Google Antitrust Case: વિશ્વની સૌથી મોટી ટેક કંપનીઓમાં સામેલ ગૂગલને યુરોપમાં મોટો કાનૂની ઝટકો લાગ્યો છે. યુરોપિયન યુનિયન (EU)ની સર્વોચ્ચ અદાલતે એન્ડ્રોઇડ સાથે જોડાયેલા એન્ટીટ્રસ્ટ કેસમાં ગૂગલની અપીલ ફગાવી દીધી છે અને કંપની પર લાદવામાં આવેલો 4.1 અબજ યુરોનો દંડ યથાવત રાખ્યો છે. ભારતીય ચલણમાં તેની કિંમત અંદાજે 4.10 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ થાય છે. આ કેસ છેલ્લા આઠ વર્ષથી ચાલી રહ્યો હતો અને તેને વિશ્વના સૌથી મોટા ટેક એન્ટીટ્રસ્ટ વિવાદોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. યુરોપિયન કમિશનનો આરોપ હતો કે ગૂગલે પોતાના Android ઓપરેટિંગ સિસ્ટમના પ્રભાવનો ઉપયોગ કરીને Google Search અને Chrome બ્રાઉઝરને બજારમાં પ્રાથમિકતા અપાવી હતી, જેના કારણે અન્ય કંપનીઓને સ્પર્ધા કરવાની સમાન તક મળી નહોતી.
શું છે સમગ્ર એન્ટીટ્રસ્ટ વિવાદ?
આ મામલો વર્ષ 2018માં શરૂ થયો હતો, જ્યારે યુરોપિયન કમિશને ગૂગલ સામે કાર્યવાહી કરતાં કંપની પર 4.34 અબજ યુરોનો રેકોર્ડ દંડ ફટકાર્યો હતો. કમિશનના જણાવ્યા અનુસાર, ગૂગલે સ્માર્ટફોન ઉત્પાદક કંપનીઓ સાથે એવા કરારો કર્યા હતા, જેના હેઠળ જો કોઈ કંપની Google Play Storeનું લાયસન્સ મેળવવા માગતી હોય તો તેને Google Search અને Chrome બ્રાઉઝરને ડિફોલ્ટ રૂપે પ્રી-ઇન્સ્ટોલ કરવું ફરજિયાત બનતું હતું. આ પ્રથા બજારમાં ગૂગલની મજબૂત સ્થિતિને વધુ સશક્ત બનાવતી હતી અને અન્ય સર્ચ એન્જિન તથા બ્રાઉઝર સેવાઓ માટે સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બની રહી હતી.
2022માં દંડમાં ઘટાડો થયો, પરંતુ રાહત મળી નહીં
વર્ષ 2022માં યુરોપની નીચલી અદાલતે ગૂગલને આંશિક રાહત આપતાં દંડની રકમ 4.34 અબજ યુરોથી ઘટાડીને 4.1 અબજ યુરો કરી હતી. જોકે, અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ગૂગલે પોતાની બજાર સ્થિતિનો દુરુપયોગ કર્યો હતો અને એન્ટીટ્રસ્ટ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું. હવે EUની સર્વોચ્ચ અદાલતે પણ એ જ નિર્ણયને માન્યતા આપી છે અને ગૂગલની અંતિમ અપીલને નામંજૂર કરી છે.
આ પણ વાંચો: ભારતમાં લોન્ચ થયા Oppo Reno 16 અને Reno 16c સ્માર્ટફોન : જાણો કિંમત અને ફીચર્સ
કોર્ટે શું કહ્યું?
યુરોપિયન યુનિયનની ટોચની અદાલતે પોતાના ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે Android સંબંધિત કરારો દ્વારા ગૂગલે પોતાના બજાર પ્રભુત્વનો અયોગ્ય લાભ લીધો હતો. કોર્ટના મતે કંપનીની નીતિઓના કારણે બજારમાં નિષ્પક્ષ સ્પર્ધાને નુકસાન પહોંચ્યું અને અન્ય ટેક કંપનીઓ માટે સમાન તક ઉપલબ્ધ રહી નહોતી. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે, Alphabet અને Google દ્વારા કરવામાં આવેલી અપીલમાં કોઈ મજબૂત આધાર નથી અને અગાઉના નિર્ણયમાં હસ્તક્ષેપ કરવાની જરૂર નથી.
Googleનું શું કહેવું છે?
ચુકાદા બાદ ગૂગલે નિરાશા વ્યક્ત કરી છે. કંપનીનું કહેવું છે કે Android એક ખુલ્લું અને મફત પ્લેટફોર્મ છે, જેણે વૈશ્વિક મોબાઇલ ઉદ્યોગમાં સ્પર્ધા વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. ગૂગલનું કહેવું છે કે, Androidના કારણે હજારો કંપનીઓને નવા વ્યવસાયની તકો મળી છે અને ગ્રાહકોને વધુ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ થયા છે. કંપનીએ એ પણ દલીલ કરી છે કે, અદાલતે Androidને ખુલ્લું અને સૌ માટે ઉપલબ્ધ રાખવા માટે ગૂગલે કરેલા રોકાણ અને પ્રયાસોને પૂરતું મહત્વ આપ્યું નથી.
ટેક કંપનીઓ સામે EUની કડક નીતિ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં યુરોપિયન યુનિયને મોટી ટેક કંપનીઓ સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. Google ઉપરાંત Amazon, Apple, Meta અને Microsoft જેવી કંપનીઓ પણ નિયમનકારી તપાસનો સામનો કરી રહી છે. EUનું માનવું છે કે, ડિજિટલ બજારમાં સમાન સ્પર્ધા જાળવવા માટે ટેક જાયન્ટ્સ પર નિયંત્રણ જરૂરી છે. Android કેસ સિવાય Googleને અગાઉ Google Shopping અને Online Advertising સંબંધિત કેસોમાં પણ અબજો યુરોના દંડનો સામનો કરવો પડ્યો છે.
આ પણ વાંચો: Flipkart GOAT vs Amazon Prime Day Sale 2026 : 4 જુલાઈથી શરૂ થશે ડીલ્સની મહાજંગ, ક્યાં થશે સૌથી મોટી બચત?
Google માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ ચુકાદો?
આ ચુકાદા બાદ Android એન્ટીટ્રસ્ટ કેસમાં Googleની કાનૂની લડત લગભગ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. હવે કંપનીએ 4.1 અબજ યુરોનો દંડ ચૂકવવો પડશે. વિશ્લેષકોના મતે, આ નિર્ણય ભવિષ્યમાં અન્ય ટેક કંપનીઓ માટે પણ એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ સમાન છે કે બજારમાં પ્રભુત્વનો દુરુપયોગ કરવા સામે નિયમનકારી સંસ્થાઓ વધુ કડક બની રહી છે.
