પવનનું એલર્ટ
BAM પોર્ટલ શું છે?
બાયોમાસ એગ્રીગેશન મશીનરી (BAM) પોર્ટલ કેન્દ્ર સરકારની એક વિશેષ પહેલ છે, જે કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શરૂ કરવામાં આવી રહી છે. આ પોર્ટલ દ્વારા બાયોગેસ ઉત્પાદકો અને ઉદ્યોગસાહસિકો જરૂરી મશીનરી ખરીદવા માટે સરકારની સહાય મેળવવા અરજી કરી શકશે. આ યોજના હેઠળ બાયોમાસના અસરકારક સંગ્રહ, પ્રોસેસિંગ અને બાયોગેસ ઉત્પાદન માટે જરૂરી સાધનો ખરીદવામાં સહાય આપવામાં આવશે. પરિણામે દેશમાં સ્વચ્છ ઊર્જાના ઉપયોગમાં વધારો થવાની સાથે કૃષિ અવશેષોનો યોગ્ય ઉપયોગ પણ શક્ય બનશે.
આ પણ વાંચો: રામ મંદિર દાન કેસમાં SITનું મોટું એક્શન : રૂ. 80 લાખની વસૂલાત બાદ 8 આરોપીના ઘર પર દરોડા
કોણ કરી શકશે અરજી?
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે BAM પોર્ટલ મુખ્યત્વે એવા લોકો માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જે બાયોગેસ અથવા કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) ઉત્પાદન સાથે જોડાયેલા છે અથવા આ ક્ષેત્રમાં નવો પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવા ઇચ્છે છે.
સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા મુજબ બાયોગેસ પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવા ઇચ્છુક ઉદ્યોગસાહસિકો, ઉત્પાદકો તેમજ સંબંધિત ક્ષેત્રમાં કાર્યરત અરજદારો નોંધણી માટે પાત્ર રહેશે. જોકે વ્યક્તિગત ઘરેલુ વપરાશકર્તાઓ માટે લાગુ પડતી પાત્રતા અને સહાયની અંતિમ શરતો સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવતી વિગતવાર માર્ગદર્શિકા અનુસાર રહેશે.
કેવી રીતે કરશો નોંધણી?
અરજદારે સૌપ્રથમ GOBARdhan Portal પર પોતાના બાયોગેસ અથવા CBG પ્રોજેક્ટની નોંધણી કરાવવાની રહેશે. ત્યારબાદ BAM Portal પર જઈ હોમપેજ પર ઉપલબ્ધ Register વિકલ્પ પસંદ કરવો પડશે. નોંધણી દરમિયાન મોબાઇલ નંબર, નામ અને ઈ-મેઇલ આઈડી દાખલ કરીને યુઝર એકાઉન્ટ બનાવવું પડશે. ત્યારબાદ લોગિન કરીને અરજી ફોર્મમાં માંગવામાં આવેલી તમામ વિગતો ભરવી પડશે. જરૂરી દસ્તાવેજો અપલોડ કર્યા પછી અરજી સબમિટ કરી શકાશે. અરજીની ચકાસણી પૂર્ણ થયા બાદ પાત્ર અરજદારોને સરકારની નાણાકીય સહાય અંગે આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું
કેન્દ્ર સરકાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી બાયોફ્યુઅલ અને સ્વચ્છ ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અનેક યોજનાઓ અમલમાં મૂકી રહી છે. બાયોગેસ પ્લાન્ટનો વ્યાપ વધવાથી રસોડામાં સ્વચ્છ ઇંધણનો ઉપયોગ વધશે, LPG પરની નિર્ભરતા ઘટશે તેમજ જૈવિક કચરાનો યોગ્ય નિકાલ પણ થઈ શકશે. જો આ યોજના અસરકારક રીતે અમલમાં આવશે તો ગ્રામ્ય અને અર્ધશહેરી વિસ્તારોમાં ઊર્જા ખર્ચમાં ઘટાડો થશે, ખેડૂતોને કૃષિ કચરાનો ઉપયોગ કરીને વધારાની આવક મળશે અને પર્યાવરણ પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં પણ મદદ મળશે. આગામી દિવસોમાં સરકાર દ્વારા યોજનાની વધુ વિગતવાર માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે, જેના આધારે અરજદારો પોતાની પાત્રતા અને સહાયની શરતો વિશે વધુ સ્પષ્ટ માહિતી મેળવી શકશે.
