e-PAN Card Scam: ડિજિટલ છેતરપિંડીના આ યુગમાં સાયબર ક્રિમિનલ્સ હવે સરકારી સંસ્થાઓના નામે લોકોને શિકાર બનાવી રહ્યા છે. ભારત સરકારે પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB) ના નામે ફરતા એક અત્યંત જોખમી અને નકલી ઈમેલ વિશે દેશના નાગરિકોને ચેતવણી આપી છે. આ છેતરપિંડી કરનારા ઈમેલમાં યુઝર્સને તેમનું “e-PAN કાર્ડ” ડાઉનલોડ કરવા માટે લિંક આપવામાં આવે છે. વાસ્તવમાં આ એક ‘ફિશિંગ એટેક’ છે, જેનો મુખ્ય હેતુ યુઝર્સની સંવેદનશીલ નાણાકીય માહિતી જેવી કે બેંક ડિટેલ્સ અને પાસવર્ડ ચોરી કરવાનો છે. સરકારે સત્તાવાર રીતે પુષ્ટિ કરી છે કે આવા કોઈ પણ ઈમેલ સરકાર તરફથી મોકલવામાં આવ્યા નથી.
સ્કેમર્સ આ ઈમેલને એટલો આબેહૂબ બનાવે છે કે સામાન્ય માણસ છેતરાઈ જાય છે. આ ઈમેલમાં પીઆઈબીના સત્તાવાર લોગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે જેથી તે અસલી લાગે. સરકાર અને સાયબર નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આવા ઈમેલની લિંક પર ક્લિક કરવાથી તમારા ઉપકરણમાં જોખમી ‘મેલવેર’ (વાયરસ) ડાઉનલોડ થઈ શકે છે, જે તમારા ફોન કે કોમ્પ્યુટરની તમામ ગુપ્ત માહિતી સ્કેમર્સ સુધી પહોંચાડી શકે છે.
સાઇબર ક્રિમિનલની નવી મોડસ ઓપરેન્ડી: PIB ના લોગોનો દુરુપયોગ
સ્કેમર્સ યુઝર્સનો વિશ્વાસ જીતવા માટે સરકારી લોગો અને સત્તાવાર લાગતી ભાષાનો પ્રયોગ કરે છે. આ નકલી ઈમેલમાં એવી રીતે દબાણ કરવામાં આવે છે કે જાણે e-PAN ડાઉનલોડ કરવું અનિવાર્ય હોય. યુઝર જેવી લિંક પર ક્લિક કરે છે, તેવી જ તેને એક નકલી વેબસાઈટ પર લઈ જવામાં આવે છે જે દેખાવમાં હૂબહૂ ઇન્કમ ટેક્સની વેબસાઈટ જેવી હોય છે. અહીં યુઝર પાસે તેની અંગત વિગતો ભરાવવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ પાછળથી નાણાકીય છેતરપિંડી માટે થાય છે.
ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગની મહત્વની સ્પષ્ટતા
આ મામલે ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગે ફરી એકવાર કડક શબ્દોમાં સ્પષ્ટતા કરી છે કે વિભાગ ક્યારેય પણ ઈમેલ દ્વારા નાગરિકોની ગુપ્ત નાણાકીય માહિતી માંગતું નથી. વિભાગે જણાવ્યું છે કે:
તેઓ ક્યારેય PIN નંબર, પાસવર્ડ કે ક્રેડિટ કાર્ડની વિગતો માંગતા ઈમેલ નથી મોકલતા.
બેંક એકાઉન્ટની એક્સેસ માટેની વિગતો ક્યારેય ઈમેલ દ્વારા માંગવામાં આવતી નથી.
કોઈ પણ સરકારી વિભાગ વિગતવાર વ્યક્તિગત માહિતી માટે અજાણી લિંક પર ક્લિક કરવાનું કહેતું નથી.
ફિશિંગ (Phishing) શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
ફિશિંગ એ સાયબર અપરાધનો એક પ્રકાર છે જેમાં છેતરપિંડી કરનાર વ્યક્તિ કોઈ નામાંકિત કે વિશ્વાસપાત્ર સંસ્થા (જેમ કે બેંક, ઇન્કમ ટેક્સ કે ગૂગલ) હોવાનો ઢોંગ કરે છે. તેઓ ઈમેલ કે મેસેજ દ્વારા એવી લિંક મોકલે છે જે યુઝરને નકલી વેબસાઈટ પર લઈ જાય છે. આ વેબસાઈટ પર દાખલ કરેલો તમારો યુઝરનેમ અને પાસવર્ડ સીધો સ્કેમર્સ પાસે પહોંચી જાય છે. ઘણીવાર આ લિંક્સમાં એવા વાયરસ હોય છે જે તમારા ડિવાઇસને હેક કરી શકે છે.
શંકાસ્પદ ઈમેલ આવે તો શું કરવું? સરકારની એડવાઈઝરી
જો તમને પણ ઇન્કમ ટેક્સ કે e-PAN ના નામે કોઈ શંકાસ્પદ ઈમેલ મળે, તો નીચે મુજબની સાવચેતી રાખો:
જવાબ ન આપો: આવા કોઈ પણ ઈમેલનો રિપ્લાય આપવો નહીં.
એટેચમેન્ટ ન ખોલો: ઈમેલ સાથે આવેલી કોઈ પણ ફાઈલ ડાઉનલોડ ન કરવી.
લિંક પર ક્લિક ટાળો: ઈમેલની લિંક્સ પર ક્લિક કરવાને બદલે બ્રાઉઝરમાં સીધી સત્તાવાર વેબસાઈટ ટાઈપ કરીને જ લોગિન કરવું.
કોપી-પેસ્ટ ન કરો: શંકાસ્પદ લિંક્સને બ્રાઉઝરમાં કોપી-પેસ્ટ કરવાનું પણ ટાળવું જોઈએ.
નકલી ઈમેલને ક્યાં અને કેવી રીતે રિપોર્ટ કરવો?
સરકારે જાગૃત નાગરિકોને આવા ઈમેલ મળતા જ તેને રિપોર્ટ કરવા વિનંતી કરી છે:
ઈન્કમ ટેક્સ વિભાગને જાણ કરો: જો ઈમેલ ઇન્કમ ટેક્સ જેવો લાગે તો તેને [email protected] પર ફોરવર્ડ કરો.
CERT-In ને રિપોર્ટ કરો: રાષ્ટ્રીય સાઇબર ઇન્સિડન્ટ રિસ્પોન્સ સેન્ટરને [email protected] પર કોપી મોકલો.
રિપોર્ટ કર્યા બાદ ઈમેલને તાત્કાલિક ઇનબોક્સ અને 'ટ્રેશ' (Trash) માંથી ડિલીટ કરી દેવો જોઈએ.
