દેશમાં છેલ્લા અઠવાડિયામાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને CNGના ભાવોમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાતા કેન્દ્ર સરકારે નાણાકીય શિસ્ત મજબૂત કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલાં લીધા છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને તેના વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર પડતા પ્રભાવની નોંધ લેતા ઈંધણના મર્યાદિત ઉપયોગ માટે અપીલ કરી હતી. આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે હવે નાણા મંત્રાલયે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો, વીમા કંપનીઓ અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓને ખર્ચ ઘટાડવાના ચોક્કસ પગલાં અમલમાં મૂકવા માટે નિર્દેશ આપ્યો છે.
આ નિર્ણય માત્ર આંતરિક ખર્ચ નિયંત્રણ પૂરતો મર્યાદિત નથી પરંતુ ઊર્જા બચત અને કાર્યક્ષમ સંચાલન તરફના વ્યાપક દ્રષ્ટિકોણનો ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે. વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલના ભાવમાં અસ્થિરતા અને સપ્લાય ચેઈન પર પડતા પ્રભાવને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સહિત અનેક દેશો પોતાના ખર્ચ અને ઊર્જા વપરાશને સંતુલિત કરવાની પ્રયત્ન કરી રહ્યાં છે.
નાણાં મંત્રાલયની માર્ગદર્શિકા
નાણાકીય સેવાઓ વિભાગ દ્વારા સોમવારે જાહેર કરાયેલ આદેશમાં જાહેર ક્ષેત્રની મુખ્ય સંસ્થાઓને સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા આપવામાં આવી છે. આમાં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, બેંક ઓફ બરોડા અને લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા સહિત અન્ય બેંકો અને વીમા કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે. તમામ સંસ્થાઓએ પોતાના ઓપરેશનલ ખર્ચમાં ઘટાડો કરવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવા પડશે. તેમાં મુખ્યત્વે પ્રશાસકીય ખર્ચ, મુસાફરી ખર્ચ અને ઊર્જા વપરાશ ઘટાડવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય નાણાકીય શિસ્ત જાળવી રાખવા સાથે સંસાધનોનો યોગ્ય ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
આ પણ વાંચો: દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસવે પર ઓવરસ્પીડિંગ કરનારાઓની ખેર નથી : ઓવરસ્પીડિંગ કરશો તો ઘરે આવશે મેમો
વિદેશ પ્રવાસમાં મર્યાદા
સંસ્થાઓને તેમના ઉચ્ચ અધિકારીઓના વિદેશ પ્રવાસને મર્યાદિત રાખવાનો નિર્દેશ કરવામાં આવ્યો છે. ચેરમેન, મેનેજિંગ ડિરેક્ટર (MD), સીઈઓ અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ માટે વિદેશ પ્રવાસ હવે માત્ર અત્યંત જરૂરી હોય ત્યારે જ મંજૂર કરવામાં આવશે તે સિવાય, તમામ પ્રકારની મીટિંગ્સ, પ્રોજેક્ટ સમીક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચાઓ માટે શક્ય તેટલી હદ સુધી વીડિયો કોન્ફરન્સિંગનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. આ પગલું માત્ર ખર્ચ બચત માટે જ નહીં પરંતુ સમય અને સંસાધનોના કાર્યક્ષમ ઉપયોગ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ઈલેક્ટ્રિક વાહનો અને ઊર્જા બચત તરફ ધ્યાન
આ માર્ગદર્શિકામાં સંસ્થાઓને પરંપરાગત ઈંધણ પર આધાર ઘટાડીને ઈલેક્ટ્રિક વાહનો તરફ પરિવર્તન કરવા પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી છે. સરકાર માને છે કે લાંબા ગાળે આ પગલું ખર્ચ ઘટાડવા સાથે પર્યાવરણ સંરક્ષણમાં પણ મદદરૂપ થશે. સાથે જ, ઓફિસોમાં ઊર્જા વપરાશ ઘટાડવા માટે લાઇટિંગ, એર કન્ડિશનિંગ અને અન્ય સાધનોના સંયમિત ઉપયોગ માટે સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. આ સમગ્ર અભિગમને “સસ્ટેનેબલ ગવર્નન્સ” તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણવામાં આવી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો: ડોલર સામે રૂપિયો ₹96ને પાર : પેટ્રોલથી EMI સુધી, સામાન્ય ભારતીયના બજેટ પર હવે કેટલું દબાણ આવશે?
વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી છે, જેનો સીધો અસર ભારત જેવા તેલ આયાત કરનારા દેશો પર પડે છે. ભારતમાં ઇંધણના ભાવ વધતા પરિવહન ખર્ચ, ઉત્પાદન ખર્ચ અને રોજિંદા જીવન પર પણ અસર જોવા મળી રહી છે. આ સંજોગોમાં સરકાર દ્વારા ખર્ચ ઘટાડવાના પગલાં માત્ર નાણાકીય સંસ્થાઓ પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે દેશવ્યાપી સંદેશ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યા છે કે સંસાધનોનો સચોટ અને મર્યાદિત ઉપયોગ જરૂરી છે.
આ નવી માર્ગદર્શિકાનો અમલ આગામી સમયમાં કેટલો અસરકારક સાબિત થાય છે તે જોવાનું રહેશે. જાહેર ક્ષેત્રની સંસ્થાઓ કેવી રીતે આ પગલાંને અમલમાં મૂકે છે અને તેમાં કેટલો ખર્ચ બચાવી શકે છે તે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. વિશ્વ સ્તરે ઊર્જા સંકટની શક્યતાઓ વચ્ચે, ભારત સરકાર દ્વારા લેવાયેલા આ પગલાં લાંબા ગાળે નાણાકીય સ્થિરતા અને સંસાધન વ્યવસ્થાપન માટે માર્ગદર્શક બની શકે છે.
