World Pulses Day: ગુજરાત બન્યું કઠોળ ઉત્પાદનમાં અગ્રેસર રાજ્ય – વાર્ષિક 21.52 લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ ઉત્પાદન! મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન અને કૃષિ મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણીના નેતૃત્વ હેઠળ ગુજરાતના ખેડૂતોએ કઠોળની ખેતીમાં ક્રાંતિ સર્જી છે. છેલ્લા 6 વર્ષમાં રાજ્યમાં કઠોળ પાકની ઉત્પાદકતા 1.25 ગણી, વાવેતર વિસ્તાર 1.5 ગણો અને કુલ ઉત્પાદન બમણું થયું છે – આ 'આત્મનિર્ભર ભારત'ના PM નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનનું જીવંત પ્રતીક છે!
મુખ્ય આંકડાઓ (2019-20 થી 2024-25):
કુલ વાવેતર વિસ્તાર: 9 લાખ હેક્ટર → 14.39 લાખ હેક્ટર
કુલ ઉત્પાદન: 10.58 લાખ મેટ્રિક ટન → 21.52 લાખ મેટ્રિક ટન
ઉત્પાદકતા: 1,173 કિ.ગ્રા/હે. → 1,495 કિ.ગ્રા/હે.
ચણા – ગુજરાતનો મુખ્ય કઠોળ પાક
રાજ્યના કુલ કઠોળ ઉત્પાદનમાં 70%થી વધુ હિસ્સો ચણાનો!
2019-20: 6.36 લાખ મેટ્રિક ટન
2024-25: 15.63 લાખ મેટ્રિક ટન (અઢી ગણો વધારો)
તુવેરમાં પણ ધમાકેદાર વૃદ્ધિ
2019-20: 2.10 લાખ મેટ્રિક ટન
2024-25: 3.08 લાખ મેટ્રિક ટન (45% વધારો)
અન્ય કઠોળ પાકોની પ્રગતિ
અડદ: ~90,000 મેટ્રિક ટન ઉત્પાદન
મગ: ~1.26 લાખ મેટ્રિક ટન ઉત્પાદન
મઠ અને અન્ય: 64,000+ મેટ્રિક ટન ઉત્પાદન
સફળતાના મુખ્ય કારણો
'સૌની યોજના' અને 'સુજલામ સુફલામ' જેવી યોજનાઓથી સિંચાઈની સુવિધા વધી
કઠોળના ટેકાના ભાવમાં 11 થી 31% વધારો
કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ દ્વારા વિકસિત સુધારેલી જાતો જેમ કે 'ગુજરાત ચણા-3' અને 'ગુજરાત મગ-4'
કઠોળની નિકાસમાં બમણો વધારો
આ પ્રગતિ ગુજરાતના ખેડૂતોની મહેનત, રાજ્ય સરકારની નીતિઓ અને રાષ્ટ્રીય મિશનનું પરિણામ છે. વિશ્વ કઠોળ દિવસ પર ગુજરાતની આ સિદ્ધિ દેશને પ્રેરણા આપે છે – કઠોળ ન માત્ર પોષણનો ભંડાર છે, પણ ટકાઉ ખેતી અને આત્મનિર્ભરતાનું પ્રતીક પણ!
