ફ્રિજમાં રાખેલા ખોરાકથી બગડી શકે છે સ્વાસ્થ્ય! : ન્યુટ્રિશનિસ્ટે ફ્રિજમાં રાખેલા શાકભાજી અને કઠોળ ખાવાની જણાવી સાચી રીત

ઘણીવાર આપણે ઘરમાં ખોરાક બનાવીએ છીએ અને બચેલા ખોરાકને ફ્રિજમાં સંગ્રહ કરીએ છીએ. આ ખોરાકને પછી ગરમ કરીને ખાવામાં આવે છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે આ બચેલા ખોરાકનું સેવન કરવાથી તમારા સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થઈ શકે છે? ન્યૂટ્રિશનિસ્ટ અનુસાર, બચેલા ખોરાકને ખાતી વખતે કેટલીક સામાન્ય ભૂલો થાય છે, જેના કારણે સ્વાસ્થ્યને ગંભીર નુકસાન થઈ શકે છે. આ લેખમાં, અમે આવી ભૂલો અને તેનાથી બચવાના ઉપાયો વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરીશું.

બચેલા ખોરાકને લગતી સામાન્ય ભૂલો
1. ખોરાકને યોગ્ય સમયે ફ્રિજમાં ન મૂકવો
ખોરાક બનાવ્યા પછી, તેને બે કલાકની અંદર ફ્રિજમાં સંગ્રહ કરવો જોઈએ. આ નિયમ દૂધ અને દૂધથી બનેલી વસ્તુઓ (જેમ કે દહીં, પનીર) પર પણ લાગુ પડે છે. જો ખોરાકને લાંબા સમય સુધી બહાર રાખવામાં આવે, તો તેમાં બેક્ટેરિયા વધવાની શક્યતા વધી જાય છે, જે ફૂડ પોઈઝનિંગનું કારણ બની શકે છે.

2. ગરમ ખોરાકને સીધો ફ્રિજમાં મૂકવો
ઘણા લોકો ખોરાક બનાવ્યા પછી તેને તરત જ ગરમ હાલતમાં ફ્રિજમાં મૂકી દે છે. આ એક મોટી ભૂલ છે. ગરમ ખોરાકને ફ્રિજમાં મૂકવાથી ફ્રિજનું તાપમાન વધી શકે છે, જેના કારણે અન્ય ખાદ્ય પદાર્થો પણ બગડી શકે છે. ખોરાકને થોડો ઠંડો થવા દેવો જોઈએ અને પછી જ તેને ફ્રિજમાં સંગ્રહ કરવો જોઈએ.

3. ખોરાકને ખુલ્લા કે અયોગ્ય વાસણમાં સંગ્રહ કરવો
બચેલા ખોરાકને હંમેશા સ્વચ્છ અને એરટાઈટ વાસણમાં સંગ્રહ કરવો જોઈએ. ખુલ્લી થાળીઓમાં કે ફોઈલમાં ખોરાક લપેટીને ફ્રિજમાં રાખવાથી બેક્ટેરિયાનો ખતરો વધે છે. એરટાઈટ વાસણ ખોરાકને હવા અને બેક્ટેરિયાથી બચાવે છે, જેનાથી તેની ગુણવત્તા અને સલામતી જળવાઈ રહે છે.

4. ખોરાકને લાંબા સમય સુધી ફ્રિજમાં રાખવો
બચેલા ખોરાકને ફ્રિજમાં ત્રણથી ચાર દિવસથી વધુ સમય સુધી રાખવો જોઈએ નહીં. જો તમે આ ખોરાકને આ સમયગાળામાં ખાઈ શકતા ન હો, તો તેને ફ્રીઝરમાં સ્થાનાંતરિત કરી દેવો જોઈએ. લાંબા સમય સુધી ફ્રિજમાં રાખેલો ખોરાક બેક્ટેરિયાના વિકાસને આમંત્રણ આપે છે, જે ફૂડ પોઈઝનિંગ અથવા પાચન સંબંધી સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.

5. ખોરાકને યોગ્ય રીતે ગરમ ન કરવો
બચેલા ખોરાકને ખાતા પહેલા તેને 165°F (74°C) સુધી ગરમ કરવું જરૂરી છે. આ તાપમાને ખોરાકમાં હાજર બેક્ટેરિયાને નષ્ટ કરવામાં મદદ મળે છે. ખોરાકને અડધો ગરમ કરવો કે ઠંડા ભાગો રહેવા દેવાથી બેક્ટેરિયા જીવંત રહી શકે છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે.

બચેલા ખોરાકથી થતા સ્વાસ્થ્ય જોખમો
1. ફૂડ પોઈઝનિંગ
જો ખોરાકને બે કલાકથી વધુ સમય સુધી રૂમ ટેમ્પરેચર પર રાખવામાં આવે, તો તેમાં બેક્ટેરિયા જેમ કે Clostridium perfringens, Salmonella અથવા Bacillus cereus વધવા લાગે છે. આ બેક્ટેરિયા ફૂડ પોઈઝનિંગનું કારણ બની શકે છે, જેના લક્ષણોમાં ઉલટી, ઝાડા, પેટમાં દુખાવો અને તાવનો સમાવેશ થાય છે.

