France Social Media Ban: ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ મીડિયા બાળકોના જીવનનો અભિન્ન ભાગ બની ગયું છે, પરંતુ તેની વધતી અસર હવે અનેક દેશોની સરકારો માટે ચિંતાનો વિષય બની રહી છે. બાળકોમાં વધતું ઓનલાઈન વ્યસન, માનસિક તણાવ, ડિપ્રેશન અને સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ હાનિકારક સામગ્રીને લઈને લાંબા સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી હતી. આ જ ચિંતાને ધ્યાનમાં રાખીને ફ્રાન્સે એક ઐતિહાસિક અને કડક નિર્ણય લીધો છે, જેની સમગ્ર વિશ્વમાં ચર્ચા થઈ રહી છે. ફ્રાન્સની સંસદે 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ મૂકતું મહત્વપૂર્ણ બિલ મંજૂર કર્યું છે. આ કાયદો અમલમાં આવ્યા બાદ 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો કોઈપણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર પોતાનું એકાઉન્ટ બનાવી શકશે નહીં. બાળકોની ડિજિટલ સુરક્ષા અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપતો આ નિર્ણય યુરોપિયન યુનિયનમાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્યને બચાવવા સરકારનું મોટું પગલું
ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોની પહેલ હેઠળ તૈયાર કરાયેલા આ કાયદાનો મુખ્ય હેતુ બાળકોને સોશિયલ મીડિયા પર મળતા નુકસાનકારક કન્ટેન્ટ અને તેની માનસિક અસરથી બચાવવાનો છે. તાજેતરના વર્ષોમાં વિવિધ અભ્યાસોમાં સામે આવ્યું છે કે, સોશિયલ મીડિયાનો વધુ પડતો ઉપયોગ બાળકો અને કિશોરોમાં ડિપ્રેશન, ચિંતા, આત્મવિશ્વાસમાં ઘટાડો, આત્મહત્યાના વિચારો અને ઓનલાઈન વ્યસન જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે. આ કારણસર ફ્રાન્સ સરકારે હવે કડક કાનૂની પગલાં લેવાનું પસંદ કર્યું છે.
નવો કાયદો શું કહે છે?
નવા કાયદા અનુસાર 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર પોતાનું એકાઉન્ટ બનાવી શકશે નહીં. ઉપરાંત, હાઈસ્કૂલ કેમ્પસમાં વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા મોબાઇલ ફોનના ઉપયોગ પર પણ પ્રતિબંધ લાગુ કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. જોકે, શિક્ષણ, સંશોધન, વિજ્ઞાન અને અભ્યાસ સાથે જોડાયેલી વેબસાઇટ્સ અને શૈક્ષણિક એપ્લિકેશન્સ પર આ નિયમ લાગુ નહીં થાય. સરકારનો પ્રયાસ છે કે વિદ્યાર્થીઓ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ માત્ર શિક્ષણ માટે કરે અને મનોરંજન માટે સોશિયલ મીડિયા પરની નિર્ભરતા ઘટે.
સપ્ટેમ્બરથી અમલની તૈયારી
ફ્રાન્સ સરકાર નવા શૈક્ષણિક સત્રની શરૂઆત સાથે સપ્ટેમ્બર મહિનાથી આ કાયદાનો અમલ શરૂ કરવા માંગે છે. જોકે તે પહેલાં કાયદાની બંધારણીય સમીક્ષા કરવામાં આવશે જેથી કાયદો તમામ કાનૂની પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરી શકે. સરકાર માટે સૌથી મોટો પડકાર બાળકોની સાચી ઉંમરની ચકાસણી કરવાનો રહેશે. સાથે જ હાલ સોશિયલ મીડિયા વાપરી રહેલા 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોના એકાઉન્ટ્સ અંગે પણ અલગ વ્યવસ્થા કરવી પડશે.
સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ સામે પણ ઉઠ્યા સવાલ
ફ્રાન્સમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ટિકટોક સહિત અનેક સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ સામે પરિવારો દ્વારા કોર્ટમાં કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યા છે. પરિવારજનોનો આરોપ છે કે, સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ કેટલાક વીડિયો અને કન્ટેન્ટના કારણે બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. એક માતાએ કોર્ટમાં રજૂઆત દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે સ્માર્ટફોન મળ્યા બાદ તેમની દીકરી ડિપ્રેશનનો શિકાર બની હતી અને લાંબા સમય સુધી હોસ્પિટલમાં સારવાર લેવી પડી હતી. આવા અનેક કિસ્સાઓ બાદ સરકારે સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી નક્કી કરવાની દિશામાં પણ કડક વલણ અપનાવ્યું છે.
વિરોધ પણ શરૂ થયો
જોકે આ કાયદાને લઈને કેટલાક રાજકીય પક્ષો અને ડિજિટલ અધિકાર કાર્યકરોએ વિરોધ નોંધાવ્યો છે. વિરોધીઓનું કહેવું છે કે, ઉંમરની ચકાસણી માટે મોટા પાયે વ્યક્તિગત માહિતી એકત્રિત કરવી પડશે, જે ઓનલાઈન ગોપનીયતા માટે જોખમરૂપ બની શકે છે. ઉપરાંત કરોડો યુઝર્સની ઉંમર ચકાસવાની પ્રક્રિયા ટેક્નિકલ રીતે સરળ નહીં હોવાનું પણ તેઓ માને છે. તેમ છતાં ફ્રાન્સ સરકારનું કહેવું છે કે, બાળકોના માનસિક અને સામાજિક વિકાસની સુરક્ષા કોઈપણ અન્ય મુદ્દા કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ પણ વાંચો: અમેરિકામાં જનરિક દવાઓ પર લાગશે 200% ટેરિફ! : જાણો ટ્રમ્પના નિર્ણયથી ભારતને કેટલો ફટકો
અન્ય દેશો પણ લઈ રહ્યા છે આવા પગલાં
બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગને નિયંત્રિત કરવાની દિશામાં ફ્રાન્સ એકલો દેશ નથી. ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રિટન, તુર્કિયે અને ઇન્ડોનેશિયા જેવા દેશોએ પણ ઉંમર આધારિત પ્રતિબંધ અથવા કડક નિયમો લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. ફ્રાન્સનો આ નિર્ણય હવે અન્ય યુરોપિયન દેશો માટે પણ માર્ગદર્શક બની શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, આવનારા સમયમાં વધુ દેશો બાળકોની ડિજિટલ સુરક્ષા, માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મની જવાબદારીને ધ્યાનમાં રાખીને આવા કડક કાયદાઓ અમલમાં મૂકી શકે છે. સોશિયલ મીડિયાના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે ફ્રાન્સનું આ પગલું વૈશ્વિક સ્તરે એક મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાનો વિષય બની ગયું છે.
