હોર્મુઝમાં વિનાશનો મોટો ખતરો! : ઈરાને બિછાવેલી જાળ એના જ માટે બની મુસીબત! એક જ વિસ્ફોટથી ડૂબી શકે છે જહાજ

Hormuz Strait Latest Update: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના તેલ પરિવહનનું મહત્વનું ગળું છે, જેમાંથી લગભગ વિશ્વના 20% તેલ પસાર થાય છે. તાજેતરના તણાવ વચ્ચે ઈરાને આ વિસ્તારમાં 'naval mines' બિછાવી છે, જે મોટા તેલ અને ગેસ જહાજો માટે ગંભીર ખતરો બની શકે છે. અમેરિકાએ આના જવાબમાં નાકાબંધી જાહેર કરી છે અને માઈન સાફ કરવાની કામગીરી શરૂ કરી છે.

ઈરાનની ખાણોનું નેટવર્ક અને તેના પ્રકાર

ઈરાન પાસે હજારો સમુદ્રી માઈન હોવાના અહેવાલ છે (અંદાજે 3,000થી 6,000). તેણે હોર્મુઝના છીછરા પાણી અને ભૌગોલિક સ્થિતિનો લાભ લઈને વિવિધ પ્રકારની 'mines' વિકસાવી છે. મુખ્ય પ્રકારો આ પ્રમાણે છે.

ઘાતક સમુદ્રી 'mines' (Maham-3 અને Maham-7)

Maham-3: લંગરવાળી (moored) માઈન, જે પાણીમાં તરતી રહે છે અને ચુંબકીય તેમજ એકોસ્ટિક સેન્સરથી સક્રિય થાય છે.

Maham-7: લિમ્પેટ અથવા તળિયે આધારિત માઈન, જેને ડાઈવર્સ અથવા નાના જહાજો દ્વારા જહાજની નીચે જોડી શકાય છે. આ ખાણો જહાજને સ્પર્શ વિના પણ વિસ્ફોટ કરી શકે છે.

Sadaf-02 લેન્ડમાઈન

પરંપરાગત સંપર્ક આધારિત ખાણ, જે જહાજ સાથે અથડાતાં જોરદાર વિસ્ફોટ કરે છે. 1988માં આવી જ માઈને અમેરિકી યુદ્ધજહાજ USS Samuel B. Robertsને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું.

Influence Mines

આ માઈન જહાજને સ્પર્શ કર્યા વિના વિસ્ફોટ કરે છે. તેમાં ચુંબકીય, એકોસ્ટિક અને પાણીના દબાણના સેન્સર હોય છે, જે પસાર થતા જહાજની ગતિવિધિ શોધી કાઢે છે.

Bottom Mines

સમુદ્રતળમાં દટાઈ જાય છે અને રેતી અથવા કાદવમાં છુપાઈ જાય છે. આને શોધવાનું અત્યંત મુશ્કેલ છે, જેથી તે સૌથી ખતરનાક માનવામાં આવે છે.

ઈરાને આ ખાણો અનિયમિત રીતે બિછાવી હોવાથી તે પોતે પણ તેમના સ્થાન યોગ્ય રીતે જાણતું નથી અને કેટલીક માઈન સમુદ્રી પ્રવાહને કારણે ખસી પણ ગઈ છે.

અમેરિકાની પ્રતિક્રિયા

નાકાબંધી અને માઈન સાફ કરવાની કામગીરી:

અમેરિકાએ ઈરાની બંદરો પર નાકાબંધી લગાવી છે. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) અનુસાર, બે ગાઈડેડ મિસાઈલ ડિસ્ટ્રોયર્સ (USS Frank E. Peterson અને USS Michael Murphy) સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા છે અને માઈન સાફ કરવાની તૈયારીઓ ચાલુ છે. આમાં અંડરવોટર ડ્રોન્સ (જેમ કે Mk 18 Knifefish) અને વિશેષ માઈનસ્વીપર જહાજોનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.

આ પણ વાંચો: America earthquake : ધરતી ધ્રુજી ઊઠી... લોકો ઘર છોડીને ભાગ્યા! અમેરિકામાં ભૂકંપના જોરદાર આંચકા

Mines સાફ કરવાનું કામ કેટલું ખતરનાક છે?

માઈનસ્વીપિંગ વિશ્વના સૌથી જોખમી કાર્યોમાંનું એક છે: 'Mines' ઘણીવાર કાદવ અથવા ઊંડા પાણીમાં દટાયેલી હોય છે અને આધુનિક માઈન સોનાર માટે અદ્રશ્ય રહે છે.

કેટલીક 'Mines' માં "શિપ કાઉન્ટર" હોય છે, જે 2-3 જહાજોને પસાર થવા દે છે અને પછી વિસ્ફોટ કરે છે.

સમુદ્રી મોજા અને પ્રવાહ માઈનને તેમના સ્થાનેથી ખસેડી શકે છે.

અમેરિકા વિશેષ નોન-મેગ્નેટિક જહાજો (કાચ, ફાઈબર અથવા લાકડાના હલવાળા), હાઈ-રિઝોલ્યુશન સોનાર અને અંડરવોટર ડ્રોન્સનો ઉપયોગ કરે છે. ડ્રોન માઈનની નજીક જઈને તેને નાના બોમ્બથી ઉડાવી દે છે, જેથી માનવ જીવનનું જોખમ ઘટે છે.

ખર્ચ અને સમય

એક સામાન્ય માઈન બનાવવાનો ખર્ચ: $2,000થી $20,000.

તેને સુરક્ષિત રીતે સાફ કરવાનો ખર્ચ: $1 મિલિયન અથવા તેથી વધુ.

એક દિવસની માઈનસ્વીપિંગ કામગીરીમાં હજારો ડોલરનો ખર્ચ થાય છે અને આખા વિસ્તારને સુરક્ષિત જાહેર કરવામાં અઠવાડિયા કે મહિનાઓ લાગી શકે છે.

આ સ્થિતિ વૈશ્વિક તેલ બજાર અને શિપિંગને અસર કરી રહી છે. તણાવ ઘટાડવા માટે ચાલુ રાજદ્વારી પ્રયાસો વચ્ચે પણ હોર્મુઝમાં સ્થિતિ અનિશ્ચિત બની રહી છે. વિકાસ પર નજર રાખવી જરૂરી છે.