અમેરિકા પાસેથી ભારત ખરીદશે તેજસનું એન્જીન : હજારો કરોડની થશે ડીલ

ભારતની પ્રતિષ્ઠિત જાહેર ક્ષેત્રની એરોસ્પેસ કંપની Hindustan Aeronautics Limited એ 7 November 2025એ અમેરિકા સ્થિત General Electric સાથે મોટો સંરક્ષણ કરાર પૂર્ણ કર્યો છે. લગભગ 1 billion dollarના આ કરારમાં GE દ્વારા Tejas LCA Mk-1A યુદ્ધવિમાનો માટે F404-GE-IN20 જેટ એન્જિનની સપ્લાયનો સમાવેશ થાય છે. હાલના સમયમાં અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ભારતીય ઉત્પાદનો પર 50 percent import tariff લગાવવામાં આવતા ઉભા થયેલા વેપારી તણાવ વચ્ચે આ સમજૂતી નોંધપાત્ર માનવામાં આવે છે.

એન્જિન સપ્લાય 2027થી શરૂ થવાની તૈયારી

HALએ માહિતી આપી છે કે આ કરાર હેઠળ કુલ 97 Tejas Mk-1A વિમાનો માટે જરૂરી એન્જિન અને ટેક્નિકલ સપોર્ટ પેકેજ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. ડિલિવરી 2027માં શરૂ કરવામાં આવશે અને 2032 સુધીમાં તમામ એન્જિન સપ્લાય પૂર્ણ કરવાનો કાર્યક્રમ છે. ભારતીય રક્ષા મંત્રાલયએ September 2025માં HAL સાથે 97 ફાઇટર જેટની ખરીદી માટે 62370 crore રૂપિયાનો અલગ કરાર મંજૂર કર્યો હતો.

તેજસ Mk-1Aની કામગીરી અને લક્ષ્ય

તેજસ એક single engine multirole fighter છે જે higher threat air missions માટે વિકસિત થયું છે. આ વિમાન હવાઈ સંરક્ષણ, maritime patrol અને strike missions સહિત અનેક ઓપરેશનમાં કાર્યક્ષમ છે. HAL હાલમાં પણ Mk-1Aના ઉત્પાદન માટે GEના F404 series એન્જિનનો જ ઉપયોગ કરી રહી છે જે વિશ્વસનીયતા માટે જાણીતા છે.

ડિલિવરીમાં વિલંબ અને વાયુસેનાની જરૂરિયાત

February 2021માં HALને 83 Tejas Mk-1A વિમાનોનો ઓર્ડર મળ્યો હતો પરંતુ GE Aerospace દ્વારા એન્જિન સપ્લાયમાં થયેલા વિલંબને કારણે ઉત્પાદનની ગતિ પર અસર થઈ છે. ભારતીય વાયુસેનાને હાલમાં 31 fighter squadrons ઉપલબ્ધ છે જ્યારે operational જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા ઓછામાં ઓછા 42 squadronsની આવશ્યકતા છે. તેથી સમયસર aircraft induction સૈનિક શક્તિ માટે અગત્યનું બની ગયું છે.

સોદાથી HALને વ્યૂહાત્મક લાભ

આ એન્જિન સમજૂતી પૂર્ણ થતાં HALને Tejas Mk-1A માટે જરૂરી લગભગ 212 F404 એન્જિનની જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં સરળતા મળશે અને સપ્લાય અડચણો દૂર થશે. વિદેશી એન્જિન પર અવલંબન સાથેસાથે indigenous manufacturing ecosystemને પણ ગતિ મળશે.

રશિયન SJ-100 વિમાન માટે પણ HALને વિશેષ અધિકાર

તાજેતરમાં HALએ Russiaની State Joint Stock Company United Aircraft Corporation સાથે SJ-100 aircraftના production માટે સહકાર કરાર કર્યો છે. SJ-100 twin engine narrow body commuter jet છે જે short distance અને regional aviation માટે યોગ્ય છે. વિશ્વમાં 200થી વધુ aircraft operational છે અને 16થી વધુ airlines દ્વારા તેનો ઉપયોગ થાય છે. ભારતની UDAN regional connectivity યોજના અંતર્ગત આ વિમાન મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. કરાર મુજબ HALને દેશમાં domestic operators માટે SJ-100 assembly અને deliveryના અધિકાર પ્રાપ્ત થશે.