NEP 2020 Gujarat: રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ-2020 (NEP-2020)ના અમલીકરણમાં ગુજરાતે વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. રાજ્ય ડિજિટલ સર્વગ્રાહી પ્રગતિ પત્રક (Holistic Progress Card-HPC) અમલમાં મૂકનાર દેશનું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે. ગુજરાતની આ પહેલને NCERT-PARAKH દ્વારા બિરદાવવામાં આવી છે, જ્યારે ગોવા, હિમાચલ પ્રદેશ અને મણિપુર સહિતના અનેક રાજ્યો ગુજરાતના મોડેલનો અભ્યાસ કરવા આગળ આવ્યા છે.
શું છે Holistic Progress Card (HPC)?
નવી શિક્ષણ નીતિ અનુસાર હવે વિદ્યાર્થીનું મૂલ્યાંકન માત્ર પરીક્ષાના ગુણોના આધારે નહીં થાય. Holistic Progress Card (HPC) દ્વારા વિદ્યાર્થીના સર્વાંગી વિકાસનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે.
આમાં શૈક્ષણિક પ્રદર્શન ઉપરાંત નીચેના પાસાઓનો પણ સમાવેશ થશે:
સર્જનાત્મકતા
સંવાદ કૌશલ્ય
જીવનમૂલ્યો
રમતગમત
કલા અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ
સામાજિક અને ભાવનાત્મક વિકાસ
360 ડિગ્રી મૂલ્યાંકન
આ પ્રક્રિયામાં શિક્ષક, વિદ્યાર્થી, વાલી અને સહાધ્યાયીઓનું પણ યોગદાન રહેશે.
સંપૂર્ણ ડિજિટલ સિસ્ટમથી થશે મૂલ્યાંકન
રાજ્ય સરકારે પરંપરાગત કાગળ આધારિત પ્રોગ્રેસ કાર્ડને બદલે સંપૂર્ણ ડિજિટલ HPC સિસ્ટમ તૈયાર કરી છે.
ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડે સમગ્ર શિક્ષા (SSA)ના સહયોગથી ઓનલાઈન મોડ્યુલ વિકસાવ્યું છે, જેના માધ્યમથી શિક્ષકો સરળતાથી માહિતી દાખલ કરી શકશે અને વિદ્યાર્થીઓનો સર્વાંગી વિકાસ ડિજિટલ રીતે નોંધાશે.
આ પહેલ પર્યાવરણ સંરક્ષણને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે, કારણ કે કાગળના ઉપયોગમાં ઘટાડો થશે.
2026-27થી પાયલોટ અમલ
શૈક્ષણિક વર્ષ 2026-27થી રાજ્યના દરેક જિલ્લામાં પસંદ કરાયેલી આશરે 10 ટકા સરકારી, ગ્રાન્ટેડ અને નોન-ગ્રાન્ટેડ માધ્યમિક તથા ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓમાં પાયલોટ ધોરણે HPCનો અમલ શરૂ કરવામાં આવશે.
તે માટે શિક્ષકોને તૈયાર કરવા રાજ્યભરમાં ઝોન-વાઈઝ તાલીમ અને વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
NCERTએ કર્યા ગુજરાતના વખાણ
PARAKH-NCERTના CEO ડૉ. ઈન્દિરાણી ભાદુરીએ ગુજરાતની આ પહેલને સમગ્ર દેશ માટે પ્રેરણારૂપ ગણાવી અભિનંદન પાઠવ્યા છે.
ગોવા, હિમાચલ પ્રદેશ અને મણિપુર સહિતના અનેક રાજ્યોના શિક્ષણ બોર્ડના અધિકારીઓએ ગુજરાતના મોડેલનો અભ્યાસ કર્યો છે અને તેને પોતાના રાજ્યોમાં અમલમાં મૂકવાની દિશામાં રસ દર્શાવ્યો છે.
કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ પહેલ?
NEP-2020નો મુખ્ય હેતુ માત્ર પરીક્ષાકેન્દ્રિત શિક્ષણને બદલે વિદ્યાર્થીઓના સર્વાંગી વિકાસ પર ભાર મૂકવાનો છે. ગુજરાતનું ડિજિટલ HPC મોડેલ આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
આ મોડેલથી વિદ્યાર્થીઓની વિવિધ ક્ષમતાઓનું સંતુલિત મૂલ્યાંકન થશે અને શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં વધુ પારદર્શિતા તથા ગુણવત્તા લાવવાનો પ્રયાસ થશે.