2. પોષક તત્ત્વોની ખોટ
ફ્રિજમાં ખોરાકને લાંબા સમય સુધી સંગ્રહ કરવાથી તેના પોષક તત્ત્વો ઘટી જાય છે. ખાસ કરીને વિટામિન્સ અને મિનરલ્સની ખોટ થાય છે, જેના કારણે ખોરાકનું પોષણ મૂલ્ય ઓછું થઈ જાય છે. આ ઉપરાંત, ખોરાકનો સ્વાદ, રંગ અને ટેક્સચર પણ બદલાઈ શકે છે.

3. પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ
બચેલા ખોરાકમાં બેક્ટેરિયાના વિકાસને કારણે પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ જેમ કે અપચો, ગેસ અને પેટમાં દુખાવો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને, ચોખા જેવા ખોરાકમાં Bacillus cereus બેક્ટેરિયાના સ્પોર્સ હોય છે, જે રાંધ્યા પછી પણ જીવંત રહી શકે છે અને ફૂડ પોઈઝનિંગનું કારણ બની શકે છે.

બચેલા ખોરાકને સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહ અને સેવન કરવાના ઉપાયો
1. ઝડપથી ઠંડો કરો
ખોરાક રાંધ્યા પછી તેને બે કલાકની અંદર ફ્રિજમાં મૂકો. જો ખોરાકનું પ્રમાણ વધુ હોય, તો તેને નાના, છીછરા વાસણમાં વહેંચી દો જેથી તે ઝડપથી ઠંડો થઈ શકે. આ બેક્ટેરિયાના વિકાસને રોકવામાં મદદ કરે છે.

2. એરટાઈટ વાસણનો ઉપયોગ
ખોરાકને હંમેશા સ્વચ્છ અને એરટાઈટ વાસણમાં સંગ્રહ કરો. આ ખોરાકને હવા અને ભેજથી બચાવે છે, જે બેક્ટેરિયાના વિકાસને રોકે છે.

3. ફ્રિજનું તાપમાન યોગ્ય રાખો
ફ્રિજનું તાપમાન 0-5°C ની વચ્ચે હોવું જોઈએ. આ તાપમાને બેક્ટેરિયાનો વિકાસ ધીમો પડે છે. ખાસ કરીને, માંસ, માછલી અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સને ફ્રિજના મુખ્ય શેલ્ફ પર રાખો, દરવાજાના શેલ્ફ પર નહીં, કારણ કે દરવાજાનું તાપમાન વધઘટ થઈ શકે છે.

4. યોગ્ય રીતે ગરમ કરો
ખોરાકને ખાતા પહેલા તેને 165°F (74°C) સુધી ગરમ કરો. માઈક્રોવેવનો ઉપયોગ કરતી વખતે, ખોરાકને ઢાંકી દો અને વચ્ચે-વચ્ચે હલાવો જેથી તે સમાન રીતે ગરમ થાય. ગરમ કર્યા પછી ખોરાકને થોડીવાર રહેવા દો જેથી ગરમી સમાન રીતે ફેલાય.

5. ફ્રીઝરનો ઉપયોગ
જો તમે બચેલા ખોરાકને ત્રણથી ચાર દિવસમાં ખાઈ શકતા ન હો, તો તેને ફ્રીઝરમાં સંગ્રહ કરો. ફ્રીઝરમાં ખોરાક ત્રણથી ચાર મહિના સુધી સલામત રહે છે, પરંતુ તેની ગુણવત્તા જળવાઈ રહે તે માટે તેને યોગ્ય રીતે પેક કરો.

6. ખોરાકની તપાસ કરો
ખોરાક ખાતા પહેલા તેની ગંધ, રંગ અને ટેક્સચર તપાસો. જો ખોરાકમાં કોઈ અજીબ ગંધ, ફૂગ કે ચીકણું સ્તર દેખાય, તો તેને તરત જ ફેંકી દો. જો તમને ખોરાકની સલામતી વિશે શંકા હોય, તો તેને ખાવાનું જોખમ ન લો.

ખાસ ખોરાક પર ધ્યાન આપો
કેટલાક ખોરાક, જેમ કે ચોખા, પાસ્તા, માંસ અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સ, બેક્ટેરિયાના વિકાસ માટે વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, ચોખામાં Bacillus cereus ના સ્પોર્સ હોય છે, જે રાંધ્યા પછી પણ જીવંત રહી શકે છે. આવા ખોરાકને બનાવ્યા પછી તરત જ ઠંડો કરીને ફ્રિજમાં રાખવો જોઈએ અને બે દિવસની અંદર ખાઈ લેવો જોઈએ.

બચેલા ખોરાકનું સેવન કરવું એ ખોરાકનો બગાડ ઘટાડવાનો અને સમય બચાવવાનો ઉત્તમ રસ્તો છે, પરંતુ તેની સાથે સાવચેતી રાખવી પણ જરૂરી છે. યોગ્ય સંગ્રહ, રિહિટિંગ અને સમયસર સેવન દ્વારા તમે ફૂડ પોઈઝનિંગ અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓથી બચી શકો છો. ઉપરોક્ત ટીપ્સને અનુસરીને તમે બચેલા ખોરાકને સુરક્ષિત અને સ્વાદિષ્ટ રીતે માણી શકો છો.

Disclaimer: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય જાણકારી આધારિત છે. કોઇ પણ ઉપાય અજમાવતા પહેલાં એક્સપર્ટની સલાહ લેવી આવશ્યક છે. Offbeat Stories આની કોઇ પુષ્ટિ કરતુ નથી.