Shankaracharya-CM Yogi controversy: ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ અને જ્યોતિર્મઠ (જ્યોતિષપીઠ)ના શંકરાચાર્ય સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ સરસ્વતી વચ્ચે બયાનબાજી તેજ બની છે. આજે સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે સીએમ યોગીના વિધાનસભામાં આપેલા નિવેદનનો સીધો પલટવાર કરતાં કહ્યું, “સનાતન પરંપરામાં શંકરાચાર્યની ઓળખ કોઈ રાજકીય પ્રમાણપત્રથી થતી નથી. સરકાર કે કોઈ રાજકીય પક્ષ નક્કી નહીં કરી શકે કે કોણ શંકરાચાર્ય છે. પ્રશ્ન એ છે કે જો તમે યોગી છો, તો મુખ્યમંત્રી પદ કેવી રીતે સ્વીકારી શકો છો?”
વિવાદની પૂર્વભૂમિ
વિવાદની શરૂઆત માઘ મેળા (પ્રયાગરાજ)માં 18 જાન્યુઆરીએ મૌની અમાવસ્યાના સ્નાન વખતે થઈ હતી. શંકરાચાર્ય પાલખીમાં સંગમ સ્નાન માટે જઈ રહ્યા હતા, પરંતુ પોલીસે તેમને રોક્યા અને પગપાળા જવાની સૂચના આપી. શિષ્યો સાથે ધક્કામુક્કી થઈ, કેટલાક સાધુઓને હિરાસતમાં લીધા અને પાલખીને ખેંચીને 1 કિમી દૂર મૂકી દીધી. શંકરાચાર્ય સ્નાન કરી શક્યા નહીં અને 28 જાન્યુઆરી સુધી ધરણા પર બેઠા હતા.
સીએમ યોગીએ આ મામલે અપ્રત્યક્ષ રીતે “કાલનેમિ” (રાક્ષસ)નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. વિરોધ પક્ષે (સપા) આને સમર્થન આપ્યું.
સીએમ યોગીનું નિવેદન
યુપી વિધાનસભામાં બજેટ સત્ર દરમિયાન સીએમ યોગીએ પ્રથમ વાર આ મામલે વાત કરી. તેમણે કહ્યું: “હર વ્યક્તિ શંકરાચાર્ય નહીં લખી શકે. કોઈ પણ વ્યક્તિ કાયદાથી ઉપર નથી, હું પણ નથી. સનાતન પરંપરામાં શંકરાચાર્યનું પદ વિદ્વત્ પરિષદની માન્યતા પછી જ મળે છે. જો સપા તેમને પૂજવા માંગે તો પૂજે, પરંતુ કાયદાનું પાલન થવું જ જોઈએ.”
તેમણે 2015માં વારાણસીમાં સપા સરકાર દ્વારા શંકરાચાર્ય પર લાઠીચાર્જ અને એફઆઈઆરનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો.
અવિમુક્તેશ્વરાનંદનો તીખો પલટવાર
વારાણસીમાં મીડિયા સાથે વાતચીતમાં શંકરાચાર્યે કહ્યું: “સનાતન પરંપરામાં શંકરાચાર્યની ઓળખ રાજકીય પ્રમાણપત્રથી નથી થતી. સરકાર કે કોઈ પક્ષ નક્કી નહીં કરી શકે કે કોણ શંકરાચાર્ય છે.”
“ગોરખનાથની વાણીમાં સ્પષ્ટ છે કે જે યોગી બની ગયો, તેને રાજપાટથી દૂર રહેવું જોઈએ. રાજા યોગી બની શકે, પરંતુ યોગી ફરી રાજા નહીં બને. તો સવાલ એ છે કે જો તમે યોગી છો, વિરક્ત છો, તો મુખ્યમંત્રી પદ અને સત્તા કેવી રીતે સ્વીકારી શકો છો?”
“ગેરુઆ વસ્ત્ર પહેરી લેવાથી કોઈ યોગી કે સંત નથી બની જતું.”
તેમણે આરોપ મૂક્યો કે “યોગી આદિત્યનાથને મહંતની ગાદી અને મુખ્યમંત્રી પદ બંને રિસ્તેદારીથી મળ્યાં છે” અને “આ સરકારમાં યુપીનો બ્રાહ્મણ ટાર્ગેટ પર છે.”
માઘ મેલામાં પોલીસે બાળકો, વૃદ્ધો અને મહિલાઓ પર અત્યાચાર કર્યો હોવાનો આરોપ મૂકીને કહ્યું, “આના પર સીએમે એક શબ્દ પણ કેમ ન કહ્યો?”
અન્ય મુદ્દા
સુપ્રીમ કોર્ટમાં જ્યોતિષપીઠના શંકરાચાર્ય પદને લઈને કેસ ચાલી રહ્યો છે.
સપા અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવે પણ યોગી પર તંજ કસ્યો: “કાન છિદ્રાવવાથી કોઈ યોગી નથી બની જતું.”
આ વિવાદ હાલમાં રાજકીય અને ધાર્મિક વર્તુળોમાં ચર્ચાનો વિષય છે. સીએમ યોગીએ કાયદાની સર્વોપરીતાનો ભાર મૂક્યો છે, જ્યારે શંકરાચાર્યે સનાતન પરંપરાની સ્વતંત્રતા અને યોગી-રાજા વિવાદને આગળ કર્યો છે. વર્તમાનમાં કોઈ સમાધાન થયું નથી અને બંને પક્ષો પોતપોતાની વાત પર અડગ છે.
