રાજધાની દિલ્હીમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે મંગળવારે ક્લાઉડ સીડિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. આમ છતાં, દિલ્હીમાં વરસાદ નિષ્ફળ રહ્યો. પરિણામે વાદળોમાં ભેજ ઓછો હોવાથી બુધવારના ક્લાઉડ સીડિંગની યોજનાઓ મુલતવી રાખવામાં આવી છે. આ બાબત અંગે, IIT કાનપુરે સમજાવ્યું કે આ કૃત્રિમ વરસાદ પ્રક્રિયા યોગ્ય વાતાવરણીય પરિસ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે. "જોકે ગઈકાલે વરસાદ પડ્યો ન હતો કારણ કે દિલ્હીને આવરી લેતા વાદળોમાં ભેજનું સ્તર લગભગ 15 થી 20 ટકા હતું, પરીક્ષણોએ મૂલ્યવાન માહિતી પૂરી પાડી હતી." IIT કાનપુરે જણાવ્યું હતું કે દિલ્હીના મોનિટરિંગ સ્ટેશનોએ કણોના દ્રવ્ય અને ભેજના સ્તરમાં વાસ્તવિક સમયના ફેરફારો રેકોર્ડ કર્યા હતા. ડેટા દર્શાવે છે કે દિલ્હીમાં AQI 6 થી 10 ટકા ઘટ્યો છે, જેમાં PM 2.5 અને PM 10 ની સાંદ્રતામાં ઘટાડો થયો છે. આ સૂચવે છે કે ક્લાઉડ સીડિંગ ઓછી ભેજની સ્થિતિમાં પણ હવાની ગુણવત્તા સુધારવામાં ફાળો આપી શકે છે.
દિલ્હીના આ વિસ્તારોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા
IIT કાનપુરે જણાવ્યું હતું કે, દિલ્હીમાં હાથ ધરવામાં આવેલા આ પરીક્ષણો ભવિષ્યના કાર્ય માટેની યોજનાને મજબૂત બનાવે છે. તેમાં જણાવાયું છે કે ભવિષ્યમાં આવા પરીક્ષણો વધુ અસરકારક સાબિત થશે. દિલ્હી સરકારે સતત બે ક્લાઉડ સીડિંગ ટ્રાયલ પૂર્ણ કર્યા છે. દિલ્હીના પર્યાવરણ મંત્રી મનજિન્દર સિંહ સિરસાએ જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય રાજધાનીએ વાયુ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે ક્લાઉડ સીડિંગને એક સાધન તરીકે અપનાવ્યું છે. "દિલ્હીની વાસ્તવિક ભેજની સ્થિતિમાં થઈ શકે તેવા વરસાદનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે આ પરીક્ષણો હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે," તેમણે જણાવ્યું હતું. મંત્રીએ મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે મંગળવારે હાથ ધરવામાં આવેલા ક્લાઉડ સીડિંગનું સંચાલન IIT કાનપુરની નિષ્ણાત ટીમ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. જ્વાળાઓએ ખેકરા, બુરારી, ઉત્તર કરોલ બાગ, મયુર વિહાર, સદકપુર, ભોજપુર અને આસપાસના વિસ્તારોને આવરી લીધા હતા. દરેક જ્વાળાનું વજન આશરે 0.5 કિલોગ્રામ હતું, જેમાં દરેક ફ્લાઇટમાં આઠ જ્વાળાઓ છોડવામાં આવ્યા હતા. આ જ્વાળાઓએ વરસાદ પ્રેરિત કરવાની ક્ષમતા વધારવા માટે રચાયેલ પરીક્ષણ કરાયેલ મિશ્રણને વિખેરી નાખ્યું.
આગામી 24 કલાકમાં ગમે ત્યારે વરસાદ પડી શકે છે
દરેક ફ્લાઇટ માટે આ પરીક્ષણ લગભગ દોઢ કલાક ચાલ્યું. મંત્રી સિરસાએ જણાવ્યું હતું કે, "નિષ્ણાતોની આગાહી મુજબ, વાદળોની ભેજની માત્રાના આધારે આગામી 24 કલાકમાં ગમે ત્યારે વરસાદ પડી શકે છે." પ્રારંભિક હવામાન રડાર રીડિંગ્સ અને ગ્રાઉન્ડ અવલોકનો દર્શાવે છે કે દિલ્હી-નોઈડા સરહદ પર સાંજે 4 વાગ્યાની આસપાસ 0.1-0.2 મીમીનો હળવો વરસાદ નોંધાયો હતો. તેમણે ઉમેર્યું, "પરીક્ષણના પરિણામો દર્શાવે છે કે દિલ્હીભરના 20 મોનિટરિંગ સ્થળો પરથી ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવ્યો હતો. સૌથી વધુ દૃશ્યમાન પ્રદૂષણ સૂચકાંકો, AQI, PM2.5 અને PM10, મુખ્યત્વે તેના પર કેન્દ્રિત હતા. પ્રથમ સીડીંગ પહેલાં, મયુર વિહાર, કરોલ બાગ અને બુરાડીમાં PM2.5 સ્તર 221, 230 અને 229 μg/m³ હતા, જે ઓપરેશન પછી અનુક્રમે 207, 206 અને 203 μg/m³ થઈ ગયા." સીડીંગ પછી તે જ સ્થાન પર PM10 સ્તર 207, 206 અને 209 μg/m³ થી ઘટીને 177, 163 અને 177 μg/m³ થઈ ગયા. સિરસાએ જણાવ્યું હતું કે પરિણામોના આધારે, સરકાર પ્રથમ રાઉન્ડના પરીક્ષણો પછી, આગામી અઠવાડિયામાં વધુ ક્લાઉડ સીડિંગ કરવા માટે તૈયાર છે. પરિણામો નક્કી કરશે કે સરકારે ફેબ્રુઆરી સુધીમાં વધુ સીડિંગ પ્રયોગોનું આયોજન કરવું જોઈએ કે નહીં.
