Gyanvapi Case Supreme Court Hearing: વારાણસીના જ્ઞાનવાપી પરિસર સાથે જોડાયેલો લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહેલો કાનૂની વિવાદ ફરી એકવાર દેશનું ધ્યાન ખેંચી રહ્યો છે. સાવન માસ દરમિયાન જ્ઞાનવાપી પરિસરના સીલબંધ વજૂખાના વિસ્તારમાં આવેલા કથિત શિવલિંગ પર પૂજા અને જળાભિષેક કરવાની મંજૂરી માગતી હિંદુ પક્ષની અરજી પર આજે સુપ્રીમ કોર્ટમાં મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી થવાની છે. ધાર્મિક અને કાનૂની રીતે સંવેદનશીલ માનવામાં આવતા આ મામલામાં આજે થનારી કાર્યવાહી પર બંને પક્ષો ઉપરાંત સમગ્ર દેશની નજર છે. હિંદુ પક્ષનું કહેવું છે કે, સાવન મહિનો ભગવાન શિવની ઉપાસના માટે અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે અને આ સમયગાળા દરમિયાન શ્રદ્ધાળુઓને જળાભિષેક તથા પૂજા કરવાની પરવાનગી મળવી જોઈએ. અરજીમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સુપ્રીમ કોર્ટ અથવા સ્થાનિક પ્રશાસન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી તમામ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ અને શરતોનું સંપૂર્ણ પાલન કરવામાં આવશે. બીજી તરફ, આ વિસ્તાર 2022થી સુપ્રીમ કોર્ટના અંતરિમ આદેશ મુજબ સીલબંધ હોવાથી સમગ્ર મામલો કોર્ટના નિર્ણય પર નિર્ભર છે.
હિંદુ પક્ષે શું માગણી કરી?
સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલી નવી અરજીઓમાં હિંદુ પક્ષે સીલબંધ વજૂખાના વિસ્તારમાં આવેલા કથિત શિવલિંગ પર સાવન માસ દરમિયાન પૂજા અને જળાભિષેક કરવાની મંજૂરી આપવાની માંગ કરી છે. અરજદારોનું કહેવું છે કે, ભગવાન શિવના ભક્તો માટે સાવન માસ વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ ધરાવે છે અને તેથી ધાર્મિક વિધિઓ કરવા માટે મર્યાદિત અને નિયંત્રિત રીતે પરવાનગી આપવી જોઈએ. હિંદુ પક્ષે કોર્ટને ખાતરી પણ આપી છે કે, જો મંજૂરી આપવામાં આવશે તો કોર્ટ દ્વારા નક્કી કરાયેલી તમામ શરતો, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને પ્રશાસકીય માર્ગદર્શિકાઓનું સંપૂર્ણ પાલન કરવામાં આવશે.
2022થી સીલબંધ છે વજૂખાના વિસ્તાર
જ્ઞાનવાપી પરિસરનો આ ભાગ વર્ષ 2022માં કોર્ટના આદેશ હેઠળ થયેલા સર્વે બાદ ચર્ચામાં આવ્યો હતો. સર્વે દરમિયાન હિંદુ પક્ષે દાવો કર્યો હતો કે વજૂખાના વિસ્તારમાં શિવલિંગ મળી આવ્યું છે. જોકે મુસ્લિમ પક્ષે આ દાવાને નકારી કાઢીને જણાવ્યું હતું કે, જે રચનાને શિવલિંગ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી રહી છે તે વજૂખાનાનો ફુવારો છે. આ વિવાદ બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે અંતરિમ આદેશ આપીને સંબંધિત વિસ્તારને સીલ કરવાની અને ત્યાં યથાવત સ્થિતિ જાળવવાની સૂચના આપી હતી. ત્યારથી આજદિન સુધી આ વિસ્તાર સામાન્ય લોકો માટે બંધ છે.
મધ્યસ્થતા દ્વારા ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ સફળ રહ્યો નહીં
તાજેતરમાં સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના "સમાધાન સમારોહ" (Samadhan Ceremony) પહેલ અંતર્ગત બંને પક્ષોને પરસ્પર સંમતિથી વિવાદ ઉકેલવાનો સૂચન કર્યો હતો. જોકે હિંદુ અને મુસ્લિમ બંને પક્ષોએ આ પ્રસ્તાવ સ્વીકાર્યો નહોતો. બંને પક્ષોનું માનવું હતું કે, આ વિવાદનો અંતિમ ઉકેલ માત્ર ન્યાયિક પ્રક્રિયા દ્વારા જ આવવો જોઈએ. પરિણામે હવે સમગ્ર મામલો નિયમિત કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ આગળ વધી રહ્યો છે.
બંને પક્ષોના અલગ-અલગ દાવા
જ્ઞાનવાપી વિવાદમાં હિંદુ પક્ષ સતત એવો દાવો કરતો આવ્યો છે કે, મુગલ શાસનકાળ દરમિયાન મંદિર તોડીને તેના સ્થાને જ્ઞાનવાપી મસ્જિદનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. બીજી તરફ મુસ્લિમ પક્ષનું કહેવું છે કે જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ કાયદેસર વકફ સંપત્તિ છે અને હિંદુ પક્ષના તમામ દાવાઓનો તેઓ સતત વિરોધ કરી રહ્યા છે. આ વિવાદ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી વિવિધ અદાલતોમાં ચાલી રહ્યો છે અને તેના સંબંધિત અનેક કેસો હજુ પણ વિવિધ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ છે.
આ પણ વાંચો: 'પેપર લીક કેસની ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટમાં થશે સુનાવણી' : પેપર લીક સામે PM મોદીએ લીધો સૌથી મોટો નિર્ણય
ગયા વર્ષે આવ્યા હતા મહત્વના ન્યાયિક નિર્ણયો
જ્ઞાનવાપી કેસમાં વર્ષ 2024 દરમિયાન અનેક મહત્વપૂર્ણ ન્યાયિક વિકાસ જોવા મળ્યા હતા. જાન્યુઆરી 2024માં વારાણસી જિલ્લા અદાલતે જ્ઞાનવાપી પરિસરના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વ્યાસ તહખાનામાં હિંદુ શ્રદ્ધાળુઓને પૂજા કરવાની મંજૂરી આપી હતી. બાદમાં અલાહાબાદ હાઇકોર્ટે મસ્જિદ વ્યવસ્થાપન સમિતિની અરજી ફગાવી દીધી હતી અને જિલ્લા પ્રશાસનને અદાલતના આદેશ અનુસાર પૂજાની વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરવા સૂચના આપી હતી.
આજની સુનાવણી પર સૌની નજર
આજે સુપ્રીમ કોર્ટમાં થનારી સુનાવણી જ્ઞાનવાપી વિવાદના આગામી કાનૂની તબક્કા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. જો કે, કોર્ટ આજે માત્ર રજૂ થયેલી અરજીઓ પર સુનાવણી કરશે અને અંતિમ નિર્ણય કોર્ટની કાર્યવાહી બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
