હાઈપોથાઈરોડિઝમ (Hypothyroidism) ના દર્દીઓ માટે ખોરાકની પસંદગી ખૂબ જ મહત્વની છે, કારણ કે કેટલીક ખાણી-પીણી થાઈરોઈડની દવાઓની અસર ઘટાડી શકે છે અથવા તેના લક્ષણોમાં વધારો કરી શકે છે.
અહીં એવા 7 ખોરાકની યાદી છે જેનો ઉપયોગ હાઈપોથાઈરોડિઝમ (Hypothyroidism) ના દર્દીઓએ ટાળવો જોઈએ અથવા મર્યાદિત કરવો જોઈએ:
1. સોયા પ્રોડક્ટ્સ (Soy Products): સોયામાં ‘આઈસોફ્લેવોન્સ’ (Isoflavones) હોય છે, જે થાઈરોઈડ હોર્મોનના શોષણમાં અવરોધ પેદા કરી શકે છે. જો તમે ‘લેવોથાયરોક્સિન’ (Levothyroxine) જેવી દવાઓ લેતા હોવ, તો સોયા મિલ્ક (Soy Milk), ટોફુ (Tofu) કે સોયા ચંક્સ (Soy Chunks) ખાવા પર નિયંત્રણ રાખવું જરૂરી છે.
2. ક્રુસિફેરસ શાકભાજી (Cruciferous Vegetables): ફૂલાવર (Cauliflower), બ્રોકોલી (Broccoli), કોબીજ (Cabbage) અને કાલે (Kale) જેવી શાકભાજીમાં ‘ગોઈટ્રોજેન્સ’ (Goitrogens) હોય છે. આ તત્વો આયોડિન (Iodine) ના શોષણને અટકાવે છે. જોકે, આ શાકભાજીને રાંધીને ખાવાથી તેની હાનિકારક અસર ઘટાડી શકાય છે, પણ તેને કાચા ખાવાનું ટાળવું જોઈએ.
3. ગ્લુટેન (Gluten): ઘઉં, જવ અને રાઈ (Rye) માં જોવા મળતું પ્રોટીન ‘ગ્લુટેન’ (Gluten) પાચનતંત્રમાં બળતરા પેદા કરી શકે છે. સંશોધનો મુજબ, હાઈપોથાઈરોડિઝમ (Hypothyroidism) ના દર્દીઓને ઘણીવાર ‘સેલિયાક ડિસીઝ’ (Celiac Disease) નું જોખમ પણ હોય છે, તેથી ગ્લુટેન-ફ્રી (Gluten-free) ડાયટ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.
4. ચરબીયુક્ત અને તળેલું ભોજન (Fatty and Fried Foods): વધારે પડતું તેલ અને ફેટ (Fat) વાળો ખોરાક થાઈરોઈડની દવાઓના શોષણમાં અવરોધ લાવે છે. તે શરીરની હોર્મોન (Hormone) ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતાને પણ અસર કરી શકે છે, તેથી બટર (Butter), મેયોનેઝ (Mayonnaise) અને બહારનું તળેલું જંક ફૂડ (Junk Food) ટાળવું.
5. ખાંડયુક્ત પદાર્થો (Sugary Foods): હાઈપોથાઈરોડિઝમ (Hypothyroidism) મેટાબોલિઝમ (Metabolism) ને ધીમું પાડે છે, જેના કારણે વજન વધવાની શક્યતા રહે છે. મીઠાઈ, સોડા (Soda) અને પ્રોસેસ્ડ શુગર (Processed Sugar) નું સેવન કરવાથી વજન વધવાની સાથે શરીરમાં થાક અને આળસ પણ વધે છે.
6. વધુ પડતું ફાઈબર (Excess Fiber): ફાઈબર (Fiber) સ્વાસ્થ્ય માટે સારું છે, પણ તેનો અતિરેક (Excessive Fiber) થાઈરોઈડ હોર્મોન રિપ્લેસમેન્ટ (Hormone Replacement) દવાઓની અસર ઘટાડી શકે છે. ખાસ કરીને દવા લીધાના થોડા સમય સુધી હાઈ-ફાઈબર ફૂડ (High-fiber food) જેમ કે આખા અનાજ કે કઠોળનું સેવન સાવચેતીપૂર્વક કરવું.
7. કોફી (Coffee): સવારની કોફીમાં રહેલું ‘કેફીન’ (Caffeine) થાઈરોઈડની દવાની અસરને બ્લોક કરી શકે છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે થાઈરોઈડની દવા લીધા પછી ઓછામાં ઓછા ૩૦ થી ૬૦ મિનિટ (30 to 60 minutes) સુધી કોફી ન પીવી જોઈએ.
ખાસ નોંધ: કોઈ પણ નવો ડાયટ પ્લાન શરૂ કરતા પહેલા તમારા ડોક્ટર અથવા ડાયટિશિયન ને પૂછવું જરૂરી છે. સંતુલિત આહાર અને નિયમિત કસરત હાઈપોથાઈરોડિઝમને કંટ્રોલ કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.
