Google Earthquake Alert In Venezuela: વેનેઝુએલામાં આવેલા શક્તિશાળી ભૂકંપે આખી દુનિયાનું ધ્યાન પોતાની તરફ ખેંચ્યું છે. આ દરમિયાન એક એવી વાત સામે આવી છે જેણે લોકોને હેરાન કરી દીધા છે. ઘણા લોકોએ દાવો કર્યો છે કે તેમના એન્ડ્રોઇડ ફોન પર ભૂકંપના આંચકા અનુભવાય તે પહેલાં જ ગૂગલનો એલર્ટ (ચેતવણી) આવી ગયો હતો. આવા સમયમાં એ સવાલ ઊઠવો સ્વાભાવિક છે કે આખરે ગૂગલને ભૂકંપ આવવાની માહિતી વહેલી કેવી રીતે મળી ગઈ? શું કંપની ખરેખર ભૂકંપની આગાહી કરી શકે છે? ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ તેની પાછળ કામ કરતી ટેકનોલોજી.
વેનેઝુએલામાં આવ્યા બે મોટા ભૂકંપ
બુધવારે વેનેઝુએલામાં એક પછી એક બે શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યા, જેમની તીવ્રતા 7.1 અને 7.5 માપવામાં આવી હતી. અહેવાલો અનુસાર, આ દેશમાં છેલ્લા ૧૦૦ વર્ષમાં આવેલા સૌથી શક્તિશાળી ભૂકંપોમાં સામેલ છે. ભૂકંપના કારણે ઘણી ઇમારતોને નુકસાન પહોંચ્યું હતું અને ઘણા વિસ્તારોમાં અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો હતો.
ભૂકંપ પહેલાં ફોન પર પહોંચ્યો એલર્ટ
ભૂકંપ પછી સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર ઘણા યુઝર્સે સ્ક્રીનશોટ શેર કર્યા હતા. જેમાં ગૂગલ તરફથી મોકલવામાં આવેલો 'Earthquake Alert' દેખાઈ રહ્યો હતો. એક યુઝરને મળેલા નોટિફિકેશનમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આશરે 341 કિલોમીટર દૂર 6.2 ની તીવ્રતાનો સંભવિત ભૂકંપ નોંધાયો છે. આ એલર્ટ લોકો સુધી આંચકા અનુભવાય તે પહેલાં જ પહોંચી ગયો હતો.
સ્માર્ટફોનમાં છુપાયેલું છે આનું રહસ્ય
ગૂગલની ભૂકંપ એલર્ટ સિસ્ટમ (Earthquake Alerts System) કોઈ જાદુ કે જ્યોતિષવિદ્યા પર કામ નથી કરતી. તેની પાછળ તમારા સ્માર્ટફોનમાં રહેલું એક ખાસ સેન્સર કામ કરે છે, જેને એક્સેલેરોમીટર (Accelerometer) કહેવામાં આવે છે. આ એ જ સેન્સર છે જે ફોનને ફેરવતા જ સ્ક્રીનને ઓટોમેટિક રોટેટ (ગોળ ફેરવવામાં) કરવામાં મદદ કરે છે. પરંતુ, તે જમીનમાં થતી ધ્રુજારીને પણ અનુભવી શકે છે.
કેવી રીતે ખબર પડે છે કે ભૂકંપ આવવાનો છે?
જ્યારે કોઈ એન્ડ્રોઇડ ફોનનું એક્સેલેરોમીટર અસામાન્ય ધ્રુજારી અનુભવે છે, ત્યારે તે ગૂગલના સર્વરને એક સિગ્નલ મોકલે છે. આ સાથે ફોનનું અંદાજિત લોકેશન (સ્થાન) પણ શેર કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ગૂગલ આસપાસના અન્ય એન્ડ્રોઇડ ફોનમાંથી આવતા ડેટાની તપાસ કરે છે. જો એક જ વિસ્તારમાં મોટી સંખ્યામાં ફોન એક સરખી ધ્રુજારી રેકોર્ડ કરે છે, તો સિસ્ટમ સમજી જાય છે કે ભૂકંપની સ્થિતિ બની રહી છે.
