સોના અને ચાંદીના ભાવમાં જૂન મહિનામાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના કારણે રોકાણકારો અને જ્વેલરી ખરીદદારો બંનેનું ધ્યાન કિંમતી ધાતુઓના બજાર તરફ ખેંચાયું છે. ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA)ના આંકડા મુજબ માત્ર 24 દિવસમાં 24 કેરેટ સોનાના ભાવમાં ₹11,700થી વધુનો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે ચાંદી ₹41,000થી વધુ સસ્તી થઈ છે. વૈશ્વિક બજારમાં ડોલરની મજબૂતી, અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજદર અંગેના સંકેતો અને મધ્યપૂર્વમાં તણાવ ઘટવાની આશાઓએ કિંમતી ધાતુઓ પર દબાણ વધાર્યું છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નજીકના ગાળામાં સોના-ચાંદીમાં વધુ અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે.
જૂનમાં કેટલું સસ્તુ થયું સોનું અને ચાંદી?
IBJAના આંકડા મુજબ 1 જૂને 24 કેરેટ સોનાની કિંમત પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,55,599 હતી. 24 જૂન સુધીમાં તે ઘટીને ₹1,42,178 પ્રતિ 10 ગ્રામ થઈ ગઈ. એટલે કે માત્ર 24 દિવસમાં સોનામાં ₹11,709નો ઘટાડો નોંધાયો છે.
ચાંદીની વાત કરીએ તો 1 જૂને તેની કિંમત પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹2,63,250 હતી, જે હવે ઘટીને ₹2,22,035 થઈ ગઈ છે. આ સમયગાળામાં ચાંદી ₹41,215 પ્રતિ કિલોગ્રામ સસ્તી થઈ છે.
બુધવારે જ IBJA પર સોનું ₹2,817 અને ચાંદી ₹5,448 સુધી ઘટી હતી, જ્યારે MCX પર પણ બંને કિંમતી ધાતુઓમાં 3 ટકાથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
કેમ તૂટી રહ્યા છે સોના અને ચાંદીના ભાવ?
સોના-ચાંદીના બજારમાં હાલ એક સાથે અનેક વૈશ્વિક પરિબળો અસર કરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો મુખ્યત્વે ચાર કારણોને સૌથી મહત્વપૂર્ણ માને છે.
1. અમેરિકન ડોલરની મજબૂતી
સોનું અને ચાંદી વૈશ્વિક બજારમાં ડોલરમાં ટ્રેડ થાય છે. જ્યારે અમેરિકન ડોલર મજબૂત બને છે ત્યારે અન્ય દેશોના ખરીદદારો માટે સોનું અને ચાંદી મોંઘાં બની જાય છે, જેના કારણે માંગમાં ઘટાડો થાય છે.
હાલમાં અમેરિકન ડોલર ઇન્ડેક્સ છેલ્લા ઘણા મહિનાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો છે. ડોલરની આ મજબૂતી કિંમતી ધાતુઓ માટે સૌથી મોટું દબાણ બની છે.
2. વ્યાજદર વધારાની આશંકા
અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વ તરફથી ભવિષ્યમાં વધુ એક વખત વ્યાજદર વધારી શકાય તેવા સંકેતો મળ્યા છે. સોનું અને ચાંદી વ્યાજ આપતા એસેટ્સ નથી, તેથી જ્યારે બોન્ડ અને ફિક્સ્ડ ઇન્કમ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ પર વધુ રિટર્ન મળવાની સંભાવના વધે છે ત્યારે રોકાણકારો કિંમતી ધાતુઓમાંથી નાણાં બહાર કાઢે છે.
આ જ કારણથી વૈશ્વિક રોકાણકારો હાલમાં સોના કરતાં ડોલર આધારિત રોકાણો અને બોન્ડ તરફ વધુ આકર્ષાઈ રહ્યા છે.
3. મધ્યપૂર્વમાં તણાવ ઘટવાની આશા
સામાન્ય રીતે યુદ્ધ અને ભૂરાજકીય અનિશ્ચિતતાના સમયમાં સોનું "સેફ હેવન" તરીકે ખરીદવામાં આવે છે. પરંતુ તાજેતરમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંવાદ તથા તણાવમાં સંભવિત ઘટાડાના સંકેતો મળતા રોકાણકારોમાં જોખમ લેવાની ભાવના વધી છે.
મધ્યપૂર્વમાં પરિસ્થિતિ થોડું સ્થિર થવાની આશાએ સોનામાં રહેલો "જિયોપોલિટિકલ પ્રીમિયમ" ઘટી ગયો છે, જેના કારણે કિંમતો પર દબાણ આવ્યું છે.
4. ભારે પ્રોફિટ બુકિંગ
ગત વર્ષ અને 2026ની શરૂઆતમાં સોના અને ચાંદીના ભાવોએ રેકોર્ડ ઊંચાઈઓ સ્પર્શી હતી. ઘણા રોકાણકારોએ આ તેજી દરમિયાન ખરીદી કરી હતી. હવે ભાવોમાં અનિશ્ચિતતા વધતાં રોકાણકારો નફો બુક કરી રહ્યા છે. ટેક્નિકલ ચાર્ટ્સમાં પણ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ સપોર્ટ લેવલ તૂટતાં એલ્ગોરિધમિક અને સંસ્થાગત વેચવાલી વધી છે, જેના કારણે ઘટાડો વધુ તેજ બન્યો છે.
શું હજુ વધુ સસ્તું થઈ શકે છે સોનું?
બજાર વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે નજીકના સમયમાં અમેરિકન ફેડના આગામી નિર્ણયો અને ડોલરની દિશા સોનાના ભાવ નક્કી કરશે. જો ડોલર વધુ મજબૂત બનશે અને વ્યાજદર વધારાની સંભાવનાઓ જળવાઈ રહેશે તો સોનામાં વધુ નરમાઈ જોવા મળી શકે છે. જોકે લાંબા ગાળે કેન્દ્રીય બેંકો દ્વારા સોનાની ખરીદી અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા ફરી વધે તો કિંમતોને ટેકો મળી શકે છે.
