અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અલાસ્કામાં વ્લાદિમીર પુતિન સાથે લાંબી ચર્ચા કરી હતી. આ પછી હવે એવી ચર્ચા છે કે આગામી એકથી બે અઠવાડિયામાં ઝેલેન્સકીને પણ બેસાડી શકાય છે. વ્લાદિમીર પુતિન, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સકી સાથે બેસીને યુક્રેન યુદ્ધ રોકવા પર સર્વસંમતિ બનાવી શકાય છે. એવી જોરદાર ચર્ચા છે કે લુહાન્સ્ક અને ડોનેત્સ્ક જેવા વિસ્તારો રશિયાને સોંપવા પર એક કરાર થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત યુક્રેન ક્રિમીઆ પરનો પોતાનો દાવો પણ છોડી દેશે. એટલું જ નહીં, યુક્રેન પણ નાટો સભ્યપદની માંગથી પાછળ હટી જશે, પરંતુ અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશો અમુક અંશે સુરક્ષાની ખાતરી આપશે. આ રીતે રશિયાને અમેરિકા દ્વારા શાંત કરવામાં આવ્યું છે.
ભારત માટે ચિંતાજનક!
જો આ સ્થિતિ ચાલુ રહેશે, તો શીત યુદ્ધ પછી દાયકાઓથી ચાલી રહેલી દુશ્મનાવટ એક રીતે સમાપ્ત થઈ જશે. રશિયા, જે અમેરિકા સામે ઊભું દેખાતું હતું, હવે તેની સાથે ચાલતો દેશ બની શકે છે. આવી પરિસ્થિતિ ભારત માટે ચિંતાજનક હોઈ શકે છે. આનું કારણ એ છે કે લાંબા સમયથી ભારતે અમેરિકા કરતાં રશિયાને મહત્વ આપીને દબાણની રણનીતિ જાળવી રાખી છે. આ ઉપરાંત જો રશિયા અમેરિકાના પડોશી દેશ સાથે કોઈ સંઘર્ષ થાય તો, શું રશિયાને પહેલા જેવું બિનશરતી સમર્થન મળશે કે નહીં, તે એક પ્રશ્ન હશે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ચીન સાથે પણ વેપાર સોદો ઇચ્છે છે?
એટલું જ નહીં, એવી ચર્ચા છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ચીન સાથે પણ વેપાર સોદો ઇચ્છે છે. આ માટે તેઓ પોતે ઓક્ટોબરના અંત સુધીમાં બેઇજિંગની મુલાકાત લઈ શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ પાછળ અમેરિકાની એક ખાસ રણનીતિ છે. પહેલા, ચીનને અલગ પાડવા માટે રશિયા સાથે સંબંધો સુધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. હવે રશિયા સાથેના સોદા પછી, ચીનને શાંત કરી શકાય છે અને તે કરવું ખૂબ મુશ્કેલ નહીં હોય. જેને રિવર્સ કિસિંગર રણનીતિ કહેવામાં આવી રહી છે. 1970ના દાયકામાં, કિસિંગરે ચીન સાથે નિકટતા વધારીને રશિયાને ઘેરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જેને શક્તિ સંતુલન કહેવામાં આવતું હતું.
''...તો ભારત માટે પરિસ્થિતિ બદલાશે''
હવે તેનાથી વિપરીત એ છે કે ચીનને ઘેરવા માટે રશિયા સાથે નિકટતા વધારી દેવામાં આવી છે. એટલું જ નહીં, આ વખતે એક તફાવત એ છે કે આગળ વધવાની અને પછીથી ચીન સાથે સંબંધો સુધારવાની રણનીતિ છે. હવે આ સ્થિતિમાં ભારતે સાવધાન રહેવું પડશે. ચીન અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો સાથે કોઈપણ સંઘર્ષને એક મર્યાદાથી આગળ વધારવો મુશ્કેલ બનશે. હકીકતમાં લાંબા સમયથી અમેરિકાની નીતિ રહી છે કે ચીનને ખુશ કરવા માટે ભારત સાથે સારા સંબંધો જાળવી રાખે. હવે જો અમેરિકાના ચીન અને રશિયા સાથેના સંબંધો સુધરશે, તો ભારત માટે પરિસ્થિતિ બદલાઈ જશે.