દુનિયાનું સૌથી મોટું ભૂકંપ ડિટેક્શન નેટવર્ક
ગૂગલના જણાવ્યા અનુસાર, વિશ્વભરમાં 2 અબજ (200 કરોડ) થી વધુ એન્ડ્રોઇડ ડિવાઇસ આ સિસ્ટમનો હિસ્સો છે. આ જ કારણ છે કે તેને દુનિયાનું સૌથી મોટું ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ સિસ્મોગ્રાફ નેટવર્ક માનવામાં આવે છે. જેટલા વધારે ફોન હશે, સિસ્ટમ એટલી જ ઝડપથી અને સચોટતાથી ભૂકંપની ઓળખ કરી શકશે.
આંચકા અનુભવાય તે પહેલાં એલર્ટ કેવી રીતે મળી જાય છે?
ભૂકંપ એક જ ઝાટકે નથી આવતો, પરંતુ અલગ-અલગ તરંગો (Waves) ના રૂપમાં ફેલાય છે. સૌથી પહેલાં P-Waves એટલે કે પ્રાઇમરી વેવ્ઝ આવે છે. આ તરંગો લગભગ 6 કિલોમીટર પ્રતિ સેકન્ડની ઝડપે દોડે છે, પરંતુ તેનાથી વધુ નુકસાન થતું નથી. ત્યારપછી S-Waves આવે છે, જે તેની સરખામણીએ ધીમી હોય છે પરંતુ સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડે છે.
લાઈટની સ્પીડથી દોડે છે સિસ્ટમ
જેવો જ ફોન P-Waves ને અનુભવે છે, તે તરત જ ગૂગલના સર્વરને માહિતી મોકલી દે છે. ઇન્ટરનેટ સિગ્નલ પ્રકાશની ગતિ (Speed of Light) ની આસપાસ મુસાફરી કરે છે, જે ભૂકંપના તરંગો કરતાં ક્યાંય વધુ ઝડપી છે. આ જ કારણે ગૂગલને થોડી સેકન્ડોનો સમય મળી જાય છે, જેમાં તે ડેટાનું વિશ્લેષણ કરીને લોકોને ચેતવણી મોકલી શકે છે.
341 કિમી દૂર હોવા છતાં કેમ સમય મળ્યો?
જો ભૂકંપનું કેન્દ્ર કોઈ વ્યક્તિથી 341 કિલોમીટર દૂર હોય, તો ભૂકંપના તરંગોને ત્યાં સુધી પહોંચવામાં થોડો સમય લાગે છે. આ દરમિયાન ગૂગલની સિસ્ટમ અગાઉથી જ ધ્રુજારી શોધીને એલર્ટ મોકલી દે છે. આ જ કારણ છે કે વેનેઝુએલાના ઘણા લોકોને આંચકા અનુભવાય તે પહેલાં જ ચેતવણી મળી ગઈ હતી.
Android માં મળે છે બે પ્રકારના એલર્ટ
એન્ડ્રોઇડ અર્થક્વેક એલર્ટ સિસ્ટમ બે પ્રકારના એલર્ટ જાહેર કરે છે:
1. Be Aware Alert: જે હળવા આંચકાની માહિતી આપે છે.
2. Take Action Alert: જે મધ્યમ કે તીવ્ર ભૂકંપની સ્થિતિમાં લોકોને અગાઉથી સાવચેત કરે છે જેથી તેઓ સુરક્ષિત જગ્યાએ જઈ શકે.
ભારતમાં પણ ઉપલબ્ધ છે આ સુવિધા
ગૂગલની આ અર્થક્વેક એલર્ટ સિસ્ટમ ભારતમાં પણ વર્ષ 2023 થી ઉપલબ્ધ છે. Android 5 કે તેનાથી ઉપરના વર્ઝનવાળા ફોન આ સુવિધાનો ઉપયોગ કરી શકે છે. જોકે, આના માટે ફોનમાં ઇન્ટરનેટ કે મોબાઈલ ડેટા કનેક્શન ચાલુ હોવું જરૂરી છે. જો કોઈ યુઝર આવા એલર્ટ મેળવવા ન માંગતા હોય, તો તેઓ ફોનના સેટિંગ્સમાં જઈને 'Earthquake Alerts' ફીચરને બંધ (Off) પણ કરી શકે છે.
