ગુજરાતમાં એશિયાટિક સિંહોની વધતી સંખ્યા એક તરફ રાજ્ય માટે ગૌરવની બાબત છે, પરંતુ બીજી તરફ માનવ વસાહતોની નજીક સિંહોની અવરજવર વધતા માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષના બનાવોમાં પણ વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. છેલ્લા અંદાજે 25 દિવસ દરમિયાન અમરેલી, ભાવનગર અને જૂનાગઢ સહિતના વિસ્તારોમાં સિંહના હુમલાની ઓછામાં ઓછી છ નોંધપાત્ર ઘટનાઓ સામે આવી છે. કેટલાક બનાવોમાં લોકોના મોત થયા છે તો કેટલાકમાં ગંભીર ઇજાઓ પહોંચી છે.
વન વિભાગના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ગીર અને તેની આસપાસના "ગ્રેટર ગીર લેન્ડસ્કેપ" વિસ્તારમાં સિંહો હવે વધુ વિસ્તારોમાં ફરી રહ્યા છે. તેથી ગ્રામ્ય વિસ્તારો, ખેતીવાડી વિસ્તાર અને ધાર્મિક સ્થળોની આસપાસ પણ સિંહો જોવા મળવાના બનાવો વધી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે આ પરિસ્થિતિમાં સિંહ સંરક્ષણ અને લોકોની સુરક્ષા—બંને વચ્ચે સંતુલન જાળવવું સૌથી મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.
છેલ્લા 25 દિવસની 6 નોંધપાત્ર ઘટનાઓ
1. ચતુરી ગામ, અમરેલી, 5 વર્ષના બાળકનું મોત (24 જૂન)
અમરેલી જિલ્લાના ખાંભા તાલુકાના ચતુરી ગામમાં પાંચ વર્ષના બાળક પર સિંહણએ હુમલો કર્યો હતો. બાળક દાદા સાથે જતો હતો ત્યારે સિંહણ તેને ખેંચી ગઈ હતી. બાદમાં બાળકના અવશેષો મળી આવ્યા હતા. આ ઘટનાએ સમગ્ર રાજ્યમાં ભારે ચિંતા ઊભી કરી હતી.
2. અમરેલી – 29 વર્ષના યુવકનું મોત (16 જૂન)
અમરેલી જિલ્લામાં રાત્રે ઘરે પરત ફરી રહેલા 29 વર્ષીય યુવક પર સિંહોના જૂથે હુમલો કર્યો હતો. હુમલામાં તેનું મોત થયું હતું. ઘટના બાદ વન વિભાગે સંબંધિત સિંહોને પકડી વધુ તપાસ હાથ ધરી હતી.
3. ગરાજિયા ગામ, ભાવનગર – માલધારી પર હુમલો (6 જુલાઈ)
ભાવનગર જિલ્લાના પાલિતાણા તાલુકાના ગરાજિયા ગામમાં એક માલધારી પર સિંહણે હુમલો કર્યો હતો. લગભગ 30 મિનિટ સુધી સિંહણ વ્યક્તિને દબાવી રાખતી હોવાનો વીડિયો વાયરલ થયો હતો. સ્થાનિક લોકોની મદદથી તેનો જીવ બચ્યો હતો અને તેને હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે ખસેડાયો હતો.
4. અમરેલી જિલ્લામાં વધુ એક હુમલો – વ્યક્તિ ઘાયલ (જુલાઈનો પ્રથમ સપ્તાહ)
ભાવનગરની ઘટના સાથે જ અમરેલી જિલ્લામાં પણ સિંહના હુમલામાં એક વ્યક્તિ ઇજાગ્રસ્ત થયો હતો. વન વિભાગે બંને ઘટનાઓની પુષ્ટિ કરી હતી અને સિંહોની હિલચાલ પર નજર વધારી હતી.
5. અમરેલી – 21 વર્ષીય યુવકનું મોત (જુલાઈ)
અમરેલી જિલ્લાના લીલિયા તાલુકા નજીક 21 વર્ષના યુવક પર સિંહે હુમલો કરતાં તેનું મોત થયું હતું. એક મહિનામાં આ ચોથો જીવલેણ હુમલો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું હતું.
6. જૂનાગઢ ગિરનાર – 11 વર્ષના બાળક પર જીવલેણ હુમલો (11 જુલાઈ)
જૂનાગઢના ગિરનાર પર્વત પર 11 વર્ષના બાળક પર સિંહે હુમલો કરી તેને જંગલ તરફ ખેંચી ગયો હોવાની ઘટના સામે આવી. બાદમાં બાળકના માનવ અવશેષો મળ્યા હોવાનું સ્થાનિક તંત્રએ જણાવ્યું. ઘટનાને પગલે ગિરનાર યાત્રા તાત્કાલિક બંધ કરી દેવામાં આવી અને વન વિભાગે સર્ચ ઓપરેશન શરૂ કર્યું. (આ ઘટનાની વિગતો અંગે સત્તાવાર તપાસ અને અંતિમ અહેવાલની રાહ જોવામાં આવી રહી છે.)
આ પણ વાંચો: રિપોર્ટ આવે તે પહેલાં જ દુઃખદ ઘટના : ચાંદીપુરાના લક્ષણો ધરાવતી 2 વર્ષની બાળકીનું મોત
શા માટે વધી રહ્યા છે હુમલાના બનાવ?
વન્યજીવ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ ગીર બહાર સિંહોની વસતી સતત વધી રહી છે. નવા વિસ્તારની શોધ, શિકારની ઉપલબ્ધતા, રહેણાંક વિસ્તારોની નજીક જંગલનો સંપર્ક અને માનવ પ્રવૃત્તિમાં વધારો જેવા પરિબળો માનવ-સિંહ અથડામણના જોખમને વધારી રહ્યા છે.
વન વિભાગે સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગ વધાર્યું છે, ટ્રેકરોની સંખ્યા વધારી છે અને જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં સિંહોને પકડી અન્યત્ર ખસેડવાની કાર્યવાહી પણ હાથ ધરી છે. સાથે જ ગ્રામજનોને રાત્રિના સમયે એકલા બહાર ન નીકળવા, જંગલની સરહદ નજીક સાવચેતી રાખવા અને સિંહ દેખાય તો તાત્કાલિક વન વિભાગને જાણ કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.
