Ahmedabad Schools Dummy Culture: ગુજરાતમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે વર્ષોથી ચર્ચામાં રહેલા ‘ડમી કલ્ચર’ સામે હવે ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (GSHSEB)એ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. અમદાવાદની ત્રણ જાણીતી શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓની હાજરી અત્યંત ઓછી મળતાં બોર્ડે શો-કોઝ નોટિસ ફટકારી છે. આ કાર્યવાહી બાદ શિક્ષણ જગતમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે અને ડમી વિદ્યાર્થીઓના મુદ્દે ફરી એકવાર ગંભીર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. તાજેતરમાં ગુજરાત બોર્ડ દ્વારા વિવિધ શાળાઓમાં સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન કેટલીક શાળાઓમાં નોંધાયેલા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા સામે વાસ્તવિક હાજરી ખૂબ જ ઓછી જોવા મળી હતી. નિયમ મુજબ વિદ્યાર્થીઓએ નિયમિત શાળામાં હાજરી આપવી જરૂરી હોવા છતાં ઘણા વિદ્યાર્થીઓ માત્ર બોર્ડની પરીક્ષા માટે જ શાળામાં નોંધાયેલા રહેતા હોવાનું સામે આવ્યું છે.
ત્રણ શાળાઓને ફટકારાઈ શો-કોઝ નોટિસ
ગુજરાત બોર્ડની તપાસ દરમિયાન અમદાવાદની ત્રણ શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓની હાજરી 30 ટકા કરતાં પણ ઓછી નોંધાઈ હતી. આ ગંભીર બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને બોર્ડે સંબંધિત શાળાઓને કારણદર્શક (શો-કોઝ) નોટિસ પાઠવી છે. નોટિસ મેળવનારી શાળાઓમાં નરોડા વિસ્તારની ગાયત્રી વિદ્યાલય, નરોડાની ડિવાઇન સ્કૂલ અને સાયન્સ સિટી વિસ્તારની એસ.એસ. ડિવાઇન સ્કૂલનો સમાવેશ થાય છે. બોર્ડે શાળા સંચાલકોને સ્પષ્ટ પૂછ્યું છે કે વિદ્યાર્થીઓની આટલી ઓછી હાજરી હોવા છતાં તેમની માન્યતા કેમ રદ ન કરવામાં આવે.
શાળા સંચાલક મંડળના અધ્યક્ષની શાળામાં જ ઓછી હાજરી
આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી વધુ ચર્ચાનો વિષય એ બન્યો છે કે અમદાવાદ શાળા સંચાલક મંડળના અધ્યક્ષ એ.કે. ભરવાડની ગાયત્રી વિદ્યાલયમાં પણ વિદ્યાર્થીઓની હાજરી અત્યંત ઓછી મળી આવી હતી. શિક્ષણ ક્ષેત્રના જાણકારોનું માનવું છે કે, જ્યારે શાળા સંચાલન સાથે જોડાયેલા અગ્રણીઓની સંસ્થાઓમાં જ આવા પ્રશ્નો સામે આવે છે ત્યારે સમગ્ર શિક્ષણ વ્યવસ્થા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થાય છે. આ કારણે બોર્ડની કાર્યવાહી વધુ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.
શું છે ‘ડમી કલ્ચર’?
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગુજરાત સહિત દેશના અનેક રાજ્યોમાં ‘ડમી સ્કૂલ’ અને ‘ડમી વિદ્યાર્થીઓ’નો ટ્રેન્ડ ઝડપથી વધ્યો છે. ખાસ કરીને વિજ્ઞાન પ્રવાહના વિદ્યાર્થીઓ JEE, NEET અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી માટે કોચિંગ સંસ્થાઓમાં વધુ સમય વિતાવે છે. આવા વિદ્યાર્થીઓ શાળામાં નિયમિત હાજરી આપતા નથી, પરંતુ બોર્ડ પરીક્ષા માટે માત્ર શાળામાં નામ નોંધાવે છે. પરિણામે શાળાઓમાં હાજરી ઘટે છે અને શિક્ષણના નિયમોનું ઉલ્લંઘન થાય છે. ગુજરાત બોર્ડ છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ પ્રથાને રોકવા માટે પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો: વલસાડમાં ભાજપ પ્રદેશ અધ્યક્ષ જગદીશ વિશ્વકર્માએ ખેડૂતો સાથે કર્યો સંવાદ : પ્રાકૃતિક ખેતી પર મુક્યો ભાર
યોગ્ય જવાબ નહીં મળે તો થઈ શકે કડક કાર્યવાહી
ગુજરાત બોર્ડે ત્રણેય શાળાઓ પાસેથી લેખિતમાં ખુલાસો માંગ્યો છે. જો શાળાઓ તરફથી સંતોષકારક જવાબ નહીં મળે અથવા નિયમોના ઉલ્લંઘનની પુષ્ટિ થશે તો તેમની સામે કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે. શાળાની માન્યતા રદ કરવાથી લઈને અન્ય વહીવટી પગલાં ભરવાની પણ શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. શિક્ષણ વિભાગ હવે રાજ્યભરમાં આવી વધુ શાળાઓ સામે પણ તપાસનો વ્યાપ વધારી શકે છે.
શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારાની જરૂર
ડમી કલ્ચરનો મુદ્દો માત્ર હાજરી પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે શિક્ષણની ગુણવત્તા અને શાળાઓની જવાબદારી સાથે સીધો જોડાયેલો છે. નિયમિત શિક્ષણથી દૂર રહેતા વિદ્યાર્થીઓના સર્વાંગી વિકાસ પર પણ તેની અસર પડે છે. શિક્ષણવિદોનું માનવું છે કે, શાળાઓ અને કોચિંગ ક્લાસ વચ્ચે સંતુલન જળવાય તે માટે સ્પષ્ટ નીતિ અને કડક અમલ જરૂરી છે. ગુજરાત બોર્ડની તાજેતરની કાર્યવાહી આ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહી છે.
