દર વર્ષે 1 મેનો દિવસ ગુજરાતીઓ માટે ગૌરવ અને ઓળખનો દિવસ બની રહે છે. આ જ દિવસે વર્ષ 1960માં ગુજરાત રાજ્યનું સત્તાવાર રીતે સર્જન થયું હતું. આજે પણ આ દિવસ માત્ર ઉજવણી નહીં પરંતુ ઈતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને સ્વાભિમાનનો પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
ગુજરાત સ્થાપના દિવસની ભવ્ય ઉજવણી
આ વર્ષે ગુજરાત ગૌરવ દિવસની રાજ્યકક્ષાની ઉજવણી Surat ખાતે ભવ્ય રીતે યોજાઈ રહી છે. આ અવસરે વિવિધ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, સ્પર્ધાઓ અને સેમિનારોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. ખાસ કરીને સુરતમાં યોજાનારા કાર્યક્રમમાં પોલીસ જવાનો દ્વારા દિલધડક બાઈક સ્ટંટ્સ રજૂ થશે, જે સામાન્ય રીતે Rajpath પર જોવા મળે છે. વાય જંકશન ખાતે યોજાનાર આ કાર્યક્રમ શૌર્ય અને સંસ્કૃતિનો અનોખો મેળાપ સર્જશે.
ગુજરાત રાજ્ય રચનાનો ઈતિહાસ
ભારતને આઝાદી મળ્યા બાદ 1947માં દેશના વિવિધ રજવાડાંઓને એકત્ર કરીને ત્રણ મુખ્ય પ્રદેશો બનાવવામાં આવ્યા – સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને મુંબઇ રાજ્ય. ત્યારબાદ 1956માં રાજ્યોના પુનર્ગઠન દરમિયાન આ વિસ્તારોને ભેગા કરીને ‘બૃહદ મુંબઇ રાજ્ય’ બનાવાયું. આ રાજ્યમાં ઉત્તર ભાગમાં ગુજરાતી ભાષા બોલતા લોકો અને દક્ષિણમાં મરાઠી ભાષા બોલતા લોકો રહેતા હતા, જેના કારણે ભાષાકીય તફાવતો સ્પષ્ટ હતા.
મહાગુજરાત આંદોલન: અલગ રાજ્યની માંગ
ગુજરાત રાજ્યની રચનામાં મહાગુજરાત આંદોલનનો મહત્વપૂર્ણ ફાળો રહ્યો છે. આંદોલન દરમિયાન લોકોમાં અલગ ગુજરાત રાજ્ય માટે જોરદાર માંગ ઉઠી. આંદોલનને મજબૂત નેતૃત્વ Indulal Yagnikએ આપ્યું, જેમને લોકો ‘ઇન્દુ ચાચા’ તરીકે ઓળખતા હતા. આંદોલન એટલું ઉગ્ર બન્યું કે કેન્દ્ર સરકારને અંતે આ માંગ સ્વીકારવી પડી.
1 મે 1960: ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રનો જન્મ
1 મે 1960ના રોજ બૃહદ મુંબઇ રાજ્યને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યું. એક ભાગ ગુજરાતી ભાષા આધારિત ગુજરાત અને બીજો ભાગ મરાઠી ભાષા આધારિત મહારાષ્ટ્ર તરીકે ઉભર્યા. આ રીતે Gujarat અને Maharashtra બંને રાજ્યોનું એકસાથે અસ્તિત્વમાં આગમન થયું. ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના Ravishankar Maharajના હસ્તે કરવામાં આવી હતી.
રાજકીય પરિસ્થિતિ અને કેન્દ્ર સરકારની ભૂમિકા
તે સમય દરમિયાન દેશના વડાપ્રધાન Jawaharlal Nehru હતા. શરૂઆતમાં કેન્દ્ર સરકારે અલગ ગુજરાત રાજ્યની માંગને અવગણવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. પરંતુ વધતી લોકભાવનાઓ અને આંદોલનના દબાણને કારણે અંતે આ માંગ સ્વીકારવી પડી. આ નિર્ણયથી દેશના નકશામાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર આવ્યો.
