Best time to fill petrol morning or night: મોંઘા પેટ્રોલ-ડીઝલના જમાનામાં દરેક વ્યક્તિ એક-એક લિટર બચાવવા માંગે છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી વોટ્સએપ અને સોશિયલ મીડિયા પર એક મેસેજ ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યો છે – વહેલી સવારે કે મોડી રાત્રે પેટ્રોલ ભરાવો તો ઠંડકને કારણે ઈંધણની ઘનતા વધુ હોવાથી તેટલા પૈસામાં વધુ લિટર મળશે. પરંતુ શું આ વાતમાં સત્ય છે? વિજ્ઞાન અને નિષ્ણાતોના મતે આ માત્ર એક જૂની અફવા છે, જેનાથી તમારા ખિસ્સાને કોઈ ખાસ ફાયદો થતો નથી.
વાયરલ દાવો શું છે?
વાયરલ પોસ્ટ્સમાં કહેવામાં આવે છે કે ગરમીમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ ફેલાય છે અને ઠંડકમાં સંકોચાય છે. તેથી બપોરની ગરમીમાં ભરાવેલા 1 લિટરમાં ઓછી ઉર્જા મળે છે, જ્યારે સવારે કે રાત્રે ભરાવો તો 'ઘટ્ટ' ઈંધણને કારણે વધુ ફાયદો થાય છે. આ તર્ક વિજ્ઞાનના થર્મલ એક્સપાન્શનના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે.
વાસ્તવિકતા: અંડરગ્રાઉન્ડ ટાંકીઓ તાપમાનને સ્થિર રાખે છે
પેટ્રોલ પંપ પર ઈંધણ જમીનની નીચે ઊંડી ટાંકીઓમાં સ્ટોર કરવામાં આવે છે. આ ટાંકીઓની આસપાસની માટી કુદરતી ઇન્સ્યુલેટર તરીકે કામ કરે છે, જેથી બહારની ગરમી કે ઠંડકની અસર અંદરના ઈંધણ પર ભાગ્યે જ પડે છે. નિષ્ણાતો અને અભ્યાસો મુજબ, આખા દિવસમાં ટાંકીનું તાપમાન માંડ 1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ જેટલું જ બદલાય છે. આટલા નાના તફાવતથી ફુલ ટાંકી ભરાવવા પર પણ માત્ર કેટલાક મિલીલિટરનો ફરક પડે છે – જે એક ચમચી જેટલો પણ નથી!
મોર્ડન ટેક્નોલોજીનો રોલ: બાષ્પીભવનનો ભય નહીં
આજના પેટ્રોલ પંપ પર વેપર રિકવરી સિસ્ટમ અને સીલબંધ નોઝલ હોય છે, જે ગરમીને કારણે થતા બાષ્પીભવનને અટકાવે છે. તેથી બપોરે ઈંધણ 'ઉડી જવા'ની વાત પણ જૂની થઈ ગઈ છે.ભારતમાં પેટ્રોલની ઘનતા સરકાર દ્વારા નક્કી કરેલી છે – 730થી 800 kg/m³. પંપ પરના ડેન્સિટી મીટર ચેક કરો તો તે આખા દિવસ લગભગ સ્થિર જ રહે છે. અનેક ફેક્ટચેક રિપોર્ટ્સ (જેમ કે News18, WION અને Financial Express) આ દાવાને ખોટો ગણાવે છે.
તો શું સવારે કે રાત્રે ભરાવવામાં કોઈ ફાયદો છે?
હા, પરંતુ ઘનતાથી નહીં! સવારે ભીડ ઓછી હોય છે, જેથી કામ ઝડપથી પતે છે અને શાંતિથી થાય છે. ક્યારેક રાત્રે ડિસ્કાઉન્ટ કે ઓફર પણ મળી શકે છે. પરંતુ માત્ર ડેન્સિટીના વહેમમાં વહેલા ઉઠીને લાઇનમાં ઊભા રહેવું બિનજરૂરી છે.
સાચી બચત કેવી રીતે કરવી?
નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે ઈંધણ ત્યારે જ ભરાવો જ્યારે જરૂર હોય. સમય જોઈને ભરાવવાથી મોટી બચત નથી થતી.
સાચી બચત માટે:
વાહનનું નિયમિત મેઇન્ટેનન્સ રાખો.
ટાયરનું પ્રેશર ચેક કરો.
સ્મૂથ ડ્રાઇવિંગ કરો – અચાનક એક્સિલરેટર કે બ્રેક ન મારો.
આ વાયરલ અફવા પર વિશ્વાસ કરીને સમય બગાડવાને બદલે આ પ્રેક્ટિકલ ટિપ્સ અપનાવો, તો ખરેખર ખિસ્સાને ફાયદો થશે!
