આજકાલ શહેરી જીવનમાં લોકો પોતાના ઘરે, બાલ્કની કે ટેરેસ પર કિચન ગાર્ડનિંગમાં રસ લઈ રહ્યા છે. તેમાં મરચાં ઉગાડવું એ સૌથી સરળ અને લાભદાયી વિકલ્પ છે. તાજા, ઓર્ગેનિક મરચાં માત્ર તમારા ભોજનને સ્વાદિષ્ટ બનાવે છે, પરંતુ વિટામિન Cથી ભરપૂર હોવાથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ પણ વધારે છે. શિયાળામાં મરચાંના છોડને થોડી વિશેષ કાળજીની જરૂર પડે છે, કારણ કે ઠંડકથી ફૂલ અને ફળ ઓછા આવી શકે છે. પરંતુ યોગ્ય તાપમાન, સૂર્યપ્રકાશ અને પોષણ આપીને તમે વર્ષભર તાજા મરચાં મેળવી શકો છો. નિષ્ણાતોના મતે, ઘરે મરચાં ઉગાડવાથી રાસાયણિક ખાતરોના નુકસાનથી બચીને આરોગ્યપ્રદ જીવન જીવી શકાય છે. આ લેખમાં વિગતવાર જાણીએ કે કુંડામાં અથવા બાલ્કનીમાં મરચાં કેવી રીતે ઉગાડવા અને તેની સંભાળ કેવી રીતે રાખવી, જેથી તમારા છોડમાંથી બમ્પર ઉપજ મળે.
શિયાળામાં મરચાં ઉગાડવા માટે તાપમાનનું ધ્યાન રાખો
મરચાંના છોડને 20-30 ડિગ્રી તાપમાન આદર્શ છે. શિયાળામાં ઠંડકથી ફૂલ અને ફળ ઓછા આવે છે. બીજ વાવવાનું શિયાળામાં ટાળો અથવા છોડને હળવા ગરમ સ્થળે રાખો. સતત હળવી ગરમી ફૂલો અને ફળ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
શિયાળામાં મરચાં ઉગાડવા માટે તાપમાનનું ધ્યાન રાખો
મરચાંના છોડને 20-30 ડિગ્રી તાપમાન આદર્શ છે. શિયાળામાં ઠંડકથી ફૂલ અને ફળ ઓછા આવે છે. બીજ વાવવાનું શિયાળામાં ટાળો અથવા છોડને હળવા ગરમ સ્થળે રાખો. સતત હળવી ગરમી ફૂલો અને ફળ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
બીજ અથવા રોપા વાવવાની સાચી પદ્ધતિ
બીજને થોડી ઊંડાઈમાં વાવો અને ઉપર હળવી માટી નાખો. વધુ પાણી ન આપો, માટીને માત્ર ભેજવાળી રાખો. રોપાઓમાં 4-5 પાંદડા આવે ત્યારે મોટા કુંડામાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરો. છોડ વચ્ચે પૂરતું અંતર રાખો જેથી હવા અને પ્રકાશ મળે.
પાણી આપવાની સાચી રીત અને સમય
મરચાંને દરરોજ પાણીની જરૂર નથી. માટીનો ઉપરનો ભાગ સૂકો લાગે ત્યારે જ પાણી આપો. વધુ પાણીથી મૂળ સડી શકે છે. સવારે પાણી આપવું શ્રેષ્ઠ છે અને પાંદડા પર પાણી ન પાડો.
ખાતર અને પોષણની જરૂરિયાત
દર 2-3 અઠવાડિયે ઓર્ગેનિક ખાતર (ગોબર, વર્મીકમ્પોસ્ટ) નાખો. શરૂઆતમાં હળવું ખાતર અને ફૂલ આવે ત્યારે નાઇટ્રોજન ઓછું રાખો. આનાથી ફળ વધુ આવે છે.
મલ્ચિંગ અને છોડને ટેકો આપવો
છોડની આસપાસ સૂકા પાંદડા અથવા સ્ટ્રો નાખવાથી ભેજ જળવાય અને નીંદણ ઓછું થાય. ફળ વધે ત્યારે લાકડીથી ટેકો આપો જેથી છોડ પડે નહીં.
જીવાતો અને રોગોથી બચાવ
એફિડ્સ અને જંતુઓનો ઉપદ્રવ સામાન્ય છે. અઠવાડિયે પાંદડા તપાસો અને લીમડાના તેલનો છંટકાવ કરો. રાસાયણિક દવાઓ ટાળીને સ્વચ્છતા જાળવો.
મરચાંની લણણી અને સંગ્રહ
મરચાં ચળકતા અને કડક લાગે ત્યારે ચૂંટો. કાતરથી કાપો, ખેંચશો નહીં. લીલા મરચાં ઝડપી પાકે છે, લાલ માટે વધુ સમય આપો. તાજા મરચાં ફ્રીજમાં લાંબા સમય ટકે છે.
ટાળવા જેવી સામાન્ય ભૂલો
વધુ પાણી આપવું, સૂર્યપ્રકાશની ઉણપ અને જીવાતોને અવગણવું એ મોટી ભૂલો છે. નિયમિત કાળજીથી આને સરળતાથી ટાળી શકાય અને બમ્પર ઉપજ મેળવી શકાય. આમ, આ સરળ ટિપ્સ અપનાવીને તમે પણ ઘરે તાજા મરચાં ઉગાડી શકો છો અને ઓર્ગેનિક જીવનનો આનંદ માણી શકો છો!
(Disclaimer: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર જાણકારી માટે છે. તમારા ડાયટમાં કે રૂટિનમાં કોઇ પણ ફેરફાર કરતા પહેલા ડોક્ટરની સલાહ અવશ્ય લેવી.)
