ભારતીય ઓટોમોબાઇલ બજારમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મોટો બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. એક સમય હતો જ્યારે Maruti Alto, WagonR જેવી એન્ટ્રી-લેવલ કારો ખરીદવા માટે ગ્રાહકોને મહિનાઓ સુધી રાહ જોવી પડતી હતી. પરંતુ હવે આ સેગમેન્ટની કારોના વેચાણમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. વધતી મોંઘવારી, નવા સેફ્ટી નિયમો, ઊંચા ટેક્સ અને ગ્રાહકોની બદલાતી પસંદગીએ બજારનું ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું છે. હવે સવાલ એ છે કે શું ભારતમાં ખરેખર સસ્તી કારોનો યુગ પૂરો થઈ રહ્યો છે?
એન્ટ્રી-લેવલ કારોનું વેચાણ કેમ ઘટી રહ્યું છે?
ભારતમાં લાંબા સમય સુધી એન્ટ્રી-લેવલ કારો મિડલ ક્લાસ પરિવાર માટે પ્રથમ પસંદગી રહી હતી. ઓછી કિંમત, ઓછો મેન્ટેનન્સ ખર્ચ અને સારી માઈલેજને કારણે આ કારો ખૂબ લોકપ્રિય હતી. જોકે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આ સેગમેન્ટમાં માંગમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.
ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે તેનું સૌથી મોટું કારણ કારોની વધતી કિંમત છે. જે કાર થોડા વર્ષો પહેલા અંદાજે 3થી 4 લાખ રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ હતી, તેની કિંમત હવે 5થી 6 લાખ રૂપિયા અથવા તેનાથી પણ વધુ થઈ ગઈ છે. પરિણામે બજેટમાં કાર ખરીદવા ઈચ્છતા ગ્રાહકો માટે એન્ટ્રી-લેવલ કાર હવે અગાઉ જેટલી સસ્તી રહી નથી.
મોંઘવારી અને વધતા ટેક્સનો સીધો પ્રભાવ
કારોના વેચાણમાં ઘટાડા પાછળ વધતી ઉત્પાદન કિંમત પણ મોટું કારણ છે. સ્ટીલ, રબર, ઈલેક્ટ્રોનિક પાર્ટ્સ અને અન્ય કાચા માલના ભાવમાં સતત વધારો થવાથી કાર બનાવવાની કિંમત વધી ગઈ છે.
તે ઉપરાંત વાહનો પર લાગતા GST, રજિસ્ટ્રેશન ચાર્જ, ઈન્શ્યોરન્સ ખર્ચ અને અન્ય સરકારી ફી પણ વધતા ગયા છે. આ તમામ ખર્ચનો સીધો બોજ ગ્રાહકો પર આવ્યો છે. પરિણામે એન્ટ્રી-લેવલ કારોની એક્સ-શોરૂમ અને ઓન-રોડ કિંમતમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
સેફ્ટી નિયમો અને નવી ટેક્નોલોજીએ વધારી કિંમત
ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વાહન સુરક્ષા સંબંધિત નિયમો વધુ કડક બન્યા છે. હવે નવી કારોમાં એરબેગ, ABS, રિયર પાર્કિંગ સેન્સર, સીટબેલ્ટ રિમાઇન્ડર જેવા અનેક સેફ્ટી ફીચર્સ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યા છે.
આ ઉપરાંત BS6 ફેઝ-2 જેવા કડક ઉત્સર્જન ધોરણો અમલમાં આવતા કાર ઉત્પાદકોને નવી ટેક્નોલોજી અપનાવવી પડી છે. આ તમામ અપગ્રેડેશનથી ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થયો છે, જેનો સીધો પ્રભાવ કારની કિંમત પર જોવા મળી રહ્યો છે. પરિણામે અગાઉની સરખામણીએ એન્ટ્રી-લેવલ કારો હવે ઘણી મોંઘી બની ગઈ છે.
મિડલ ક્લાસની પસંદગીમાં આવ્યો મોટો બદલાવ
ભારતીય ગ્રાહકોની વિચારસરણીમાં પણ મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. અગાઉ કાર ખરીદતી વખતે મુખ્ય ધ્યાન કિંમત અને માઈલેજ પર આપવામાં આવતું હતું, પરંતુ હવે ગ્રાહકો આરામ, સ્ટાઇલ, આધુનિક ફીચર્સ અને બ્રાન્ડ ઈમેજને પણ મહત્વ આપવા લાગ્યા છે.
ખાસ કરીને યુવા ગ્રાહકો હવે માત્ર પરિવહન માટે નહીં પરંતુ વધુ પ્રીમિયમ અનુભવ માટે કાર ખરીદવા ઈચ્છે છે. તેથી તેઓ થોડું વધુ રોકાણ કરીને કોમ્પેક્ટ SUV અથવા પ્રીમિયમ હેચબેક ખરીદવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે.
સરળ લોન અને EMIએ બદલ્યું બજાર
ઓટોમોબાઇલ માર્કેટમાં ફાઇનાન્સિંગની સરળ સુવિધાએ પણ ગ્રાહકોની પસંદગી બદલવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. આજકાલ બેંકો અને ફાઇનાન્સ કંપનીઓ ઓછી ડાઉન પેમેન્ટ અને સરળ EMI વિકલ્પો ઓફર કરી રહી છે.
આ કારણે ગ્રાહકો થોડું વધુ માસિક હપ્તું ચૂકવીને મોટી, વધુ ફીચર્સ ધરાવતી અને પ્રીમિયમ દેખાતી કાર ખરીદવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. પરિણામે એન્ટ્રી-લેવલ કાર અને મિડ-સેગમેન્ટ કાર વચ્ચેનું અંતર ધીમે ધીમે ઘટતું જઈ રહ્યું છે.
શું ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓ માટે પડકાર વધી રહ્યો છે?
એન્ટ્રી-લેવલ સેગમેન્ટમાં ઘટતી માંગને કારણે અનેક ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓ પોતાની વ્યૂહરચના બદલી રહી છે. કેટલીક કંપનીઓ નાના કાર સેગમેન્ટમાં નવા મોડલ લોન્ચ કરવામાં સાવચેતી દાખવી રહી છે, જ્યારે કેટલીક કંપનીઓ SUV અને પ્રીમિયમ સેગમેન્ટ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
જો આવનારા સમયમાં પણ એન્ટ્રી-લેવલ કારોની કિંમતમાં ઘટાડો નહીં થાય અથવા ગ્રાહકોને વધુ આકર્ષક વિકલ્પો નહીં મળે તો આ સેગમેન્ટ માટે પડકાર વધુ ગંભીર બની શકે છે.
