કેન્દ્ર સરકાર ગાયને ભારતનું રાષ્ટ્રીય પ્રાણી જાહેર કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. સોશિયલ મીડિયા પર એવા અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. આ મુદ્દો સંસદમાં પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. એક સાંસદે ગૃહમાં સરકારને પ્રશ્ન કર્યો હતો કે શું આવો કોઈ ઈરાદો છે? આના પર સરકારે સ્પષ્ટતા કરી કે ગાયને રાષ્ટ્રીય પ્રાણી જાહેર કરવાની કોઈ યોજના નથી. સરકારના આ જવાબથી આ અટકળોનો અંત આવ્યો છે.
મંગળવારે, કેન્દ્રીય મત્સ્યઉદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી રાજ્યમંત્રી એસપી સિંહ બઘેલે લોકસભામાં જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકાર ગાયને રાષ્ટ્રીય પ્રાણી જાહેર કરવા માટે કોઈ કાયદો બનાવવાની કોઈ યોજના નથી. ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને ઉત્તરાખંડના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી ત્રિવેન્દ્ર સિંહ રાવત દ્વારા ગૃહમાં પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં બઘેલે આ માહિતી આપી હતી.
કાયદાકીય સત્તાઓનું વિતરણ
લેખિત જવાબમાં, બઘેલે કહ્યું કે બંધારણની કલમ 246 (3) અનુસાર, કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે કાયદાકીય સત્તાઓના વિતરણ હેઠળ, પ્રાણીઓનું રક્ષણ એ એક એવો વિષય છે જેના પર રાજ્ય વિધાનસભાને કાયદા બનાવવાની વિશેષ સત્તા છે. મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકાર ડિસેમ્બર 2014 થી ગાયોના સંવર્ધન, સંરક્ષણ અને ઉછેર માટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા લેવામાં આવેલી પહેલને સમર્થન અને મજબૂત બનાવવા માટે રાષ્ટ્રીય ગોકુલ મિશન લાગુ કરી રહી છે.
રાષ્ટ્રીય ગોકુલ મિશન
મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકાર ડિસેમ્બર 2014 થી ગાયોના સંવર્ધન, સંરક્ષણ અને ઉછેર માટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા લેવામાં આવેલી પહેલને સમર્થન અને મજબૂત બનાવવા માટે રાષ્ટ્રીય ગોકુલ મિશન લાગુ કરી રહી છે. 2024 માં દેશના કુલ 239.30 મિલિયન ટનના દૂધ ઉત્પાદનમાં, ગાયના દૂધનો ફાળો 53.12 ટકા હતો, જ્યારે ભેંસના દૂધનો ફાળો 43.62 ટકા હતો.
સરકાર ગાયને રાષ્ટ્રીય પ્રાણી તરીકે જાહેર ન કરી શકે તેની પાછળ બંધારણીય કારણો છે. બંધારણની કલમ 246 (3) મુજબ, કાયદા બનાવવાની સત્તા કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે વહેંચાયેલી છે. પ્રાણીઓનું રક્ષણ અને ઉછેર એ રાજ્ય સૂચિનો વિષય છે. આનો અર્થ એ છે કે ફક્ત રાજ્ય વિધાનસભાઓને જ આ અંગે કાયદા બનાવવાનો અધિકાર છે, કેન્દ્ર સરકારને નહીં.
