Viral News: ભારતમાં એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં કે એક ગામમાંથી બીજા ગામમાં જવા માટે સામાન્ય રીતે કોઈ ખાસ પરવાનગીની જરૂર પડતી નથી. પરંતુ શું તમે કલ્પના કરી શકો કે ભારતમાં જ એક એવી જગ્યા છે જ્યાં ભારતીય નાગરિકો માટે સીધી એન્ટ્રી સરળ નથી અને ત્યાં પહોંચવા માટે ખાસ પરમિટ અથવા વહીવટી મંજૂરીની જરૂર પડી શકે છે? એટલું જ નહીં, અહીં ભારતીય રૂપિયો પણ મુખ્ય ચલણ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતો નથી અને સ્થાનિક જીવન બાંગ્લાદેશી વ્યવસ્થાના આધારે ચાલે છે.
સોશિયલ મીડિયા પર હાલમાં પશ્ચિમ બંગાળના કૂચબિહાર જિલ્લામાં આવેલા 'તીન બીઘા કોરિડોર' અને 'દહાગ્રામ-આંગરપોટા' વિસ્તારની ચર્ચા ફરી એકવાર જોર પકડી રહી છે. ભારતની અંદર સ્થિત હોવા છતાં આ વિસ્તારનું ઐતિહાસિક અને ભૌગોલિક મહત્વ તેને દેશના સૌથી અનોખા વિસ્તારોમાં સ્થાન અપાવે છે.
શું છે તીન બીઘા કોરિડોર?
તીન બીઘા કોરિડોર પશ્ચિમ બંગાળના કૂચબિહાર જિલ્લામાં આવેલો એક સાંકડો માર્ગ છે, જે આશરે 178 મીટર લાંબો અને 85 મીટર પહોળો છે. વર્ષ 1992માં ભારતે આ કોરિડોરનો ઉપયોગ બાંગ્લાદેશને દહાગ્રામ-આંગરપોટા એન્ક્લેવને તેના મુખ્ય ભૂભાગ સાથે જોડવા માટે મંજૂર કર્યો હતો અને બાદમાં લાંબા ગાળાની વ્યવસ્થા અમલમાં આવી હતી. આ કોરિડોરના કારણે બાંગ્લાદેશના નાગરિકો પોતાના એન્ક્લેવ અને મુખ્ય ભૂભાગ વચ્ચે અવરજવર કરી શકે છે. વર્ષ 2015ના ભારત-બાંગ્લાદેશ લેન્ડ બાઉન્ડરી એગ્રીમેન્ટ પછી મોટા ભાગના એન્ક્લેવોના પ્રશ્નો ઉકેલાઈ ગયા હતા, પરંતુ દહાગ્રામ-આંગરપોટાની વિશેષ સ્થિતિ યથાવત રહી હતી.
કેમ કહેવાય છે કે અહીં ભારત કરતાં બાંગ્લાદેશનો વધુ પ્રભાવ છે?
દહાગ્રામ-આંગરપોટા વિસ્તારમાં રહેતા લોકો બાંગ્લાદેશના નાગરિકો છે. અહીં શૈક્ષણિક, આરોગ્ય અને વહીવટી સેવાઓ બાંગ્લાદેશ સરકાર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. સ્થાનિક લોકો બાંગ્લાદેશી મોબાઈલ નેટવર્ક, ચલણ અને સરકારી સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરે છે. વિસ્તારમાં બાંગ્લાદેશનો ધ્વજ જોવા મળે છે અને દૈનિક જીવન પણ બાંગ્લાદેશની વ્યવસ્થા મુજબ ચાલે છે. આ કારણોસર ઘણા લોકો આ વિસ્તારને "ભારતમાં હોવા છતાં વિદેશ જેવી જગ્યા" તરીકે ઓળખાવે છે.
ભારતીયો માટે શું છે નિયમો?
આ વિસ્તાર સરહદી સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. અહીં ભારતીય સુરક્ષા દળો સતત નજર રાખે છે અને અવરજવર પર નિયંત્રણ રાખવામાં આવે છે. સામાન્ય પ્રવાસીઓ અથવા ભારતીય નાગરિકોએ કેટલાક સંજોગોમાં સ્થાનિક વહીવટી મંજૂરી અથવા સંબંધિત સત્તાધિકારીઓની પરવાનગી લેવાની જરૂર પડી શકે છે. સુરક્ષા કારણોસર પરવાનગી વગર પ્રવેશ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે તો સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
આશરે 20 હજાર લોકોનું નિવાસસ્થાન
દહાગ્રામ-આંગરપોટા વિસ્તારમાં અંદાજે 20 હજાર જેટલા લોકો વસવાટ કરે છે. અહીંના રહેવાસીઓની ભાષા, સંસ્કૃતિ અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ મુખ્યત્વે બાંગ્લાદેશ સાથે જોડાયેલી છે. ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના સરહદી સંબંધો અને ઐતિહાસિક કરારોને કારણે આ વિસ્તાર આજે પણ અનોખી ઓળખ ધરાવે છે. ભૌગોલિક રીતે ભારતની વચ્ચે હોવા છતાં વહીવટી અને સામાજિક રીતે બાંગ્લાદેશ સાથે જોડાયેલો આ વિસ્તાર ઘણા લોકો માટે આશ્ચર્યનો વિષય બની રહે છે.
કેમ ખાસ છે આ વિસ્તાર?
દહાગ્રામ-આંગરપોટા અને તીન બીઘા કોરિડોર વિશ્વના એવા દુર્લભ વિસ્તારોમાં ગણાય છે, જ્યાં આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ, ઐતિહાસિક કરારો અને સ્થાનિક જીવન એક અનોખું ભૌગોલિક સમીકરણ બનાવે છે. આ વિસ્તાર માત્ર સરહદી રાજકારણનું ઉદાહરણ જ નહીં પરંતુ ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધોની એક મહત્વપૂર્ણ કહાની પણ રજૂ કરે છે.
